1. Падштурхнуць каго‑, што‑н. Падапхнуць суседа. □ Мужчыны ззаду пільнаваліся вазоў. У выпадку чаго можна ўтрымаць рубель, каб воз не перакуліўся, або падапхнуць ззаду, калі на г[а]ру прыстане конь.Чарнышэвіч.
2. Засунуць, падсунуць пад што‑н. Падапхнуць табурэтку пад стол. □ Доўга не думаючы, Валодзя падапхнуў пад рамень пілотку з зорачкай і сказаў: — Пайшлі ў воласць!Федасеенка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Дронг ’жэрдка’ (Сцяшк.), дронг, дронк ’ручка, рубель, падгерац і да т. п.’ (Сл. паўн.-зах.), ’трайня’ (Шатал.). Запазычанне з польск.drąg ’тс’ (польск. слова вядома з XV ст. і адносіцца да прасл. сямейства слоў *drǫgъ: ст.-чэш.drouh, серб.дру̑г, ст.-сл.дрѫгъ і г. д.; гл. Слаўскі, 1, 162). Параўн. ст.-бел.дронжокъ ’металічны прут, жэрдка’ < польск.drążek (бел. слова з XVII ст., гл. Булыка, Запазыч., 102).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Перадо́ўка ’прывязаная да перадка моцная вяроўка, за якую чапляецца рубель пры ўцісканні воза з сенам, саломай, снапамі’ (Нас., Бяльк., Касп., Юрч., Мат. Маг.; бялын., Янк. Мат.; добр., ветк., Мат. Гом.), ’вяз, які звязвае галоўкі палашоў у санях (Янк. 1; мазыр., Шатал.; Сцяшк. Сл.). Рус.паўн.передовка ’тс’. Бел.-рус. ізалекса; утворана пры дапамозе суф. ‑к‑a ад перадавы́ < паўн.-слав.*perd‑ovъ (бел.перадавы́, укр.передовий, рус.передовій, перёдовый, польск.przodowy ’перадавы’).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
пераво́з, -зу м.
1. (действие) перево́з; (через реку — ещё) перепра́ва ж.;
2. (место) перево́з, перепра́ва ж.;
◊ за мо́рам цяля́ — паўрубля́, ды рубе́ль пераво́зу — посл. за мо́рем телу́шка — полу́шка, да рубль перево́зу
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Gallinam dat, ut taurum recipiat
Лае курыцу, каб атрымаць быка.
Даёт курицу, чтобы получить быка.
бел. Дае тры капейкі, а здачы патрабуе рубель. Даць ‒ рукі кароткія, узяць ‒ рот вялікі.
рус. Дать лычко, чтобы получить ремешок. Мало дать, много взять.
фр. Donner un œuf pour avoir un boeuf (Дать яйцо, чтобы получить вола).
англ. Give a lark to catch a kite (Дать жаворонка, чтобы получить коршуна).
нем. Man soll nicht mit der Wurst nach dem Schinken werfen (Не нужно бросать колбасой в ветчину).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
гнёт
1.(тяжесть) цяжа́р, -ру м.;
под гнётом судьбы́перен. пад цяжа́рам лёсу;
2.(притеснение) прыгнёт, -ту м., уці́ск, -ку м.;
3.(жердь для прижимания сена, снопов) разг.рубе́ль, -бля́м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Nummus nummum parit
Грошы нараджаюць грошы.
Деньги рождают деньги.
бел.Рубель рубля робіць. Грош гроша нажывае.
рус. Деньги к деньгам идут. Деньга деньгу наживает/родит. Где много воды, там больше будет; где много денег ‒ ещё прибудет. Денежки что голуби: где обживутся, там и поведутся. Деньги к деньгам льнут.
фр. L’argent attire l’argent (Деньги притягивают деньги). L’eau va toujours à la rivière (Вода всегда течёт в реку). Aux riches va la richesse (Богатство идёт к богатым).
англ. Money makes money (Деньги делают деньги).
нем. Geld kommt zu Geld (Деньги идут к деньгам).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
кашэ́ль, ‑шаля, м.
1. Вялікая кашолка, звычайна з лучыны. Накласці сена ў кашэль. □ Данік рыдлёўкай падварочваў корч бульбы на градцы. □ Таня, сагнуўшыся, разграбала зямлю, вытрасала бульбіны і збірала іх у кашэль.Грамовіч.Бацька чапляе на плячо кашэль — вялікі, сплецены з дранак кош.Сачанка.
2.Абл. Тое, што і кашалёк. [Міхал] паскупеў і нават значна. Што ж? лепей з’есці не так смачна, Загнаць запас на хлеб, на сала, Абы капейка перапала, І лішні выгадаць рубель Ды палажыць яго ў кашэль.Колас.
•••
Плесці кашалі з лапцямігл. плесці.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Gróschenm -s, - грош (манета);
kéinen ~ wert sein не быць ва́ртым ні шэ́лега;
◊
bei ihm ist der ~ gefállen нарэ́шце да яго́ дайшло́;
der ~ bringt den Táler≅ капе́йка рубе́ль зберага́е
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)