weg
geh ~! ідзі́ прэч!;
Hände ~! ру́кі прэч!;
~ damít дало́ў (гэ́та)!;
weit ~ von der Stadt далёка ад го́рада;
~ da! прэч [дало́ў] з даро́гі;
er ist von der Héimat ~ ён пакі́нуў радзі́му;
vor der Náse ~ з-пад но́са;
(ganz) ~ vor Fréude sein
(ganz) ~ von
über
das hat er ~
in éinem ~ бесперапы́нна
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
блы́таць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае;
1. Бязладна пераплятаць (пра ніткі, валасы і пад.).
2. Не цвёрда засвоіўшы, памыляцца.
3. Прымаць адно за другое.
4. Не цвёрда разбірацца ў чым‑н., памыляцца.
5. Расстройваць, разладжваць.
6. Наўмысна ўскладняць, рабіць незразумелым.
7. Умешваць каго‑н. у якую‑н. непрыемную справу.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
бяда́, ‑ы,
1. Няшчасце, нядоля, гора.
2. Галеча, нястача, недахоп сродкаў для жыцця.
3.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
паві́снуць, ‑ну, ‑неш, ‑не;
1. Зачапіўшыся за што‑н., застацца вісець, утрымлівацца на чым‑н.
2. Абвіснуць; апусціцца.
3. Стварыць уражанне чаго‑н. завіслага або нерухомага ў паветры.
4. Выступіць, навіснуць над чым‑н.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
раскі́даць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае;
1. Кідаючы, размясціць у розных месцах па паверхні.
2.
3. Разбурыць, разваліць.
4. Дарэмна патраціць.
5. Праараць уроскідку.
раскіда́ць, ‑а́ю, ‑а́еш, ‑а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
хваро́ба, ‑ы,
1. Парушэнне нармальнай жыццядзейнасці арганізма.
2.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ПАЎСТА́ННЕ 1830—31
нацыянальна-вызваленчае паўстанне за аднаўленне Рэчы Паспалітай у межах 1772. Выклікана парушэннямі з боку царызму аўтаноміі Каралеўства Польскага і польскай канстытуцыі 1815, паступовай ліквідацыяй дзяржаўнасці і аўтаноміі Польшчы, намаганнем шляхты Беларусі і Літвы аднавіць дзяржаўнасць і свае
У
Пасля П. царскі ўрад скасаваў канстытуцыю 1815 і ўвёў Арганічны статут Каралеўства Польскага, які пазбаўляў Польшчу дзяржаўнасці і аўтаноміі. Указам ад 19.10.1831 на Беларусі, Літве і Правабярэжнай Украіне пачаўся разбор шляхты і перавод значнай яе часткі ў аднадворцы. У 1832 створаны Асобы Камітэт па справах заходніх губерняў, скасавана дзеянне Статута
Літ.:
Смит Ф. История польского восстания и войны 1830—1831
Шпілеўскі І.Т., Бабровіч Л.А. Сінхраністычная табліца падзей паўстання на Беларусі, Літве і Польшчы ў 1830—1831
Sokołowski A. Dzieje powstania listopadowego. Wiedeń, 1907;
A.Z. Wojna na Litwie w roku 1831. Kraków, 1913;
Tokarz W. Wojna polsko-rosyjska 1830 і 1831. Warszawa, 1994.
А.П.Грыцкевіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
durch
1.
1)
~ die Stráße па ву́ліцы
2) дзя́куючы, з дапамо́гай;
~ díesen Beschlúss дзя́куючы гэ́таму рашэ́нню
3) (стаіць пасля назоўніка) на праця́гу;
das gánze Jahr ~ на праця́гу ўсяго́ го́да
4) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова: sich ~ séine Kénntnisse áuszeichnen вызнача́цца сваі́мі ве́дамі
2.
es ist acht Uhr ~ ужо́ больш васьмі́ гадзі́н;
~ und ~ ца́лкам
3. ~, sein
1) прайсці́ (праз натоўп
2) вы́трымаць выпрабава́нне
3) прамо́кнуць (наскро́зь)
4) пранасі́цца, знасі́цца;
die Hósen sind ~ штаны́ [по́рткі] знасі́ліся [праце́рліся];
bei
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
über
1.
1) (А – на пытанне «куды?»,
die Hände ~ dem Kopf zusámmenschlagen
éinen Hándschuh ~ die Hand zíehen
2) (
~ den Hof géhen
~ den Kopf stréichen
~ Berlín nach Léipzig fáhren
3) (
héute ~ zwei Wóchen ро́ўна праз два ты́дні;
ein Buch ~ Sónntag lésen
~ kurz óder lang ра́на ці по́зна
4) (
er ist ~ zwánzig яму́ больш як два́ццаць (гадо́ў);
das geht ~ séine Kräfte гэ́та звыш яго́ сіл
5) (
~ éinen Vórfall erzählen раска́зваць [апавяда́ць] пра здарэ́нне
6) (
sie sitzt ~ den Büchern яна́ сядзі́ць над кні́гамі
7) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:
~ den Feind síegen перамагчы́ во́рага;
~
2.
1) на праця́гу;
die Nacht ~ на праця́гу усёй но́чы;
den Wínter ~ усю́ зіму́
2):
das Gewéhr ~!
3):
das ist mir ~ гэ́та мне надаку́чыла [абры́дла];
er ist mir ~ ён ве́дае больш за мяне́, ён мяне́ перасягну́ў [перагна́ў]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
пабе́гчы, ‑бягу, ‑бяжыш, ‑бяжыць; ‑бяжым, ‑бежыце;
1. Пачаць бегчы (пра людзей, жывёл).
2. Пачаць хутка рухацца (пра неадушаўлёныя прадметы, з’явы).
3. З’явіўшыся, узнікшы, пачаць разыходзіцца, цягнуцца, слацца ў нейкім кірунку.
4. Пацячы, паліцца.
5.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)