Verbum

Luft f -, Lüfte паве́тра;

frísche ~ schöpfen ды́хаць све́жым паве́трам;

an der fríschen ~ на адкры́тым [све́жым] паве́тры;

die ~ ánhalten* затрыма́ць дыха́нне;

an die frísche ~ géhen* выхо́дзіць на све́жае паве́тра;

er ist für mich ~ ён для мяне́ пусто́е ме́сца, ён не існу́е для мяне́;

séinem Hérzen ~ máchen адве́сці душу́; вы́казаць усё, што набале́ла;

◊

(es ist) dícke ~! разм. ува́га!, небяспе́ка!; марск. палу́ндра!;

etw. aus der ~ gréifen* вы́смактаць што́сьці з па́льца;

die ~ ist rein разм. небяспе́кі няма́;

na, gúte ~! разм. што ж, дай Бо́жа!;

in die ~ flíegen* вы́бухнуць, узляце́ць на паве́тра;

es liegt in der ~ гэ́та но́сіцца ў паве́тры

2) тэх. зазо́р, люфт

fássen

1. vt

1) хапа́ць, браць, лаві́ць;

éinen Verbrécher ~ схапі́ць [арыштава́ць] злачы́нца

2) устаўля́ць у апра́ву [ра́му]

3) змяшча́ць;

das Glas fasst ein Líter у шкля́нку ўвахо́дзіць (адзі́н) літр;

das können kéine Wórte ~ гэ́тага не́льга вы́казаць ніцкімі сло́вамі

4) перан. разуме́ць, ахо́пліваць (розумам)

5) вайск. паража́ць, накрыва́ць агнём

6):

zu j-m Vertráuen ~ прася́кнуцца даве́рам да каго́-н.;

Hóffnung [Mut] ~ акрыя́ць; ажы́ць ду́хам [душо́й];

sich (D) ein Herz ~ сабра́цца з ду́хам, набра́цца хра́брасці;

j-n ins Áuge ~ сачы́ць за кім-н.;

éinen Beschlúss ~ прыня́ць рашэ́нне;

Wúrzel ~ пусці́ць карані́; перан. укарані́цца, прыві́цца

2. vi схо́пліваць, схва́тваць;

der Mörtel fasst раство́р схва́твае [цвярдзе́е];

der Nágel fasst nicht цвік не трыма́ецца

3. ~, sich

1) супако́йвацца, браць сябе́ ў ру́кі, сабра́цца з ду́мкамі

2):

sich kurz ~ быць сці́слым

Séele f -, -n

1) душа́;

aus tíefster ~ ад усёй душы́ [глыбіні́ душы́];

das brennt mir auf der ~ гэ́та му́чыць мяне́ [кро́іць душу́];

sich (D) etw. von der ~ herúntersprechen* вы́казаць, што ёсць на душы́, аблягчы́ць душу́;

sich in die ~ hinéin schämen саро́мецца да глыбіні́ душы́;

die ~ híngeben* [áushauchen] вы́пусціць дух, паме́рці, адда́ць Бо́гу душу́;

er ist mit Leib und ~ bei der Árbeit ён уве́сь у рабо́це;

sie sind ein Herz und éine ~ яны́ жыву́ць душа́ ў душу́;

éine ~ von einem Ménschen душа́-чалаве́к

2):

kéine ~ war zu séhen не было́ віда́ць ні адно́й душы́

3) бат. буймі́на

4) тэх. стры́жань; жы́ла (кабеля)

5) вайск. кана́л (дула);

◊

sich (D) die ~ aus dem Léibe wárten бяско́нца до́ўга чака́ць;

j-m etw. auf die ~ bínden* перакана́ўча прасі́ць каго́-н. заня́цца [паціка́віцца] чым-н.

