niezgoda

niezgod|a

ж. нязгода; разлад;

być w ~zie z czym — супярэчыць чаму; не адпавядаць чаму; разыходзіцца з чым;

jabłko ~y — яблык разладу;

siać ~ę — сеяць разлад (сваркі; звады)

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

dotrzymać

зак. датрымаць, стрымаць;

dotrzymać obietnicy — стрымаць абяцанне;

dotrzymać kroku komu/czemu — ісці ў нагу з кім/чым;

dotrzymać placu (pola) komu — уст. не саступіць каму; устаяць перад кім

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

brzemienny

brzemienn|y

czym, w co багаты; поўны; насычаны чым;

wydarzenia ~e w skutki — падзеі, багатыя на небяспечныя вынікі; падзеі, якія тояць у сабе непажаданыя наступствы;

kobieta ~a — цяжарная

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

baczny

baczn|y

пільны, асцярожны; уважлівы;

~y widz (obserwator) — уважлівы глядач (назіральнік);

mieć ~e oko na kogo/co — мець пільнае вока на каго/што; уважліва сачыць за кім/чым

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

siedzieć

незак. сядзець;

siedzieć jak na szpilkach — сядзець як на іголках;

siedzieć nad czym — сядзець (працаваць) над чым;

siedzieć komu na karku — сядзець у каго на шыі (на карку)

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

syty

1. сыты, пад’еўшы;

2. czego сыты чым;

syty chwały i zaszczytów — сыты (здаволены) славай і пашанай;

i wiłk syty i owca cała — і козы сытыя, і сена цэлае

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

szkodzić

szkodzi|ć

незак. шкодзіць;

palenie szkodzić — курэнне шкодзіць здароўю;

(nic) nie szkodzić! — (у адказ на прабачэнне) нічога страшнага!;

co ci szkodzić? разм. што з табой?; у чым праблема?

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

wcześnie

рана;

obudzić się wcześnie — рана прачнуцца;

wcześnie wrócić z pracy — рана вярнуцца з працы;

nie ~j niż za godzinę — не раней, чым праз гадзіну;

dużo ~j — нашмат раней

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

каро́на, -ы, мн. -ы, -ро́н, ж.

1. Галаўны ўбор манарха з каштоўнымі ўпрыгожаннямі, які з’яўляецца сімвалам улады манарха.

Царская к.

2. перан. Улада, першынство ў чым-н.

Барацьба за карону.

Барацьба за шахматную карону.

3. Тое, што і крона¹.

4. Светлы арэол вакол Сонца, бачны ў час сонечнага зацьмення (спец.).

Сонечная к.

5. у знач. прысл. каро́най. Вакол галавы (пра жаночую прычоску).

Улажыць касу каронай.

◊

Карона з галавы не зваліцца (не спадзе) (разм.) — гонар не будзе закрануты, аўтарытэт не пацерпіць.

|| прым. каро́нны, -ая, -ае (да 1 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

дзе, прысл.

1. пыт. У якім месцы.

Дзе вы працуеце?

2. месца. У якім месцы.

Няма дзе адпачыць.

3. неазнач. Тое, што і дзе-небудзь.

Пашукай лепш, можа дзе згубіў.

Ці няма дзе вольнага месца?

4. адноснае. Ужыв. як злучальнае слова, падпарадкоўвае даданыя сказы месца, азначальныя, дапаўняльныя, дзейнікавыя, уступальныя сказы.

Горад, дзе я жыў.

5. у знач. часц. Ужыв. для выражэння поўнай немагчымасці чаго-н., сумнення ў чым-н.

Адпачыў? — Дзе адпачыў!

Столькі работы.

◊

Дзе наша не прападала (разм.) — выказванне рашучасці ісці на рызыку.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)