ПАЛАТАЛІЗА́ЦЫЯ (ад лац. palatum паднябенне),

пад’ём сярэдняй часткі спінкі языка да цвёрдага паднябення пры губной, пярэднеязычнай ці заднеязычнай артыкуляцыі зычнага гука, т.зв. змякчэнне зычных. П. можа быць дадатковай артыкуляцыйнай прыкметай, калі яна абумоўлена пазіцыяй зычнага ў слове: («лес»), ці самаст. фаналагічнай рысай, калі мяккасць зычнага не залежыць ад пазіцыі ў слове («мэбля»). У першым выпадку такія зычныя называюць палаталізаванымі, у другім — палатальнымі. Характэрны тон і шум, якія з’яўляюцца пры П., робяць мяккія зычныя больш высокімі на слых, чым іх цвёрдыя адпаведнікі.

Літ.:

Крывіцкі А.А., Падлужны А.І. Фанетыка беларускай мовы. Мн., 1984.

А.В.Зінкевіч.

т. 11, с. 539

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

◎ Кастры́ва ’крапіва’ (Касп.). Дакладная адпаведнасць (фармальная і па семантыцы) гэтай лексеме ў рус. дыял. кострива ’крапіва’ (цвяр.). Паводле Трубачова, Эт. сл., 11, 161, слова *kostriva мае прасл. характар (параўн. яшчэ палаб. рэканструяваную форму *kostriva ’пустазелле’); адносна праформы слова мяркуецца, што яна з’яўляецца вытворным ад слова *kostra (шмат значэнняў; зыходным з’яўляецца *kostь з яго разгалінаванай семантыкай; гл. Трубачоў, Эт. сл., 11, 168–173. Звяртае на сябе увагу, што форма *kosiriva з яе значэннем ’крапіва’ сустракаецца толькі ў некаторых месцах славянскай тэрыторыі, што можа сведчыць аб даўніх сувязях праславянскіх дыялектаў.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Анці́пка 1 ’нячыстая сіла’ (Рам. 8, 284). Укр. дыял. анти́пка ’д’ябал’. Паводле Рудніцкага, укр. назва чорта з уласнага імя Антип як табуістычная замена слова антихрист. Супраць Краўчук (ВЯ, 1968, 4, 121), які выводзіць гэту назву ад уласнага імя Ірада-Анціпы. Успенскі (Труды знак., 5, 487) лічыць рус. антипка ўтвораным як табуістычнае слова з Анісіфар; нельга выключыць, што анціпка — памянш. форма ад анцыпар, сувязь з якім наўрад ці можна выключыць. Параўн. анчутка.

Анці́пка 2 ’роў, яр, яма’ (Рам., 9, 10). Магчыма, перанос з назвы нячыстай сілы анціпка 1 на месца, дзе яна быццам бы знаходзіцца — яр.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Літба ’двухпялёстнік парыжскі, Circaea lutetiana L.’ (Касп.), маг. літпа ’тс’ (Кіс., Дэмб.). Няясна. Магчыма, назва звязана прыкметамі магічнасці з чэш. лексемамі litba, úlitba ’лівень’, ’ахвяраванне віна або іншай вадкасці багам’. У такім выпадку — да ліць (Трубачоў, Эт. сл., 15, 159). У іншых славян: польск. czarownik, чэш., славац. čarovník, харв. vilenička trava (< víla ’русалка’), рус. волшебная трава, колдовская трава, бел. чараўніца, калдуха, а таксама ням. Hexenkraut, Zauberkraut, франц. herbe aux sorciers, — з’яўляюцца перакладам лац. назвы, пра якую ведалі, што яна са ст.-грэч. κιρκαία, якое паходзіць ад імя чараўніцы Цырцэі (Кіркі).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

paints [peɪnts] n. pl. фа́рбы (для малявання);

a box of paints набо́р фа́рбаў (для малявання);

She bought a new set of oil paints. Яна купіла новы набор алейных фарбаў.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

perfume [ˈpɜ:fju:m] n.

1. во́дар, духмя́насць, прые́мны пах;

the fragrant perfume of the flowers прые́мны пах кве́так

2. духі́, парфу́ма;

She never wears perfume. Яна ніколі не карыстаецца духамі.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

promise​1 [ˈprɒmɪs] n.

1. абяца́нне;

give/make a promise дава́ць абяца́нне, абяца́ць;

keep/break a promise выко́нваць/паруша́ць абяца́нне

2. перспекты́ва, надзе́я;

She shows promise. Яна падае надзеі.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

reasonably [ˈri:znəbli] adv.

1. разу́мна, разва́жна, разва́жліва;

Despite her anger, she had behaved reasonably. Нягледзячы на злосць, яна паводзіла сябе разумна.

2. уме́рана, дапушча́льна; даво́лі;

reasonably well даво́лі до́бра

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

repository [rɪˈpɒzətri] n. fml умяшча́льня; ёмішча; схо́вішча; склад;

a furniture repository склад для захо́ўвання мэ́блі;

He was the repository of all her secrets. Яна давярала яму ўсе свае тайны.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

round​4 [raʊnd] adv. наво́кал, навако́л, наўко́л, вако́л;

all the year round кру́глы год;

better all round ле́пей ва ўсіх адно́сінах;

She did not turn round. Яна не азірнулася.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)