Verbum

führen

1. vt

1) ве́сці, вадзі́ць;

j-n an [bei] der Hand ~ ве́сці каго́-н. за руку́

2) (з указаннем напрамку руху) выво́дзіць, прыво́дзіць, уво́дзіць;

j-n auf die Spur ~ наво́дзіць каго́-н. на след

3) ве́сці; кірава́ць;

die Trúppen ~ кама́ндаваць во́йскамі;

das Rúder ~ стая́ць ля руля́, кірава́ць (тс. перан.);

ein Geschäft ~ мець [трыма́ць] кра́му;

den Háushalt ~ ве́сці дама́шнюю гаспада́рку;

den Vórsitz ~ быць старшынёй, ве́сці сход

4) вадзі́ць, ру́хаць па чым-н.;

den Bógen ~ вадзі́ць смычко́м

5) вазі́ць, пераво́зіць

6) мець [насі́ць] пры сабе́;

den Pass bei sich (D) ~ мець пры сабе́ па́шпарт;

éinen Títel ~ мець ты́тул

7) трыма́ць, мець у про́дажы (які-н. тавар)

8):

den Beféhl ~ распараджа́цца;

éinen Prozéss ~ ве́сці судо́вую спра́ву;

j-n in Versúchung ~ уве́сці каго́-н. у спаку́су;

◊

etw. im Schílde ~ заду́мваць, паду́мваць што-н.;

hínters Licht ~ уво́дзіць у зман

2. vi

1) прыво́дзіць, ве́сці;

wohín soll das ~? да чаго́ гэ́та прывядзе́?

2) спарт. ве́сці, лідзі́раваць;

die Mánnschaft führt mit zwei Púnkten кама́нда лідзі́руе з двума́ ачка́мі

3. ~, sich трыма́ць [паво́дзіць] сябе́

Spiel n -(e)s, -e

1) гульня́;

sein ~ mit j-m háben здзе́кавацца з каго́-н, жартава́ць з каго́-н.;

etw. wie im ~ lérnen навучы́цца чаму́-н. гуля́ючы [лёгка]

2) карт. гульня́;

wer hat das ~? чыя́ гульня́?;

ich hábe drei ~e gemácht я вы́йграў тры па́ртыі

3) спарт. гульня́, па́ртыя;

das ~ ánpfeifen* [ábpfeifen*] даць сігна́л на пача́так [кане́ц] гульні́ (футбол);

das ~ der Scháchmeister éndete remis [rə'mi:] па́ртыя ша́хматных майстро́ў зако́нчылася ўнічыю́;

das ~ in die Hand bekómmen* захапі́ць ініцыяты́ву ў гульні́;

das ~ léiten судзі́ць гульню́;

wie steht das ~? які́ лік (гульні́)?

4) тэатр. дзе́янне

5):

ein ~ Kárten кало́да карт

6) тэх. зазо́р, свабо́дны ход

7) хвост (фазана);

◊

ein gewágtes ~ spíelen ве́сці небяспе́чную гульню́;

álles áufs ~ sétzen перан. усё паста́віць на ка́рту;

◊

die Hand im ~ háben быць ублы́таным у што-н., удзе́льнічаць у чым-н.;

viel aus dem ~ háben рызыкава́ць мно́гім;

der Téufel ist mit ihm im ~ яго́ чорт спакусі́ў [падбі́ў];

Éhrgeiz ist dabéi im ~ тут закра́нута славалю́бства

trágen*

1. vt

1) насі́ць, не́сці; перано́сіць;

Kósten ~ не́сці выда́ткі;

etw. bei sich ~ насі́ць што-н. пры сабе́

2) насі́ць (вопратку, прычоску і г.д.);

éine Brílle ~ насі́ць акуля́ры;

das Haar geschéitelt ~ насі́ць валасы́ на прабо́р;

die Füße ~ ihn kaum но́гі яго́ ледзь трыма́юць

3):

éinen Námen ~ насі́ць імя́;

den Verhältnissen Réchnung ~ улі́чваць вару́нкі;

zur Schau ~ выстаўля́ць напака́з;

die Wáre trägt die Versándkosten nicht тава́р не апра́ўдвае тра́нспартных выда́ткаў;

die Verántwortung für etw. (A) ~ не́сці адка́знасць [адка́зваць] за што-н.;

