туго́й
1. в разн. знач. тугі́;
туга́я пружи́на туга́я спружы́на;
туго́й мяч тугі́ мяч;
туги́е ко́сы тугі́я ко́сы;
туга́я струна́ туга́я струна́;
2. (неподатливый) нячу́лы, непамярко́ўны; (скупой) скупы́;
◊
туго́й на́ ухо тугі́ на ву́ха, недачува́е;
туго́й кошелёк тугі́ кашалёк.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
тугі́
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
тугі́ |
туга́я |
туго́е |
тугі́я |
| Р. |
туго́га |
туго́й
туго́е |
туго́га |
тугі́х |
| Д. |
туго́му |
туго́й |
туго́му |
тугі́м |
| В. |
тугі́ (неадуш.)
туго́га (адуш.) |
тугу́ю |
туго́е |
тугі́я (неадуш.)
тугі́х (адуш.) |
| Т. |
тугі́м |
туго́й
туго́ю |
тугі́м |
тугі́мі |
| М. |
тугі́м |
туго́й |
тугі́м |
тугі́х |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
тужлі́вы, -ая, -ае.
1. Прасякнуты тугой.
Т. настрой.
2. Які наганяе, выклікае тугу.
Тужлівая цішыня.
|| наз. тужлі́васць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
туга́
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне
|
адз. |
| Н. |
туга́ |
| Р. |
тугі́ |
| Д. |
тузе́ |
| В. |
тугу́ |
| Т. |
туго́й
туго́ю |
| М. |
тузе́ |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
тугі́
1. туго́й;
туга́я струна́ — туга́я струна́;
туга́я спружы́на — туга́я пружи́на;
т. каўне́рык — туго́й воротничо́к;
2. (плотно набитый) туго́й, пло́тный;
т. кашалёк — туго́й кошелёк;
3. (о тесте) круто́й;
4. разг. (медленный и трудный) туго́й;
т. рост азі́мых — туго́й рост ози́мых;
◊ т. на ву́ха — туго́й на́ ухо
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пру́ткі
1. упру́гий;
2. упруги́й; туго́й;
~кія но́гі — упру́гие (туги́е) но́ги
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
падмёрзлы, ‑ая, ‑ае.
Крыху, злёгку мёрзлы, цвёрды ад марозу. Падмёрзлы снег. Падмёрзлыя яблыкі. □ Цяпер.. [хлапчукі] хацелі нават, каб дарога была даўжэйшаю — так прыемна было ісці ўсім разам па тугой, падмёрзлай за ноч сцяжынцы. Ваданосаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
МЯРКІ́ТЭ (Merkyte, Меркіс),
Аляксандра (16.12.1901, в. Палевеняліс Панявежскага пав., Літва — 14.9.1938), літоўская пісьменніца. У 1921—24 вучылася ў Камуністычным ун-це народаў Захаду ў Маскве. Друкавалася з 1921. Пісала на літ. і бел. мовах. З 1925 жыла і працавала на Беларусі. Супрацоўнічала ў газ. «Raudonasis artojas» («Чырвоны араты»). У 1929—33 працавала ў газ. «Чырвоная Полаччына». У 1937 рэпрэсіравана. Рэабілітавана ў 1957. Аўтар зб. вершаў «Юнацтва на маршы» (1936, дапоўненае выд. 1961), незакончанага рамана «Барацьба працягваецца», шматлікіх вершаў, нарысаў, апавяданняў пра жыццё і лёс бел. і літ. народаў, прасякнутых тугой па бацькоўскім краі і ўдзячнасцю да бел. зямлі і народа.
Літ.:
Старонкі літаратурных сувязей. Мн., 1970.
А.В.Мальдзіс.
т. 11, с. 76
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЛАМАРЦІ́Н ((Lamartine) Альфонс Мары Луі Пра дэ) (21.10.1790, г. Макон, Францыя — 28.2 або 1.3.1869),
французскі паэт-рамантык, паліт. дзеяч, дыпламат, гісторык. Чл. Франц. акадэміі (1830). З 1814 афіцэр каралеўскай гвардыі. У 1820—21 з дыпламат. місіяй у Неапалі, у 1825—28 — у Фларэнцыі. З 1833 чл. Палаты дэпутатаў. У рэвалюцыю 1848 міністр замежных спраў Часовага ўрада Францыі. Першым зб-кам («Паэтычныя роздумы», 1820; «Новыя паэтычныя роздумы», 1823) уласцівы летуценная сузіральнасць і меланхолія, якія паступова змяняюцца малітоўнай одай (зб. «Паэтычныя і рэлігійныя сугуччы», 1830). Паэмы «Жаселен» (1836), «Падзенне анёла» (1838) прасякнуты адчуваннем нетрываласці зямнога быцця і тугой па тагачасным ідэале. Сярод інш. твораў — паэма «Смерць Сакрата» (1823), аповесці «Споведзь», «Рафаэль» (абедзве 1849), «Грацыэла» (1852). Асн. гіст. праца — «Гісторыя жырандыстаў» (т. 1—8, 1847).
Тв.:
Рус. пер. — у кн. Французская элегия XVIII—XIX вв. в переводах поэтов пушкинской поры. М., 1989. С. 304—433.
А.В Хадановіч.
т. 9, с. 114
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
тужэ́йшы прил. сравнит. ст.
1. ту́же, поту́же, бо́лее туго́й;
2. ту́же, поту́же, плотне́е, поплотне́е;
1, 2 см. тугі́ 1, 2
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)