Verbum

ЛОГ,

даліна значнай працягласці, з роўным днішчам і спадзістымі схіламі, зарослымі вільгацелюбівай расліннасцю; адмоўная форма эразійнага рэльефу. Часта атаясамліваецца з лагчынай. На Беларусі Л. часта называюць неглыбокія паніжэнні без пастаяннага вадасцёку.

т. 9, с. 332

ДУЭ́Т (італьян. duetto ад лац. duo два),

1) ансамбль з двух выканаўцаў.

2) Вакальная п’еса для двух галасоў з інстр. суправаджэннем. Часта сустракаецца ў оперы, араторыі, кантаце; у аперэце — вядучы від вак. ансамбля; існуе і як самаст. жанр камернай вак. музыкі.

3) Інстр. п’еса для двух выканаўцаў, а таксама для двух вядучых інстр. галасоў з суправаджэннем. Д. часта называюць і п’есы для аднаго фп. ў 4 рукі.

т. 6, с. 270

ПЕДЭРА́СТЫЯ,

мужчынскі гомасексуалізм з накіраванасцю цягі да хлопчыкаў. Часта з’яўляецца сімптомам розных расстройстваў псіхікі.

т. 12, с. 255

МІЛАНІ́Т (ад грэч. mylōn млын),

зборная назва розных паводле саставу і генезісу горных парод, раздробленых у зонах тэктанічных парушэнняў. Першасныя горныя пароды пры перамяшчэнні па разломе пераціраюцца, сціскаюцца, робяцца больш шчыльныя, дробназярністыя; мінералы ў іх набываюць лінейнае арыентаванне, утвараючы характэрную міланітавую (тонкаслаістую) структуру. У выніку працэсаў дынамаметамарфізму, якія часта ўзнікаюць пры такіх абставінах, М. ператвараецца ў сланцаватую метамарфічную пароду (бластаміланіт). На Беларусі зоны міланітызацыі часта трапляюцца ў пародах крышт. фундамента.

т. 10, с. 368

ЗА́ВАДЗЬ,

невялікі заліў ракі з павольным, часта зваротным цячэннем. Утвараюцца на рэках, якія маюць малы нахіл, моцна меандруюць.

т. 6, с. 492

МІКРАТЭЛЕФО́Н,

вузел тэлефоннага апарата, у якім для зручнасці карыстання канструктыўна аб’яднаны мікрафон і тэлефон. Часта наз. тэлефоннай трубкай.

т. 10, с. 362

КАШПО́ (франц. cache-pot ад cacher хаваць + pot гаршчок),

дэкаратыўная ваза для кветкавага гаршка, часта падвешваецца да столі, на сцяне.

т. 8, с. 199

САДО́ЎНІЦТВА,

галіна сельскай гаспадаркі, што ўключае пладаводства, вінаградарства, вырошчванне гароднінных, лек., дэкар., трапічных і субтрапічных культур. Часта ўжываецца як сінонім пладаводства.

т. 14, с. 77

ПРЭМ’Е́РА (ад франц. première першая),

першы публічны паказ новага спектакля, фільма, эстраднай або цыркавой праграмы. Пад П. часта разумеюць рэпертуарную навінку тэатра.

т. 13, с. 93

МІКАБАКТЭ́РЫІ (Mycobacterium),

род бактэрый, роднасных актынаміцэтам. Каля 20 відаў. Пашыраны ў глебе, вадзе, харч. прадуктах.

Палачкі (0,2—0,6 × 1—10 мкм), часта злёгку скрыўленыя, галінастыя з уключэннямі ў выглядзе ружанцаў і гранул. Некат. віды ўтвараюць гіфы, якія распадаюцца на палачкі і кокі. Грамстаноўчыя, кіслотаўстойлівыя, нерухомыя. Маюць у сабе караціноіды, таму іх калоніі часта пігментаваныя (аранжавыя, жоўтыя, чырвоныя). Размнажаюцца дзяленнем клетак, спор не ўтвараюць. Сапрафітныя формы ўдзельнічаюць у мінералізацыі арган. рэшткаў, некат. акісляюць парафіны і вуглевадароды. Патагенныя віды выклікаюць хваробы чалавека (туберкулёз, лепру), жывёл і раслін.

т. 10, с. 349