Bedénken [Zwéifel] ~ сумнява́цца

2. vi, vt

1) прыно́сіць ураджа́й, дахо́д;

das Kapitál trägt Zínsen капіта́л прыно́сіць [дае́] працэ́нты

2):

díeses Gewéhr trägt weit гэ́тае ружжо́ б’е на далёкую адле́гласць;

séine Stímme trägt gut яго́ го́лас гучы́ць до́бра

3. ~, sich

1) насі́цца (пра матэрыю);

díeser Stoff trägt sich gut гэ́тая матэ́рыя но́ская

2) (mit D) насі́цца (з чым-н.);

sich mit éinem Gedánken ~ пе́сціць ду́мку, насі́цца з ду́мкай

3):

das Unternéhmen trägt sich (selbst) прадпрые́мства акупля́ецца;

er trägt sich ímmer schwarz ён заўсёды хо́дзіць у чо́рным

tréten*

1. vi (s)

1) ступа́ць, наступі́ць;

bítte ~ Sie näher! калі́ ла́ска, падыдзі́це бліжэ́й!;

ins Haus ~ увайсці́ ў дом;

zur Séite ~ адысці́ ўбок;

an den Tisch ~ падысці́ да стала́

2) выступа́ць; вытырка́цца; выхо́дзіць;

der Schweiß trat ihm auf die Stirn пот вы́ступіў у яго́ на лбе́

3) (auf A) наступа́ць (на што-н.)

4) пераступа́ць; кро́чыць;

von éinem Fuß auf den ánderen ~ пераступа́ць з адно́й нагі́ на другу́ю

5) з’яві́цца, паяві́цца;

j-m únter die Áugen ~ пака́звацца каму́-н. на во́чы;

vor j-n ~ стаць [паўста́ць] пе́рад кім-н.

6) абазначае дзеянне, на характар якога ўказвае назоўнік:

in Aktión ~ пача́ць дзе́йнічаць;

in den Streik ~ пача́ць забасто́ўку [страйк];

in Erschéinung [zutáge, zu Táge] ~ вы́явіцца; паказа́цца;

mit j-m in Verbíndung ~ звяза́цца з кім-н.;

er trat in sein zwánzigstes Lébensjahr яму́ пайшо́ў двацца́ты год

2. vt націска́ць наго́й; тапта́ць; наступа́ць;

etw. in Stücke ~ расці́снуць, растапта́ць што-н.;

sich (D) éinen Dorn in den Fuß ~ наступі́ць на калю́чку, застрамі́ць нагу́ (калю́чкай);

den Takt ~ адбіва́ць наго́й такт

Weg m -(e)s, -e

1) даро́га, шлях (тс. перан.);

ein erháltener [unterháltener] ~ даро́га ў до́брым ста́не;

ein áusgefahrener ~ разбі́тая даро́га;

der ~ nach Berlín даро́га ў [на] Берлі́н;

die ~e trénnen sich даро́гі [шляхі́] разыхо́дзяцца;

sein érster ~ galt dem Léhrer у пе́ршую чаргу́ ён наве́даў наста́ўніка;

wohér des ~es? адку́ль ідзе́ш [ідзяце́]?;

wohín des ~es? куды́ ідзём [ідзяце́, шлях трыма́ем, -еце]?;

sich (D) séinen ~ báhnen пракла́сці сабе́ даро́гу [шлях] (тс. перан);

éinen ~ beschréiten* [betréten*] перан. ступі́ць на які́-н. шлях, пайсці́ які́м-н. шля́хам;

j-m, éiner Sáche (D) den ~ ébnen перан. пракла́сці [расчы́сціць] шлях каму́-н., чаму́-н.;

den ~ éinschlagen* вы́браць даро́гу [шлях], узя́ць напра́мак (тс. перан.);

wir háben dénselben ~ нам па даро́зе;

