ідэалістычны кірунак зах.-еўрап. філасофіі 17 ст., які сцвярджаў немагчымасць узаемадзеяння душы і цела без прамога ўмяшання Бога. Прадстаўнікі аказіяналізма (А.Гейлінкс, Н.Мальбранш) ідэалістычна перапрацавалі дуаліст, філасофію Р.Дэкарта (гл.Картэзіянства). Аказіяналізм тлумачыў механістычнае прыродазнаўства ў рэліг.ідэаліст. духу, што адкрывала шлях да паслясхаластычнага абнаўлення рэліг. філасофіі. Гэта абумовіла папулярнасць аказіяналізма сярод прыхільнікаў каталіцызму. На Беларусі ідэі аказіяналізма вядомыя з пач. 18 ст. У сярэдзіне 18 ст. ў навуч. установах у лекцыі па схаластычнай філасофіі ўключаліся і элементы аказіяналізма. Вучэнне аказіяналізма з пазіцый паслядоўнага механістычнага дэтэрмінізму крытыкаваў і абвяргаў Б.Дабшэвіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
кампане́йскі1, ‑ая, ‑ае.
Які любіць быць у кампаніі, падтрымлівае кампанію (у 1 знач.). Чалавек ён .. па характару свайму — лагодны, кампанейскі, любіць сустрэцца з людзьмі, пагаманіць.Кулакоўскі.
кампане́йскі2, ‑ая, ‑ае.
Разм. Бессістэмны, выпадковы, непланамерны (пра арганізацыю работы). Кампанейскія метады работы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прызна́чаны, ‑ая, ‑ае.
1.Дзеепрым.зал.пр.ад прызначыць.
2.узнач.прым. Той, што прызначылі; умоўлены; не выпадковы. Яшчэ задоўга да прызначанага часу перад аўдыторыяй тоўпяцца студэнты ў чаканні сваёй чаргі.Шахавец.Федзя прыйшоў на прызначанае месца самым першым.Ваданосаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
béiläufig
1.aвыпадко́вы, падаро́жны
2.adv між і́ншым, мімахо́дзь
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
аванту́ра
(фр. aventure = прыгода)
рызыкоўная падазроная справа, распачатая ў разліку на выпадковы поспех.
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
coincidence[kəʊˈɪnsɪdəns]n.
1. супадзе́нне, адпаве́днасць;
coincidence of space/time/number супадзе́нне ў прасто́ры/ча́се/ко́лькасці
2.выпадко́вы збег акалі́чнасцей
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
спарады́чны
(лац. sporadicus, ад гр. sporadikos)
адзінкавы, не рэгулярны, выпадковы (напр. с-ая з’ява).
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
patchy[ˈpætʃi]adj.
1. пакры́ты пля́мамі, пля́місты
2. неаднаро́дны, неаднаста́йны; страка́ты
3. абры́вачны; выпадко́вы;
The applause was patchy. Пачуліся рэдкія апладысменты.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
шалёны, -ая, -ае.
1. Хворы на шаленства (у 1 знач.).
Ш. воўк.
2. Які страціў разважлівасць, цвярозы розум.
Шалёная, што ты надумала рабіць!
3.перан. Вялікай сілы, напружаны; нястрыманы ў пачуццях.
Шалёная скорасць.
4.перан. Неўтаймоўны, люты.
Ш. характар.
5.перан.Выпадковы, бязладны.
Шалёная куля.
◊
Шалёныя грошы — грошы, якія лёгка дастаюцца і таму расходуюцца неэканомна.
Шалёныя цэны (разм.) — вельмі высокія.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
by-blow
[ˈbaɪbloʊ]
n.
1) уда́р у бок; выпадко́вы ўда́р
2) няшлю́бнае дзіця́
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)