туго́й
1. в разн. знач. тугі́;
туга́я пружи́на туга́я спружы́на;
туго́й мяч тугі́ мяч;
туги́е ко́сы тугі́я ко́сы;
туга́я струна́ туга́я струна́;
2. (неподатливый) нячу́лы, непамярко́ўны; (скупой) скупы́;
◊
туго́й на́ ухо тугі́ на ву́ха, недачува́е;
туго́й кошелёк тугі́ кашалёк.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
тугі́
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
тугі́ |
туга́я |
туго́е |
тугі́я |
| Р. |
туго́га |
туго́й
туго́е |
туго́га |
тугі́х |
| Д. |
туго́му |
туго́й |
туго́му |
тугі́м |
| В. |
тугі́ (неадуш.)
туго́га (адуш.) |
тугу́ю |
туго́е |
тугі́я (неадуш.)
тугі́х (адуш.) |
| Т. |
тугі́м |
туго́й
туго́ю |
тугі́м |
тугі́мі |
| М. |
тугі́м |
туго́й |
тугі́м |
тугі́х |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
тужлі́вы, -ая, -ае.
1. Прасякнуты тугой.
Т. настрой.
2. Які наганяе, выклікае тугу.
Тужлівая цішыня.
|| наз. тужлі́васць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
туга́
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне
|
адз. |
| Н. |
туга́ |
| Р. |
тугі́ |
| Д. |
тузе́ |
| В. |
тугу́ |
| Т. |
туго́й
туго́ю |
| М. |
тузе́ |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
тугі́
1. туго́й;
туга́я струна́ — туга́я струна́;
туга́я спружы́на — туга́я пружи́на;
т. каўне́рык — туго́й воротничо́к;
2. (плотно набитый) туго́й, пло́тный;
т. кашалёк — туго́й кошелёк;
3. (о тесте) круто́й;
4. разг. (медленный и трудный) туго́й;
т. рост азі́мых — туго́й рост ози́мых;
◊ т. на ву́ха — туго́й на́ ухо
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пру́ткі
1. упру́гий;
2. упруги́й; туго́й;
~кія но́гі — упру́гие (туги́е) но́ги
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
падмёрзлы, ‑ая, ‑ае.
Крыху, злёгку мёрзлы, цвёрды ад марозу. Падмёрзлы снег. Падмёрзлыя яблыкі. □ Цяпер.. [хлапчукі] хацелі нават, каб дарога была даўжэйшаю — так прыемна было ісці ўсім разам па тугой, падмёрзлай за ноч сцяжынцы. Ваданосаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
МЯРКІ́ТЭ (Merkyte, Меркіс),
Аляксандра (16.12.1901, в. Палевеняліс Панявежскага пав., Літва — 14.9.1938), літоўская пісьменніца. У 1921—24 вучылася ў Камуністычным ун-це народаў Захаду ў Маскве. Друкавалася з 1921. Пісала на літ. і бел. мовах. З 1925 жыла і працавала на Беларусі. Супрацоўнічала ў газ. «Raudonasis artojas» («Чырвоны араты»). У 1929—33 працавала ў газ. «Чырвоная Полаччына». У 1937 рэпрэсіравана. Рэабілітавана ў 1957. Аўтар зб. вершаў «Юнацтва на маршы» (1936, дапоўненае выд. 1961), незакончанага рамана «Барацьба працягваецца», шматлікіх вершаў, нарысаў, апавяданняў пра жыццё і лёс бел. і літ. народаў, прасякнутых тугой па бацькоўскім краі і ўдзячнасцю да бел. зямлі і народа.
Літ.:
Старонкі літаратурных сувязей. Мн., 1970.
А.В.Мальдзіс.
т. 11, с. 76
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
тужэ́йшы прил. сравнит. ст.
1. ту́же, поту́же, бо́лее туго́й;
2. ту́же, поту́же, плотне́е, поплотне́е;
1, 2 см. тугі́ 1, 2
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ці́каць, ‑ае; незак.
Ціха і мерна пастукваць (звычайна пра гадзіннік і гадзіннікавы механізм). Будзільнік спакойна цікаў на стале. Гроднеў. Ледзь чутна цікаў гадзіннікавы механізм заведзенай міны. Шамякін. // Утвараць гукі, падобныя да цікання гадзінніка. Ці помніш, сцежка ціхая, Абцасікі вясёлыя? Трывожна сэрца цікае, З тугой гляджу наўкола я. Барадулін.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)