распусці́ць, ‑пушчу, ‑пусціш, ‑пусціць;
1. Адпусціць, вызваліўшы ад заняткаў, абавязкаў (усіх, многіх).
2. Развязаць, паслабіць (што‑н. завязанае, сцягнутае).
3. Разгарнуць што‑н. згорнутае, складзенае.
4.
5. Зрабіць вадкім або напаўвадкім, растапіць.
6.
7. Расказаць многім (чуткі, плёткі).
8. Распілаваць удоўж.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
уве́сь, усяго́,
1. Вызначае што‑н. як непадзельнае, узятае ў поўным аб’ёме; цэлы.
2.
3.
4.
5. З некаторымі назоўнікамі з прыназоўнікамі «з», «у» (ва), «на» утварае ўстойлівыя прыслоўныя словазлучэнні, якія паказваюць на паўнату, інтэнсіўнасць, сілу праяўлення якога‑н. дзеяння.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шчыт, ‑а,
1. Ручная ахоўная зброя старажытнай воіна ў выглядзе прамавугольніка, круга, эліпса з дрэва, металу і пад., якая служыла для засцярогі ад удараў халоднай зброяй.
2. Прыстасаванне ў выглядзе металічнага ліста, збітых дошак і пад. для засцярогі ад чаго‑н.
3. Франтон двухскатнага даху.
4. Вертыкальна ўстаноўленая дошка або ліст, на які змяшчаецца што‑н. для паказу, агляду і пад.
5. У геалогіі — найбольш старая частка сушы, для якой уласцівы выхад на паверхню зямлі старажытных складкавых крышталічных народ.
6. У біялогіі — цвёрдае ўтварэнне ў розных жывёл для аховы іх мяккіх тканак.
7. Экватарыяльнае сузор’е, у якім знаходзіцца адно з найярчэйшых месц Млечнага шляху.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
О́ПЕРА (
род музычна-
Жанр О. паявіўся ў канцы 16
На Беларусі ў прыватнаўласніцкіх гарадах, замках, буйных сядзібах існавалі оперныя трупы (
Літ.:
Асафьев Б.В. Симфонические этюды.
Друскин М.С. Вопросы музыкальной драматургии оперы.
Хохловкина А.А. Западноевропейская опера. Конец XVIII — первая половина XIX в.
Ярустовский Б.М. Драматургия русской оперной классики.
Яго ж. Очерки по драматургии оперы XX в.
Кулешова Г.Г. Белорусская советская опера.
Яе ж. Вопросы драматургии оперы.
Яе ж. Композиция оперы.
Смольский Б.С. Белорусский музыкальный театр.
Глущенко Г.С. Белорусская опера 1960—1985
Г.Р.Куляшова.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
заста́цца, ‑стануся, ‑станешся, ‑станецца; ‑станёмся, ‑станяцеся;
1. Не змяніць свайго месцазнаходжання, астацца на ранейшым месцы.
2. Не перастаць быць якім‑н., кім‑н.
3. Не перастаць існаваць, захавацца, уцалець.
4. Апынуцца ў якім‑н. становішчы, стане і пад.
5.
6.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
до́бры
1. хоро́ший;
2. (чуткий, отзывчивый) до́брый;
3. (содержащий похвалу) хоро́ший, ле́стный;
4. (славный) до́брый;
5. (умелый, старательный) хоро́ший;
6. (довольно большой) изря́дный, прили́чный, поря́дочный;
7. (благоприятный) хоро́ший, благотво́рный;
8. (удачный) хоро́ший, благополу́чный;
9. съедо́бный;
10. (приносящий благо) благода́тный;
11. (близкий) хоро́ший, до́брый;
12. (о стороне материи) лицево́й;
◊ д. ве́чар! — до́брый ве́чер!;
д. дзень! — до́брый день!; здра́вствуй(те);
~рай но́чы! — до́брой (споко́йной) но́чи!; прия́тного сна!;
д. ге́ній — до́брый ге́ний;
д. інтэ́рас! — хоро́шенькое де́ло!;
~рая ца́ца! — хоро́ш гусь!;
д. дзя́дзька — благоде́тель;
~рага патро́шку — хоро́шего понемно́жку;
лю́дзі ~рыя — честно́й наро́д; лю́ди до́брые;
у д. час — в до́брый час;
па ~рай во́лі — по до́брой во́ле;
~рая гадзі́на — би́тый час;
лю́дзі ~рай во́лі — лю́ди до́брой во́ли;
(калі́) на д. лад — (е́сли) по-настоя́щему; как поло́жено;
~рага сло́ва не ва́рты — до́брого сло́ва не сто́ит;
успаміна́ць (паміна́ць) ~рым сло́вам — вспомина́ть (помина́ть) до́брым сло́вом;
~рае сэ́рца — (у каго) до́брое се́рдце (у кого);
д. га́ндаль — хоро́шенькое де́ло;
твая́ (яго́ і г.д.) ~рая во́ля — твоя́ (его́ и т.д.) до́брая во́ля;
~рая ла́ска — (чыя) до́брая во́ля (чья);
~рае во́ка — хоро́ший глаз;
лепш благі́ мір, чым ~рая сва́рка —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ПРА́ГА (Praha),
горад, сталіца Чэхіі. Знаходзіцца на Палабскай раўніне, на
Тэр. П. заселена з 4-га
Старыя раёны П. захавалі пераважна шчыльную сярэдневяковую забудову і ірэгулярную планіроўку. На левым беразе Влтавы ўзвышаецца крэпасць Пражскі Град: рэшткі ўмацаванняў 12—15
У П. 11
Беларусы ў Празе. Прысутнасць беларусаў у П. вядома з 14
Літ.:
Георгиевская Е.Б. Прага.
Буриан И., Свобода И. Пражский Град: Путеводитель. Прага, 1974.
Т.Р.Мартыненка (архітэктура), А.С.Ляднёва (беларусы ў Празе).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
до́бры, ‑ая, ‑ае; дабёр, дабра.
1. Чулы да людзей; спагадлівы, сардэчны.
2. Заснаваны на жаданні дабра, прыхільнасці да людзей.
3. Які прадказвае ўдачу, прыносіць радасць; шчаслівы, прыемны.
4. Такі, якім павінен быць; з дадатнымі якасцямі або ўласцівасцямі;
5. Умелы, старанны ў рабоце; здольны, дбайны.
6.
7. Звязаны ўзаемнай сімпатыяй з кім‑н., блізкі.
8. Чысты, слаўны, не зганьбаваны.
9.
10.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
схапі́ць, схаплю, схопіш, схопіць;
1. Узяць, злавіць хуткім, рэзкім рухам рук, зубоў і пад.
2. Сілай затрымаць каго‑н., не даючы пайсці, уцячы.
3.
4.
5.
6.
7.
8. Умела звязаць, абвязаць чым‑н.
9.
10.
11.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
МАРЫ́Й ЭЛ,
у складзе Расійскай Федэрацыі.
Прырода. Размешчана ў
Гісторыя. Людзі на
Пасля
Гаспадарка. М.Э. — індустрыяльна-
Культура. Літаратура ўзнікла ў
Да сярэдзіны 2-га
Найб.
Літ.:
Прокушев Г.И. Художники Марийской АССР.
Герасимов О.М. Народная песня в хоровом творчестве марийских композиторов. Йошкар-Ола, 1979;
Ягож. Музыкальная культура мари... Йошкар-Ола, 1983.
П.І.Рогач (прырода, гаспадарка), І.А.Літвіноўскі (гісторыя).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)