СКАРН (ад швед. skarn гразь, адкіды),

высокатэмпературная кантактава-метасаматычная, поўнакрышт., масіўная, светлаафарбаваная горная парода, складзеная з вапнавых, магнезіяльна-жалезістых і марганцавых сілікатаў і алюмасілікатаў. Утвараецца шляхам хім. ўзаемадзеяння кантактуючых алюмасілікатных і карбанатных парод з высокатэмпературнымі растворамі. Паводле механізму пераносу рэчыва адрозніваюць С. дыфузійны (біметасаматычны) і С. інфільтрацыйны; паводле саставу вылучаюць С.: вапнавы, магнезіяльны, марганцавы. Пры класіфікацыі С. ўлічваюць таксама глыбіні і час утварэння адносна кансалідаваных інтрузіўных сілікатных парод, характар працэсаў пры скарнаўтварэнні і інш. фактары. Са С. звязаны радовішчы многіх карысных выкапняў: жалезныя, вальфрамавыя, медныя, свінцова-цынкавыя, малібдэнавыя руды, каштоўныя камяні (гранаты, у т. л. грасуляр, шпінэлі і інш.).

т. 14, с. 440

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

нацыяна́льны

(н.-лац. nationalis = народны)

1) звязаны з грамадска-палітычным жыццём нацый (напр. н. рух);

2) які ўласцівы дадзенай нацыі, выражае яе характар (напр. н-ая культура);

3) які належыць дадзенай краіне, дзяржаўны (напр. н. гімн).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

mould​2 [məʊld] v. BrE

1. адліва́ць у фо́рму, фармава́ць

2. рабі́ць па шабло́не

3. (into) ствара́ць, фармірава́ць, ператвара́ць;

mould public opinion фармірава́ць грама́дскую ду́мку;

mould smb.’s character фармірава́ць хара́ктар каго́-н.

4. абляга́ць;

Her wet dress moulded her slender figure. Мокрая сукенка аблягала яе стройную фігуру.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

неспако́йны

1. беспоко́йный, неспоко́йный;

н. хара́ктар — беспоко́йный (неспоко́йный) хара́ктер;

2. (такой, который не может угомониться) неспоко́йный, неугомо́нный;

н. хло́пец — неспоко́йный (неугомо́нный) па́рень;

3. (исполненный тревоги) трево́жный, беспоко́йный;

4. (о погоде и т.п.) неспоко́йный, ве́треный

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Вярту́ты мн. л. ’баранкі’ (петрык., Мат. Гом.), відавочна, пранікла з укр. мовы; параўн. укр. бук. верту́т, верту́та ’рулет, від пірага з макам, тварагом, павідлам’. Не выключана рэгіянальнае ўтварэнне ад вярце́ць (гл.). Суфікс ‑ут‑ мае экспрэсіўны характар, прынамсі, у бел. гаворках (Сцяцко, Афікс. наз., 70, 129).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Надары́цца ’выдацца, трапіцца’ (ТСБМ). Запазычана з польск. nadarzyć się ’тс’, пра што сведчыць адсутнасць слова ў народных гаворках, ізаляваны характар у лексіконе літаратурнай мовы (гл., аднак, зда́рыцца, якое па тых жа меркаваннях таксама можа быць аднесена да запазычання), а таксама месца націску ў слове.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Аб ’сёння’ паўн.-слав. Праславянскі характар яго даводзіцца, магчыма, яшчэ балтаславянскай канструкцыяй тыпу бел. аб ноч ’на працягу ночы’. Параўн. рус. ц.-слав. объ нощъ, чэш. ob noc, н.-луж. hob noc, серб.-харв. об ноћ, славен. ob noč, літ. apýnaktis (Трубачоў, Проспект, 65–66).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Жгур ’матуз’ (Жд. 2.). Паводле Варбат (Этимология русских диалектных слов, Свердловск, 1978, 6), роднаснае жгут (і рус. дыял. жгуль), але ўтворанае з іншым суфіксам ‑р‑. Гэта, аднак, азначала б надта старажытны характар гэтага рэдкага мясцовага слова. Больш верагодна кантамінацыя жгут — шнур з блізкімі значэннямі.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

По́вяс, повес ’пояс; спавівач’ (Федар., Сл. ПЗБ). Да пояс (гл.); паводле Карскага (1, 303), замена j > в мае нефанетычны характар і, відаць, не звязана з уплывам вязаць. Параўн., аднак, повяска ’тонкая жардзіна, з дапамогай якой прымацоўваецца да страхі рад саломы’ (Жыв. сл.) < повязка, гл. повязь.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

trudny

trudn|y

цяжкі,

~y charakter — цяжкі (складаны) характар;

~a rada! — нічога не зробіш!; нічога не парадзіш!;

~y do zrozumienia — цяжказразумелы; які цяжка зразумець

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)