Verbum

für

1. prp (a)

1) для, за, на;

das ist ~ Sie гэ́та для Вас

2) за (пры абазначэнні паслядоўнасці);

Schritt ~ Schritt крок за кро́кам;

Wort ~ Wort сло́ва за сло́вам

3) за, заме́ст;

~ j-n etw. tun* рабі́ць што-н. для каго́-н.; рабі́ць што-н. за(ме́ст) каго́-н.

4) на (пры абазначэнні часу);

~ zwei Táge на два дні

5) па (або перадаецца беларускім родным склонам);

Léhrbuch ~ Mathematík падру́чнік па матэма́тыцы [матэма́тыкі]

6) (пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова);

~ j-n sórgen клапаці́цца аб кім-н.;

es ~ séine Pflicht hálten* лічы́ць гэ́та сваі́м абавя́зкам;

◊

was ~ ein [éine, ein]..? was ~..? што за..?, які́ [яка́я, яко́е], які́я..?;

(an und) ~ sich сам [сама́, само́] па сабе́;

jéder ~ sich ко́жны сам за сябе́, ко́жны сам па сабе́;

das ist éine Sáche ~ sich гэ́та асо́бная спра́ва;

ich ~ méine Persón што ты́чыцца мяне́

2. adv:

~ und ~ ве́чна; бесперапы́нна, пастая́нна, ста́ла, заўсёды, уве́сь час

über

1. prp

1) (А – на пытанне «куды?», D – на пытанне «дзе?») над, паве́рх, на;

die Hände ~ dem Kopf zusámmenschlagen* залама́ць ру́кі над галаво́й;

éinen Hándschuh ~ die Hand zíehen* нацягну́ць пальча́тку на руку́

2) (a) це́раз, праз, па;

~ den Hof géhen* ісці́ праз двор;

~ den Kopf stréichen* гла́дзіць па галаве́;

~ Berlín nach Léipzig fáhren* е́хаць це́раз Берлі́н у Ле́йпцыг

3) (a) праз (пэўны час);

héute ~ zwei Wóchen ро́ўна праз два ты́дні;

ein Buch ~ Sónntag lésen* прачыта́ць кні́гу за нядзе́лю;

~ kurz óder lang ра́на ці по́зна

4) (a) больш, бо́лей як, звыш;

er ist ~ zwánzig яму́ больш як два́ццаць (гадо́ў);

das geht ~ séine Kräfte гэ́та звыш яго́ сіл

5) (a) аб, аба, пра;

~ éinen Vórfall erzählen раска́зваць [апавяда́ць] пра здарэ́нне

6) (D) за, над;

sie sitzt ~ den Büchern яна́ сядзі́ць над кні́гамі

7) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:

~ den Feind síegen перамагчы́ во́рага;

~ j-n hérfallen* напа́сці на каго́-н.

2. adv

1) на праця́гу;

die Nacht ~ на праця́гу усёй но́чы;

den Wínter ~ усю́ зіму́

2):

das Gewéhr ~! вайск. на плячо́! (каманда)

3):

das ist mir ~ гэ́та мне надаку́чыла [абры́дла];

j-m ~ sein перасяга́ць, перавыша́ць (каго-н.);

er ist mir ~ ён ве́дае больш за мяне́, ён мяне́ перасягну́ў [перагна́ў]

von prp (D) ад, з, у (у прасторавым значэнні);

rechts ~ der Tür спра́ва ад дзвярэ́й;

~ wo? адку́ль;

~ dort адту́ль;

~ vorn спе́раду

2) з, ад (у тэмпаральным значэнні);

vom 1. Fébruar bis zum 20. März з пе́ршага лю́тага да 20 сакавіка́;

~ klein auf з дзяці́нства [мале́нства];

~ álters her здаўна́

3) ад, з (аб крыніцы чаго-н.);

müde ~ der Árbeit сто́млены ад пра́цы;

~ úngefähr незнаро́к, выпадко́ва

4) з (якога-н. матэрыялу);

der Ring ist ~ Gold пярсцёнак з зо́лата [залаты́]

5) з (групы рэчаў цэлага);

éine Grúppe ~ Studénten гру́па студэ́нтаў

6) (перадаецца родным склонам, указваючы на прыналежнасць);

die Wérke ~ Góethe тво́ры Гётэ

7) з, па (перадаецца тс. родным склонам, указваючы на якасць);

ein Mann ~ Charákter [ka-] чалаве́к з хара́ктарам;

er ist Léhrer ~ Berúf ён наста́ўнік па прафе́сіі

8) (перадаецца творным склонам, абазначаючы дзеючую асобу пры дзеяслове ў залежным стане);

die Áufgabe wúrde vom Schüler ríchtig gelöst зада́ча рэ́шана ву́чнем пра́вільна

9) фон (ставіцца перад прозвішчам дваранскага саслоўя);

~ Stein фон Штайн

10) аб, пра;

~ j-m, etw. (D) spréchen* [schréiben*] гавары́ць [піса́ць] пра каго́-н., што-н. [аб кім-н., чым-н.]

11) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:

sich verábschieden ~ j-m развіта́цца з кім-н.

12)

~ …aus (з якога-н. пункту прасторы);

~ mir aus… што (да)ты́чыцца мяне́…;

~ Grund aus falsch зусі́м [ца́лкам] няпра́вільна

13)

~… an з (у тэмпаральным значэнні);

~ Díenstag an з аўто́рка

14)

~ Rechts wégen па пра́ву