Verbum

líegen* vi

1) ляжа́ць

2) мясці́цца; быць разме́шчаным, знахо́дзіцца;

zugrúnde [zu Grúnde] ~ ляжа́ць у асно́ве [падму́рку];

auf der Hand ~ быць відаво́чным

3) быць, знахо́дзіцца (у якім-н. стане);

im Wéttbewerb vórne ~ лідзі́раваць у спабо́рніцтве;

mit j-m im Prozéss ~ судзі́цца з кім-н.;

in der Schéidung ~ разво́дзіцца;

auf der Láuer ~ ляжа́ць [сядзе́ць] у заса́дзе;

auf der Zúnge ~ круці́цца на язы́ку;

j-m zur Last ~ абцяжа́рваць [турбава́ць] каго́-н.;

wie die Dínge ~ як выгляда́юць спра́вы;

die Sáche liegt so спра́ва ідзе́ так;

das liegt mir nicht гэ́та не па мне, гэ́та мне не падыхо́дзіць;

worán liegt es? у чым спра́ва?;

es liegt an dir гэ́та зале́жыць ад цябе́;

~ bléiben* застава́цца [праця́гваць] ляжа́ць;

die Árbeit bleibt líegen рабо́та стаі́ць (на ме́сцы);

~ lássen* пакіда́ць, забыва́ць дзе-н.;

◊

j-n links ~ lássen* 1) забы́ць пра каго́-н.; 2) ігнарава́ць каго́-н.

Herz n -ens, -en

1) сэ́рца;

mítten ins ~ tréffen* папа́сці ў са́мае сэ́рца

2) асяродак, цэнтр

3) сэ́рца, душа́;

von gánzem ~en ад усяго́ [шчы́рага] сэ́рца;

das liegt mir sehr am ~en гэ́та мне ве́льмі ва́жна;

Hand aufs ~! (пакладзі́) руку́ на сэ́рца!;

j-n auf ~ und Níeren prüfen даскана́ла праве́рыць каго́-н.;

aus tíefstem ~en з глыбіні́ душы́;

es ist mir schwer ums ~ у мяне́ ця́жка на душы́;

mir wúrde leicht ums ~ у мяне́ адлягло́ ад сэ́рца;

es war mir aus dem ~en gespróchen гэ́та мне было́ па душы́;

sein ~ áusschütten раскрыва́ць душу́;

sich (D) sein ~ fássen набра́цца сме́ласці;

◊

er hat das ~ auf dem réchten Fleck ён сапра́ўдны [надзе́йны] чалаве́к;

séinem ~en Luft máchen вы́казаць усё, што набале́ла;

sie sind ein ~ und éine Séele яны́ жыву́ць душа́ ў душу́

4) карт. чы́рва

recht

1. a

1) пра́вы;

~er Hand па пра́вую руку́;

~er Vertéidiger пра́вы абаро́нца (футбол)

2) слу́шны, пра́вільны, адпаве́дны;

der ~e Weg пра́вільная даро́га;

das geht nicht mit ~en Díngen zu тут спра́ва нячы́стая;

es ist nicht ~ von dir гэ́та [так] нядо́бра з твайго́ бо́ку;

schon ~! до́бра!, у зго́дзе!;

es ist mir ~ я зго́дзен, мяне́ гэ́та задавальня́е

3) адпаве́дны;

im ~en Áugenblick у адпаве́дны мо́мант

4) сапра́ўдны;

er gibt sich ~e Mühe ён сапраўды́ намага́ецца;

ich hábe kein ~es Zútrauen zu ihm я не асаблі́ва давяра́ю яму́

5) матэм. прамы́ (вугал)

2. adv слу́шна, справядлі́ва; даво́лі;

~ gut даво́лі до́бра;

es geschíeht ihm ~ ён гэ́тага ва́рты [заслуго́ўвае];

erst ~ тым больш, пагато́ў;

~ und schlecht з грахо́м папала́м;

ich wérde nicht ~ klug daráus я гэ́тага нія́к не магу́ зразуме́ць;

man kann es ihm nicht ~ máchen яму́ нія́к не даго́дзіш

láufen* vi (s)

1) бе́гаць, бе́гчы;

sich áußer Átem ~ зады́хацца ад бе́гу;

sich müde ~ набе́гацца да сто́мы [змо́ру];

j-n ~ lássen* адпусці́ць каго́-н., даць свабо́ду каму́-н.

2) спарт. бе́гаць;

éine Rúnde ~ прабе́гчы круг;

Schlíttschuh [Schi] ~ ката́цца на канька́х [лы́жах]

3) тэх. круці́цца, функцыяні́раваць;

die Maschíne läuft машы́на працу́е;

leer ~ тэх. працава́ць ухаласту́ю

4) цячы́;

das Fass läuft бо́чка цячэ́;

die Náse läuft з но́са цячэ́ (ад насмарку)

5) ісці́ (пра фільм)

6) міна́ць, праміна́ць

7) мець сі́лу;

die Ákti¦e läuft únbegrenzt а́кцыя ма́е неабмежава́ны тэ́рмін

8) спяша́ць (пра гадзіннік)

9) перан. прабяга́ць;

ein Scháuder lief ihm über den Rücken, es lief ihm kalt über den Rücken у яго́ мура́шкі прабе́глі па спі́не;

◊

Gefáhr ~ трапля́ць у небяспе́ку, быць у небяспе́цы;

ins Geld ~ разм. абысці́ся [каштава́ць] задо́рага;

