крыж м.

1. у розн. знач. Kreuz n -es, -e;

крыж на ко́льцах спарт. Kréuzhang m -(e)s, -hänge;

вы́шыўка крыжам Kréuzstickerei f -, -en, Tapisseríe f -, -í¦en;

2. (ніжняя частка хрыбетніка) Kréuzbein n -(e)s, -e;

Чырво́ны крыж das Róte Kreuz;

◊

паста́віць крыж на чым-н. разм. etw. ábhaken, etw. ábschließen*; jéde Hóffnung áufgeben* (траціць надзею);

цалава́ць крыж гіст. schwören* vt, vi

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

далёка прысл.

1. (пра адлегласць) fern, weit;

2. (пра час) fern;

далёкая бу́дучыня férne Zúkunft;

3. перан. (мала вядомы) fremd;

◊

далёка за (многа больш, чым) lánge Zeit nach; weit über;

яму́ далёка за со́рак er ist weit über víerzig (Jáhre alt);

далёка не bei wéitem nicht;

ён далёка не баязлі́вец er ist bei wéitem kein Féigling;

◊

далёка пайсці́ es weit bríngen*

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

прыпада́ць

1. (туліцца) sich drücken, sich schmíegen (да чаго-н. an A);

прыпада́ць да зямлі́ sich zu Bóden wérfen*;

2. (супадаць з чым-н.) fállen* vi (s), kómmen* vi (s) (auf A);

свабо́дны дзень прыпада́е на… der fréie Tag fällt [kommt] auf…;

3. (дастацца) zúfallen* vi (s), zutéil wérden (пра шчасце, гонар і г. д.);

прыпада́ць на до́лю каму-н. j-m zutéil wérden

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

паку́таваць léiden* vt, vi;

ён паві́нен быў шмат паку́таваць er hat viel léiden müssen*; sich (áb)quälen, sich (áb)plágen (мучыцца – над чым-н. mit D);

паку́таваць ад хваро́бы [на хваро́бу] an éiner Kránkheit léiden*;

паку́таваць ад вайны́ durch den Krieg léiden*;

паку́таваць ад хо́ладу únter der Kälte léiden*;

ён му́сіць паку́таваць па сваёй віне́ er muss durch séine éigene Schuld léiden

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

вазі́цца

1. spazíeren fáhren* vi (s) вазі́цца на са́нках Schlítten fáhren*, ródeln vi (s);

2. (важдацца з кім-н., з чым-н.) hantíeren vi (mit D); sich (D) zu scháffen máchen, sich ábgeben*, sich ábmühen, séine líebe Not háben (mit D); herúmwirtschaften vi (займацца дробязямі);

3. (марудзіць) lángsam árbeiten, trödeln vi, záudern vi;

4. (пра дзяцей) sich bálgen, tóben vi

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

зае́сці

1. (закусіць чым-н.) náchessen* vt;

зае́сці кава́лкам цу́кру ein Stück Zúcker náchessen*;

2. (каго-н.) ábzehren vt; zéhren vt;

яго́ зае́ла туга́ die Séhnsucht zehrt an ihm;

3. тэх. éinklemmen vt; sich verklémmen, hängen* vi, stécken bléiben* vi (s) (засесці, завязнуць); sich féstfressen* аддз.;

по́ршань зае́ла der Kólben hat sich féstgefressen;

замо́к зае́ла das Schloss geht nicht auf

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

замацава́ць, замацо́ўваць beféstigen vt; féstmachen аддз. vt;

замацава́ць што-н цвіка́мі etw. féstnageln;

2. (права і г. д.) veránkern vt;

замацава́ць по́спехі die Erfólge féstigen;

3. (за кім-н.) j-n síchern vt, sícherstellen аддз. vt, reservíeren [-´vi:-] vt (месца, памяшканне); zúteilen vt (за кім-н., за чым-н.);

замацава́ць зямлю за кім-н. j-m Land zúteilen;

4. тэх., фота fixíeren vt

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

згаджа́цца, згадзі́цца

1. (даць згоду на што-н.) éinwilligen vi (in A); éingehen* vi (s) (на прапанову) (auf A); éinverstanden sein (mit D);

згаджа́цца на прапано́ву den Vórschlag ánnehmen* [akzeptíeren]; in den Vórschlag éinwilligen; auf den Vórschlag éingehen*;

2. (пагадзіцца з чым-н.) béistimmen vi (D), béipflichten vi (D), zústimmen vi (D); zúgeben* vt (прызнаць);

3. (быць прыгодным) táugen vi, bráuchbar sein; zustátten kómmen*

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

сячы́, сяку, сячэш, сячэ; сячом, сечаце, сякуць; пр. сек, ‑ла; незак.

1. каго-што. Удараючы з размаху чым‑н. вострым, раздзяляць на часткі; рассякаць. Ідучы ў інтэрнат паўз дрывотню, хлапец бачыў, як старэнькі дзядуля, начны вартаўнік, сячэ дровы. Кулакоўскі. Людзі секлі трыснёг на кавалкі, расшчэплівалі на пласцінкі і склейвалі іх. Атрымліваліся лісты. Мяжэвіч. // Шматкратна ўдараючы чым‑н. вострым, здрабняць. Баба секла ў цэбрыку сырую бульбу. Сякач так і мільгаў уніз-уверх у яе руках. Паўлаў. А дворніца гэтак стараецца І наледзь няшчадна сячэ. А. Вольскі. // Ударамі збіваць, пашкоджваць. Стаяць халмагоркі, Крычаць певуны, Памост капытамі Сякуць скакуны. Калачынскі. // Рассякаць хуткімі рухамі, ударамі (паветра, ваду). Сякуць крыламі ластаўкі Распалены блакіт. Панчанка. Два шырокія промні секлі цемру, палохалі яе, жахалі. Пташнікаў. // Высякаць, здабываць (вугаль, гліну і пад.). Сячы вугаль.

