карту́ш

(фр. cartouche, ад іт. cartoccio = скрутак)

скульптурнае або графічнае ўпрыгожанне ў выглядзе дэкаратыўна акаймаванага шчыта або не да канца разгорнутага скрутка з эмблемай, гербам, надпісам і інш.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

*Мыце́чка, лін. мытечка ’вязка сушаных уюноў’ (Сл. Брэс.). Да вітка (гл.) ’прут, дубец’. Параўн. серб.-харв. витка ’прут для пляцення кошыкаў’, ст.-бел. вить, виць ’лаза, скрутак шнуроў’. Роднасныя да віць (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Сугру́бскрутак палатна і інш.’ (ТС), ’кавалак палатна для бялення’: на два сугру́бы разрэзаў (стол., ЛА, 4). Фанетычна змешанае сугроб (гл.), параўн. укр. дыял. сугро́б ’сувой палатна’, магчыма, пад уплывам грубы ’тоўсты’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

тру́бка, -і, ДМ -бцы, мн. -і, -бак, ж.

1. гл. труба.

2. Назва розных прыбораў і прыстасаванняў звычайна цыліндрычнай формы.

Рэнтгенаўская т.

3. У біялогіі і анатоміі: назва розных полых органаў цыліндрычнай формы.

Дыхальная т.

4. Частка тэлефоннага апарата з прыладай для слухання і мікрафонам.

Зняць трубку.

5. Рулон, скрутак якога-н. матэрыялу ў форме вузкай трубы.

Т. палатна.

|| памянш. тру́бачка, -і, ДМ -чцы, мн. -і, -чак, ж.

|| прым. тру́бачны, -ая, -ае (да 1 і 2 знач.) і тру́бкавы, -ая, -ае (да 1 знач.).

Трубачны завод.

Трубачныя рыштаванні.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

серпанці́н

(фр. serpentin, ад лац. serpens, -ntis = змяя)

1) скрутак доўгай вузкай каляровай папяровай стужкі, якую кідаюць у публіку на балях, карнавалах, маскарадах;

2) перан. участкі звілістай горнай дарогі.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

coil

[kɔɪl]

1.

n.

1) скру́так -ка m., віто́к -ка́ m.

2) драцяна́я сьпіра́ль

3) Electr. шпу́ля, шпу́лька f.

2.

v.t.

скру́чваць вітка́мі, сьпіра́лямі

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

enroll

[ɪnˈroʊl]

v.t., (-ll-)

1) зано́сіць у сьпіс

2) заліча́ць у шко́лу

3) прызыва́ць на вайско́вую слу́жбу

4) рэгістрава́ць

5) скру́чваць тру́бкай скру́так)

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

Капу́ша ’звязка лістоў тытуню’ (хойн. Мат. Гом.). Да папуша < папужаскрутак лісця’. Балтызм. Параўн. літ. papūža ’пачак, стос’ (Грынавецкене. Сл. паўн.-зах., 3, 405). Не выключана кантамінацыя з рус. пампу́ша ’тс’ (гл. Фасмер, 3, 195).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

рол

(ням. Rolle = каток)

1) цыліндр, вал, каток, які круціцца;

2) машына для размолу валакністых матэрыялаў, якія служаць для вырабу паперы, кардону;

3) скрутак цыліндрычнай формы з якога-н. матэрыялу.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

Сучо́к1 ’маленькі сук’ (Сцяшк.), ’тонкая галінка’ (ЛА, 1), ’дзірка ў дошцы, з якой выпаў сучок’ (Сержп. Прымхі). Да сук1, гл.

Сучо́к2скрутак на крутой нітцы’ (ТС), ’вузлік’ (Сл. Брэс.). Да сук2, гл.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)