Убранне, адзенне; строі. Часам гаспадыні бывае лепш. Тады яна злазіць з печы, адкрывае каваныя скрыні, выцягвае адтуль свае уборы.Асіпенка.[Сяргей з Таняй] спыніліся каля палаткі з дзявочымі ўборамі.Машара.Выходзіць Домна Іванаўна — маці паэта, вясковая кабета ў простым чысценькім уборы.С. Александровіч.// Адзенне, убранне, прызначанае на якія‑н. пэўныя акалічнасці. Шлюбныя уборы. □ Усе леснікі былі ўжо ў зборы, у лепшым стражніцкім уборы: У новых куртках са шнурамі, А на грудзінах са знакамі.Колас.// Тое, што і галаўны ўбор. Дождж, я верыў, дабрадзей, І чакаў яго штодзень. Дачакаўся І — на двор, З галавы здымаю ўбор.Калачынскі.// Якое‑н. упрыгожанне або дадатак да ўбрання чаго‑н. Хоць гаспадар і ўздыхнуў па ім [кані], ды зняў сядло з уборам залатым.Дубоўка.// Пра тое, што ўпрыгожвае сабою што‑н. (лісце, снег, іней і пад.). Бярозы былі ў прыгожым уборы, на ветры трапяталася зялёнае, з ружовым адценнем лісце.Гурскі.Пахіліліся галіны пад белым уборам.Лынькоў.Мне на плечы ніцыя акацыі Сыплюць свой пялёсткавы ўбор.Шымук.
•••
Галаўны ўбор — агульная назва рэчаў, якія надзяваюцца на галаву (шапкі, капелюшы і пад.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ча́сты, ‑ая, ‑ае.
1. Размешчаны блізка адзін каля другога. На полі бабкі частыя Пасталі ў чараду.Астрэйка.Так што бацькавіцкім закаханым ёсць куды пайсці летнім вечарам, калі на небе высыплюць частыя зоркі, а хітраваты круглы месяц пачне ўсміхацца са сваёй вышыні.Навуменка.// Які ідзе, адбываецца, паўтараецца праз кароткія прамежкі часу. Суха хлопнулі частыя стрэлы.Лынькоў.Частыя, хоць і невялікія дажджы заміналі сушыць сена.Чарнышэвіч.// Які бывае дзе‑н., наведвае каго‑н. праз невялікія прамежкі часу. Часты наведвальнік. □ [Гаспадыня:] — Давайце вып’ем за вашу сустрэчу. Каб не апошняя яна была, каб Пеця быў частым госцем га гэтым сталом...Шамякін.
2. Які складаецца з блізка размешчаных адзін каля аднаго аднародных прадметаў, частак, часцінак; густы. Часты грэбень. Часты дождж. □ Лес тут стаяў часты і высокі.Лобан.// Шчыльна сплецены, сатканы. Частае рэшата. □ Столькі звязалі рукі мае перавяслаў, Столькі звязалі мярэжаў частых, Столькі звязалі вянкоў для зрубаў...Кляўко.
3. Які складаецца з хуткіх рухаў, гукаў і пад., якія ідуць адзін за адным. У кароткіх паўзах чулася частае дыханне дыктара.Беразняк.Белым полем, крокам частым, Хто насустрач мне бяжыць?Гілевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разойти́сь по дома́м разысці́ся (паразыхо́дзіцца, парасхо́дзіцца) па ха́тах (па дама́х);
разойти́сь в ра́зные сто́роны разысці́ся ў ро́зныя бакі́;
морщи́ны на лбу разошли́сь маршчы́ны на лбе разышлі́ся;
де́ньги разошли́сь гро́шы разышлі́ся;
разойти́сь с жено́й разысці́ся з жо́нкай;
дождь разошёлсядождж разышо́ўся;
2.(не встретиться) разміну́цца;
мы с ним случа́йно разошли́сь мы з ім выпадко́ва разміну́ліся;
3.(раствориться) раста́ць, распусці́цца;
ма́сло в ка́ше разошло́сь ма́сла ў ка́шы раста́ла;
4.перен. разысці́ся, усхадзі́цца, обл. завіну́цца;
он так разошёлся ён так разышо́ўся (усхадзі́ўся, завіну́ўся); см.расходи́тьсяI.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
тоIIсоюз
1.(в начале главного предложения) дык, то;
когда́ так, то я согла́сен калі́ так, дык (то) я зго́дзен;
е́сли по́здно уже́, то не ходи́ калі́ по́зна ўжо, дык (то) не ідзі́;
2.(при перечислении) то;
то хо́лодно, то жа́рко то хо́ладна, то го́рача;
не то снег, не то дождь не то снег, не то дождж;
3.(с частицей «ли») то;
то ли по незна́нию, то ли по нежела́нию ці то па няве́данні, ці то па нежада́нні;
◊
то и де́ло, то и знай раз-по́раз, сюд-ту́д.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
аб, прыназ.зВіМ.
Спалучэнне з прыназ. «аб» выражае:
Аб’ектныя адносіны
1.зВ. Ужываецца пры ўказанні на прадмет, з якім хто‑, што‑н. збліжаецца, сутыкаецца ў працэсе руху, дзеяння. Дождж б’ецца аб хвалі ракі.Багдановіч.Ледзь не шаргануўшыся аб рукаў Віктаравага шыняля, прайшоў са старшынёй Шандыбовіч.Кулакоўскі.Васілька аж паморшчыўся ад болю, да таго нылі ногі, збітыя аб пнёўе, аб вузлаватыя карэнні дрэў на лясных сцяжынках, паколаныя аб хваёвыя шышкі, сухую ігліцу.Лынькоў.// У прыслоўных спалучэннях паказвае на ўзаемадзеянне паміж прадметамі. Цяпер.. [галіны] застылі нерухома, але, калі вецер праходзіць над лесам, яны пачынаюць церціся адна аб другую і глуха скрыпець.Колас.
2.зМ. Паказвае на прадмет гаворкі, думкі, пачуцця. Іван сумуе аб працы, сумуе аб каласах жытніх на сваёй паласе, аб заліўных сенажацях, аб дзецях-румзах.Лынькоў.Як аб табе чуюць, так аб табе і мяркуюць.Прыказка.
3.зМ. Паказвае на прадмет харчавання. Аб адной вадзе сыт не будзеш.Прыказка.Аб малаку ног не павалаку.Прыказка.
Часавыя адносіны
4.Разм. Паказвае на адрэзак часу, у межах якога завяршаецца дзеянне. Вярнуўся з горада аб адзін дзень. □ Дзяўчына аб раз не паверыла воку.Броўка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)