Wílle m -ns, -n рэдка pl во́ля;

Ménschen gúten ~ns лю́дзі до́брай во́лі;

es war dein éigener ~ ты сам хаце́ў гэ́тага;

er soll séinen ~n háben няха́й бу́дзе так, як ён хо́ча;

j-m séinen [den] ~ tun* вы́канаць чыё-н. жада́нне; зрабі́ць так, як хто-н. хо́ча;

séinen létzten ~n tun* вы́казаць сваю́ апо́шнюю во́лю, скла́сці завяшча́нне;

séinen ~n dúrchsetzen настая́ць на сваі́м;

j-m séinen [állen] ~n lássen* даць каму́-н. магчы́масць дзе́йнічаць так, як ён хо́ча;

beim bésten ~n пры ўсі́м жада́нні;

es steht in séinem ~n гэ́та зале́жыць ад яго́;

etw. mit ~n tun* зрабі́ць што-н. наўмы́сна;

j-m zu ~n sein быць пако́рлівым чыёй-н. во́лі; быць гато́вым вы́канаць чыю́-н. во́лю;

er ist voll gúten ~ns у яго́ мно́га [по́ўна] до́брых наме́раў

Herz n -ens, -en

1) сэ́рца;

mítten ins ~ tréffen* папа́сці ў са́мае сэ́рца

2) асяродак, цэнтр

3) сэ́рца, душа́;

von gánzem ~en ад усяго́ [шчы́рага] сэ́рца;

das liegt mir sehr am ~en гэ́та мне ве́льмі ва́жна;

Hand aufs ~! (пакладзі́) руку́ на сэ́рца!;

j-n auf ~ und Níeren prüfen даскана́ла праве́рыць каго́-н.;

aus tíefstem ~en з глыбіні́ душы́;

es ist mir schwer ums ~ у мяне́ ця́жка на душы́;

mir wúrde leicht ums ~ у мяне́ адлягло́ ад сэ́рца;

es war mir aus dem ~en gespróchen гэ́та мне было́ па душы́;

sein ~ áusschütten раскрыва́ць душу́;

sich (D) sein ~ fássen набра́цца сме́ласці;

◊

er hat das ~ auf dem réchten Fleck ён сапра́ўдны [надзе́йны] чалаве́к;

séinem ~en Luft máchen вы́казаць усё, што набале́ла;

sie sind ein ~ und éine Séele яны́ жыву́ць душа́ ў душу́

4) карт. чы́рва

Wort II n -(e)s, -e

1) сло́ва (мова);

j-m gúte ~e gében* угаво́рваць [супако́йваць] каго́-н.;

die ~e káuen мя́мліць;

etw. in ~e kléiden вы́казаць што-н. сло́вамі;

er braucht nicht lánge nach ~en zu súchen ≅ ён за сло́вам у кішэ́нь не пале́зе;

díeses ~ ist mir entschlüpft гэ́тае сло́ва сарва́лася ў мяне́ з языка́;

kéines ~es mächtig sein стра́ціць мо́ву (ад страху);

ein ~ fállen lássen* прамо́віць сло́ва;

j-n (nicht) zu ~e kómmen lássen* (не) даць каму́-н. гавары́ць [сло́ва сказа́ць];

ein (gútes) ~ für j-n, für etw. (A) éinlegen замо́віць за каго́-н., за што-н. сло́ўца; вы́ступіць у падтры́мку каго́-н., чаго́-н.;

j-m, éiner Sáche (D) das ~ réden стая́ць за каго́-н., за што-н.; падтры́мліваць каго́-н., што-н.;

j-m ins ~ fállen* перарыва́ць [перапыня́ць] каго́-н.

2) сло́ва (выступленне);

ums ~ bítten*, sich zum ~ mélden прасі́ць сло́ва;

das ~ ergréifen* [néhmen*] узя́ць сло́ва;

das gróße ~ führen ігра́ць вяду́чую ро́лю

3) (чэ́снае) сло́ва (абяцанне);

das ~ hálten* (с)трыма́ць сло́ва;

das ~ bréchen* пару́шыць сло́ва;

ein Mann von ~ чалаве́к сло́ва;

ein Mann, ein ~! сумле́нны чалаве́к сло́ва трыма́е!;

◊

j-m das ~ aus dem Múnde néhmen* прадугада́ць чые́-н. сло́вы