аб’я́ўлены

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’я́ўлены аб’я́ўленая аб’я́ўленае аб’я́ўленыя
Р. аб’я́ўленага аб’я́ўленай
аб’я́ўленае		 аб’я́ўленага аб’я́ўленых
Д. аб’я́ўленаму аб’я́ўленай аб’я́ўленаму аб’я́ўленым
В. аб’я́ўлены (неадуш.)
аб’я́ўленага (адуш.)		 аб’я́ўленую аб’я́ўленае аб’я́ўленыя (неадуш.)
аб’я́ўленых (адуш.)
Т. аб’я́ўленым аб’я́ўленай
аб’я́ўленаю		 аб’я́ўленым аб’я́ўленымі
М. аб’я́ўленым аб’я́ўленай аб’я́ўленым аб’я́ўленых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’я́ўлены

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’я́ўлены аб’я́ўленая аб’я́ўленае аб’я́ўленыя
Р. аб’я́ўленага аб’я́ўленай
аб’я́ўленае		 аб’я́ўленага аб’я́ўленых
Д. аб’я́ўленаму аб’я́ўленай аб’я́ўленаму аб’я́ўленым
В. аб’я́ўлены (неадуш.)
аб’я́ўленага (адуш.)		 аб’я́ўленую аб’я́ўленае аб’я́ўленыя (неадуш.)
аб’я́ўленых (адуш.)
Т. аб’я́ўленым аб’я́ўленай
аб’я́ўленаю		 аб’я́ўленым аб’я́ўленымі
М. аб’я́ўленым аб’я́ўленай аб’я́ўленым аб’я́ўленых

Кароткая форма: аб’я́ўлена.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’я́ўлены объя́вленный; оглашённый; см. аб’яві́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

аб’я́ўлены, ‑ая, ‑ае.

Дзеепрым. зал. пр. ад аб’явіць.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

объя́вленный аб’я́ўлены, абве́шчаны.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

нарачо́ны, -ая, -ае.

1. Аб’яўлены, прызначаны быць такім.

Н. брат.

2. у знач. наз. нарачо́ны, -ага, м.; нарачо́ная, -ай, ж., мн. -ыя, -ых. Жаніх, нявеста.

Усе лічылі іх нарачонымі.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

МО́ШЧЫ,

астанкі людзей, якія падвергліся натуральнай муміфікацыі і аб’яўлены духавенствам цудатворнымі, нятленнымі. Шанаванне М. — элемент культу святых, аб’ект рэліг. пакланення ў праваслаўных і католікаў. М. захоўваюцца і выстаўляюцца ў храмах у т. зв. раках — грабніцах або каўчэгах.

т. 10, с. 534

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

нарачо́ны, ‑ая, ‑ае.

1. Аб’яўлены, прызначаны быць такім. Нарачоны брат. □ — Ах, — кажа .. [царская дачка], — муж мой нарачоны, зноў ідзе на наша царства вялікае войска. Якімовіч.

2. у знач. наз. нарачо́ны, ‑ага, м.; нарачо́ная, ‑ай, ж. Жаніх, нявеста. Усе ў Парэччы лічылі Іллюка і .. Васіліну нарачонымі. Хадкевіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ПРАСКРЫ́ПЦЫІ (лац. proscriptio аб’ява),

у Старажытным Рыме спіс асоб, публічна аб’яўленых па-за законам. За выдачу ці за забойства ўнесенага ў П. назначалася ўзнагарода, у т. л. рабам, за ўкрывальніцтва — пакаранне смерцю; маёмасць ахвяр П канфіскоўвалася, нашчадкі пазбаўляліся пачэсных правоў і маёмасці. П. вынайдзены правадыром аптыматаў Л.К.Сулай для расправы з прыхільнікамі Г.Марыя (82—81 да н.э.), выкарыстоўваліся ім і яго набліжанымі для ўласнага ўзбагачэння і каб паквітацца з паліт. праціўнікамі. У яшчэ большых памерах, чым пры Суле, П былі аб’яўлены ў 43 да н.э. ў час 2-га трыумвірату.

т. 13, с. 17

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КВІЕТЫ́ЗМ (франц. quiétisme ад лац. quietus спакойны, ціхамірны),

рэлігійнае вучэнне, якое прапаведуе містычна-пасіўныя адносіны да свету, абыякавасць да ўласнага выратавання, безумоўнае падпарадкаванне божай волі. Узнік у канцы 17 ст. як апазіцыйнае вучэнне ўнутры каталіцызму. Уяўляе сабой асаблівую разнавіднасць фаталізму і маральнага нігілізму. Афіц. кіраўніцтва каталіцкай царквы асуджала К., а яго 68 палажэнняў былі аб’яўлены ерассю. Асн. яго прадстаўнікі М.​Малінас (Іспанія) і Ж.-М.​Гюён (Францыя) правялі частку свайго жыцця ў зняволенні. Ідэі бяздзейнасці і абыякавасці да пакут развіў у сваім вучэнні А.​Шапенгаўэр. У пераносным сэнсе К. — пасіўнасць, непраціўленне, бяздзейнасць, сузіральніцтва.

А.​М.​Елсукоў.

т. 8, с. 216

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)