álles läuft durcheinánder усё пераблы́талася;

es läuft auf eins hináus усё зво́дзіцца да аднаго́ і таго́ ж

Wínd m -(e)s, -e ве́цер;

der ~ hat sich áufgemacht падняўся ве́цер;

der Wind hat sich gelégt ве́цер сціх [сці́шыўся];

bei ~ und Wétter у непаго́ду [не́пагадзь];

das Wild hat den Jäger im ~ дзічы́на чу́е паляўні́чага;

mit dem ~ ségeln перан. плы́сці, куды́ ве́цер дзьме;

◊

das ist ~ in séine Ségel ≅ гэ́та лье ваду́ на яго́ млын;

~ wíssen* разм. быць у ку́рсе чаго́-н.;

den Mántel nach dem ~e hängen ≅ трыма́ць нос па ве́тры;

~ von etw. (D) bekómmen* разве́даць, праню́хаць што-н.;

j-m ~ vórmachen дуры́ць каму́-н. галаву́;

in den ~ réden, Wórte in den ~ stréuen кі́даць сло́вы на ве́цер, гавары́ць упусту́ю [дарэ́мна];

etw. in den ~ schlágen* пакіда́ць што-н. без ува́гі, ігнарава́ць што-н.;

viel ~ wégen éiner Sáche (G) máchen разм. узня́ць вэ́рхал вако́л чаго́-н.;

lasst euch erst mal den ~ um die Náse wéhen! разм. паспрабу́йце спярша́ са́мі (што зна́чыць жыццё)!

Ohr n -(e)s, -en

1) ву́ха;

die ~en bráusen mir у мяне́ шумі́ць у вуша́х;

die ~en klíngen [géllen] ihm у яго́ ў вуша́х звіні́ць;

er hat ábstehende ~en ён аблаву́хі [лапаву́хі]

2) ву́ха, слых;

auf éinem ~ taub sein быць глухі́м на адно́ ву́ха;

die ~en spítzen навастры́ць [натапы́рыць] ву́шы, насцяро́жвацца;

ein féines ~ háben мець то́нкі слых;

mit hálbem ~ hören слу́хаць кра́ем ву́ха;

das geht zu dem éinen ~ hinéin, zu dem ánderen (wíeder) hináus гэ́та ў адно́ ву́ха ўвахо́дзіць, а з друго́га вылята́е;

er ist ganz ~ ён пі́льна слу́хае; ён ніво́днага сло́ва не прапуска́е мі́ма вушэ́й;

◊

er ist noch feucht hínter den ~en ≅ у яго́ яшчэ́ малако́ на губа́х не абсо́хла;

sich etw. hínter die ~en schréiben* ≅ намата́ць сабе́ на вус;

j-n übers ~ háuen* ашука́ць, абдуры́ць каго́-н.;

j-m das Fell über die ~en zíehen* спусці́ць шку́ру з каго́-н.;

bis über die ~en verlíebt sein закаха́цца па са́мыя ву́шы

voll

1. a

1) по́ўны;

~ von Ménschen, ~er Menschen по́ўны наро́ду [людзе́й];

ein Téller ~ Súppe тале́рка по́ўная су́пу;

ein ~es Haus перапо́ўнены тэа́тр;

mit ~en Händen gében* [spénden] шчы́ра адо́рваць;

gestríchen ~ по́ўны да бераго́ў;

zum Bérsten ~ gestópft набі́ты бітко́м [да адка́зу];

~ bis óben sein быць сы́тым па го́рла, нае́сціся ўво́лю;

~ sein разм. быць ушчэ́нт п’я́ным;

aus dem Vóllen schöpfen жыць у даста́тку

2) по́ўны, перапо́ўнены (якога-н. пачуцця);

mit ~em Ernst зусі́м сур’ёзна;

mit ~em Recht з по́ўным пра́вам;

~ Bewúnderung по́ўны захапле́ння

3) по́ўны, то́ўсты (пра твар, чалавека)

4) по́ўны, абсалю́тны (пра цішыню, перамогу, упэўненасць і г.д.);

die ~e Wáhrheit чы́стая пра́ўда;

bei ~er Besínnung пры по́ўнай свядо́масці;

mit ~em Recht з по́ўным пра́вам

5) по́ўны, цэ́лы (пра год і г.д.)

6) махро́вы (пра кветкі);

◊

j-n nicht für ~ ánsehen* [néhmen*] не лічы́ць каго́-н. заслуго́ўваючым вартым даве́ру

2. adv по́ўнасцю, ца́лкам, зусі́м (ручацца і г.д.);

~ und ganz ца́лкам і по́ўнасцю

Welt f -, -en

1) свет;

die gróße ~ вялі́кі свет, вышэ́йшае грама́дства;

die Álte ~ Стары́ свет;

die Néue ~ Но́вы свет;

am Énde der ~ на краі́ све́ту;

durch die wéite ~ zíehen* вандрава́ць па бе́ламу све́ту;

sich in der Welt úmsehen* паглядзе́ць свет;

zur ~ kómmen*, das Licht der ~ erblícken з’яві́цца на свет, нарадзі́цца;

Kínder zur ~ bríngen*, Kínder in [auf] die ~ sétzen нараджа́ць [пуска́ць] дзяце́й на свет;

j-n, etw. aus der ~ scháffen пако́нчыць з кім-н., чым-н., ліквідава́ць, зні́шчыць каго́-н., што-н., адпра́віць каго́-н. на той свет;

aus der ~ géhen* паме́рці;

um álles in der ~! дзе́ля ўсяго́ свято́га!;

um nichts auf der ~! ні за што на све́це; ні ў я́кім вы́падку

2):

álle ~, die gánze ~ уве́сь свет, усе́ лю́дзі;

wie in áller ~? і як то́лькі?

3):

es wird die ~ nicht kósten! гэ́та не бу́дзе до́рага каштава́ць!;

das ist nicht álle ~ wie viel гэ́та не так ужо́ мно́га