éinen ~ zurücklegen прайсці́ шлях;

sich auf den ~ máchen адпра́віцца ў даро́гу;

auf dem ~e sein, etw. zu tun наме́рвацца [быць гато́вым] зрабі́ць што-н.;

j-n aus dem ~ räumen перан. убра́ць каго́-н. з даро́гі, забі́ць каго́-н.;

er wird mir noch in den ~ kómmen! ён мне яшчэ́ пападзе́цца!, я з ім разлічу́ся!;

j-m in den ~ tréten* станаві́цца папяро́к даро́гі каму́-н., перашкаджа́ць [заміна́ць] каму́-н.;

j-m nicht über den ~ tráuen не давяра́ць каму́-н. ні на грош;

vom ~e ábkommen* збі́цца з даро́гі;

ich kénne hier ~ und Steg я ве́даю тут ко́жную сцяжы́нку;

álle ~e und Stége wíssen* знаць усе́ хады́ і вы́хады;

es war wéder ~ noch Steg zu séhen* ≅ было́ цёмна, хоць во́ка вы́калі

2) спо́саб, шлях, сро́дак;

auf diréktem ~(e) непасрэ́дна;

auf geríchtlichem ~e, auf [in] dem ~e des Rechts судо́вым пара́дкам, це́раз суд

Lauf m -(e)s, Läufe

1) бег, ход;

in vóllem ~ бяго́м, наўска́ч, стрымгало́ў; спарт. бег, забе́г

2) цячэ́нне, рух, плынь;

im ~e éiner Wóche на праця́гу ты́дня;

im ~e der Zeit з ця́гам ча́су;

im ~e des Gesprächs у час размо́вы [гу́таркі];

das ist der ~ der Welt так ужо быва́е ў жыцці́;

séinen Gedánken fréien ~ lássen* даць во́лю сваі́м ду́мкам;

den Díngen íhren (fréien) ~ lássen* даць падзе́ям развіва́цца так, як яны́ іду́ць

3) ствол (ружжа)

4) муз. паса́ж, рула́да

Herr m -n, -en

1) пан, спада́р, гер;

méine Dámen und ~en! пано́ве!, спада́рыні і спадары́!;

~ Náseweis вы́скачка;

als gróßer ~ lében жы́ць па-па́нску [па́нам];

den gróßen ~en spíelen выдава́ць сябе́ за вялі́кага па́на

2) гаспада́р, улада́льнік;

~ der Láge sein быць гаспадаро́м стано́вішча;

éiner Sáche (D) ~ wérden спраўля́цца з чым-н.

3) мужчы́на;

für ~en для мужчы́н

4) Бог, Гаспо́дзь;

~ des Hímmels! Бо́жа!;

~, du méine Güte! Бо́жа літасці́вы!;

dem ~n sei's geklágt! (няха́й) ба́чыць Бог!;

◊

in állen ~en Länder усю́ды

Réde f -, -n

1) мо́ва, размо́ва;

wovón ist die ~? пра што гаво́рка?;

es ist nicht der ~ wert аб гэ́тым не ва́рта гавары́ць;

es verschlúg ihm die ~ перан. у яго́ адняло́ язы́к

2) прамо́ва, дакла́д;

eine ~ hálten* выступа́ць з прамо́вай;

j-m in die ~ fállen* перапыня́ць каго́-н.

3) адка́знасць;

j-m ~ (und Ántwort) stéhen* дава́ць каму́-н. тлумачэ́нні [рабі́ць справазда́чу];

j-n zur ~ stéllen прыця́гваць каго́-н. да адка́знасці

4) лінгв. мо́ва, мо́ўны стыль;

dirékte ~ про́стая мо́ва;

indirékte ~ уско́сная мо́ва

Vógel m -s, -Vögel

1) пту́шка, птах

2) перан. пту́шка, гусь (пра чалавека);

ein lóser ~ разм. легкаду́мны чалаве́к;

du hast wohl éinen ~ (im Kópfe)? разм. у цябе́, напэўна, не́шта з галаво́й?;

◊

wer éinen ~ hat, der muss ihn füttern ≅ лю́біш паганя́ць, любі́ і каня́ гадава́ць;

friss ~, óder stirb! хоць памры́, але́ зрабі́!;

den ~ erkénnt man an den Fédern па пе́р’і пту́шку пазнаю́ць;

jédem ~ gefällt sein Nest ≅ дзе хво́я ні стаі́ць, а ўсё свайму́ бо́ру шумі́ць; ко́жны цыга́н сваю́ кабы́лу хва́ліць