2. каго-што. Падсякаць, валіць на зямлю, аддзяляць ад асновы; ссякаць. Сячы лес. □ Тут жа, на лабяку паўз дарогі, жанчыны секлі лысыя качаны капусты. Дуброўскі. Некалькі чалавек ачышчалі месца пад забудову — секлі кусты і раўнавалі грунт. Чорны. / у перан. ужыв. — За такія памылкі галовы сякуць, — сказаў шэф. Новікаў. // Паражаць халоднай зброяй. Відаць, як узнімаюцца і апускаюцца постаці людзей, што махаюць вінтоўкамі з вострымі штыкамі, як рвуцца коні табун на табун, і людзі сякуць адзін аднаго шаблямі... Кавалёў.

3. што. Спец. Абчэсваць (камень). Сячы камень. // Вырабляць (з каменя) абчэсваннем; высякаць.

4. каго-што. Біць, караць (розгамі, бізуном і пад.). Маці таксама хвастала чым папала. Але секла яна з асцярогай. Асіпенка. Прадзеда майго пан Хвастуноўскі часта сек за грубіянства. Гарэцкі.

5. каго-што і без дап. Ліць моцна, струменямі. А дождж сячэ, і ўсё цячэ, у грум бяжыць вада. А. Вольскі. // З сілай біць, хвастаць (пра дождж, град і пад.). Жыта сек за хатай град І ў сосны, біўся ён са звонам. Куляшоў. Пасля дажджу, які некалькі дзён запар сек пажоўклую траву і збіваў чырвонае лісце з дрэў, усюды блішчалі лужыны. Хомчанка. // Хвастаць, удараць чым‑н. Ногі грузлі ў .. торфе, і нябачнае ў змроку вецце секла ў твар. Навуменка. // Рэзаць (пра траву і пад.). Маладая асака сячэ босыя ногі. Бажко.

6. Разм. Весці бесперапынны моцны абстрэл. Па гасцініцы зноў ударыла артылерыя, кулямёты секлі шквальным агнём. Грахоўскі.

7. каго-што. Разм. Кусаць (пра насякомых). Аваднёў цяпер многа, і сляпні сякуць жывёлу. Рылько.

8. перан. Гаварыць, выказвацца пра каго‑, што‑н. вельмі рэзка, рашуча. Аўдзей Іванавіч у крэсле закрактаў: — Цыц! Зноў языку ты [Сымон] волю даў? Вунь, пасівелі твае скроні, А розуму ніяк не нажывеш, Усё з пляча сячэш... Валасевіч.

9. што. Разм. Грызці, прагрызаць дзіркі дзе‑н. (пра мышэй). Мышы сякуць салому.

10. што і без дап. Разм. Рабіць што‑н. хутка, у тэмпе. Гадзіны паўтары Савоська не пераставаў сячы на цымбалах. Чарот.

•••

Сячы ў вочы — адкрыта гаварыць праўду.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

далёкі, ‑ая, ‑ае.

1. Які знаходзіцца, адбываецца на вялікай адлегласці; проціл. блізкі. Далёкія зоры. Водгулле далёкага грому. □ Паімчыць цягнік на поўдзень, У казахскі стэп далёкі. Аўрамчык. На далёкай планеце ўзаўецца наш сцяг — Нашай доблесці сведка праўдзівы. Гілевіч. // Які мае вялікую працягласць у прасторы. Далёкі паход. □ Калі пайду ў далёкую дарогу, З табой на час расстануся ізноў. Прыходзька. [Шлях] .. параходаў непамерна далёкі, на другі ускрай зямлі. Самуйлёнак.

2. Аддзелены ад сучаснага моманту вялікім прамежкам часу. Далёкае мінулае. Далёкая будучыня. □ Чаму ж я далёкай назваў тую восень? Дванаццаць гадоў — мо не так ужо многа. Гілевіч. Надакучыла ноччу марознаю Вішням сніць аб далёкай вясне. Лойка. / у знач. наз. далёкае, ‑ага, н. Як цяжкі сон прыгадваецца іншы раз чалавеку далёкае перажытае. Пальчэўскі.

3. Які не мае блізкіх кроўных сувязей. Далёкі сваяк. Далёкая радня.

4. перан. Які мае мала агульнага з кім‑, чым‑н.; не падобны, інакшы. У формуле матэматычнай залежнасцю звязаны такія, здавалася б, далёкія ад матэматыкі «велічыні», як ціск крыві, пульс, пругкасць артэрый. Матрунёнак. // Чужы, абыякавы да ўсяго. [Надзя] стаяла на беразе, склаўшы на грудзях рукі, задумлівая, далёкая. Ваданосаў. А Віктар, чужы і далёкі ад усяго, што вакол яго адбывалася, стаяў, прысланіўшыся плячамі да сцяны хаты. Палтаран.

5. ад чаго. Які не мае намеру рабіць што‑н., думаць аб чым‑н. і пад. Скарына быў далёкі ад думкі гвалтоўнага знішчэння існуючага ладу, карэннага змянення становішча працоўных мас. Алексютовіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)