rchtig

1. a

1) слу́шны, пра́вільны, дакла́дны, сапра́ўдны;

ein ~er Zitpunkt зру́чны мо́мант;;

du hast das Rchtige getrffen ты папа́ў у кро́пку

2) сапра́ўдны;

er ist ein ~er Sprtler ён сапра́ўдны спартсме́н

3) адпаве́дны, сапра́ўдны, справядлі́вы (пра цану і г.д.)

2. adv пра́вільна; на са́май спра́ве;

ganz ~ зусі́м [ца́лкам] пра́вільна;;

es war ~ nett гэ́та было́ ве́льмі мі́ла [прые́мна];;

~ mchen разм. апла́чваць (рахунак);;

~ stllen папраўля́ць, удакладня́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Salz n -es, -e

1) соль;

~ in die Sppe tun* пасалі́ць суп

2) соль, дасці́пны вы́раз;

ine Rde hne ~ und Schmalz шэ́рая [ну́дная] прамо́ва;

bei j-m (noch) inen Schnken im ~ (legen) hben разм. мець свой раху́нак з кім-н.;

das ist für ihn ~ auf die Wnde гэ́та яму́ як соль на ра́ну [як хрэн у во́чы];

er liegt tüchtig im ~ разм. ён тра́піў у бяду́ [у нялёгкае стано́вішча]

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Schden m -s, Schäden

1) шко́да;

~ brngen* [zfügen, nrichten, stften] прыно́сіць [рабі́ць] шко́ду;

das gericht ihm zum ~ гэ́та яму́ на шко́ду

2) стра́та;

den ~ erstzen пакры́ць стра́ту;

für den ~ gthaben (аддз.) [bürgen, hften] гарантава́ць пакрыццё [кампенса́цыю] на вы́падак стра́ты;

~ (er)liden* цярпе́ць стра́ты;

~ trgen* не́сці стра́ты;

durch ~ wird man klug на памы́лках ву́чацца

3) мед. пашко́джанне;

sich (D) ~ tun* пашко́дзіць сабе́ што-н., пара́ніць сябе́

4) пашко́джанне, пало́мка, разбурэ́нне

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

überrschen vt (mit D, durch A)

1) здзіўля́ць, ура́жваць (чым-н.);

ich war aufs ngenehmste überrscht гэ́та было́ для мяне́ прые́мнай нечака́насцю;

er überrschte uns durch sinen Besch яго́ візі́т быў для нас нечака́насцю;

ich lsse mich gern ~ я люблю́ сюрпры́зы

2) заспе́ць зняна́цку;

j-n bei frscher Tat ~ заспе́ць каго́-н. на ме́сцы злачы́нства

3) вайск. ашаламі́ць, нане́сці нечака́ны ўда́р

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Übersicht f -, -en

1) агля́д (über A – чаго-н.);

ine ~ über etw. gben* даць агля́д чаго́-н.

2) від (über A – на што-н.)

3) гарызо́нт, кругагля́д;

ine gewsse ~ hben мець пэўны [даво́лі шыро́кі] кругагля́д;

es fehlt ihm an ~ у яго́ ву́зкі кругагля́д;

sich (D) ine ~ verschffen скла́сці сабе́ (агу́льнае) уяўле́нне (аб чым-н.);

die ~ verleren* згубі́ць [стра́ціць] арыента́цыю;

die ~ ist erschwrt гэ́та абцяжа́рвае [ускладня́е] арыента́цыю

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

wchsen* I vi (s)

1) расці́;

sich (D) den Bart ~ lssen* адпусці́ць бараду́

2) расці́, узраста́ць, павялі́чвацца;

die rbeit wächst inem nter den Händen рабо́ты стано́віцца ўсё больш;

die rbeit wächst mir über den Kopf у мяне́ рабо́ты па го́рла

3):

er ist deser Sche (D) nicht gewchsen гэ́та яму́ не па плячу́;

sie wren einnder gewchsen яны́ былі́ ва́ртыя адзі́н аднаго́ [не ўступа́лі адзі́н аднаму́]

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Werk n -(e)s, -e

1) спра́ва, рабо́та;

das war sein ~ гэ́та было́ спра́вай яго́ рук;

ans ~ [zu ~e] ghen*, sich ans ~ mchen прыма́цца [бра́цца] за спра́ву [за рабо́ту];

etw. ins ~ stzen арганізава́ць, ажыццяві́ць што-н.;

am ~(e) sein працава́ць над чым-н.; быць у дзе́янні (аб якіх-н. сілах)

2) пра́ца, твор;

gesmmelte ~e збор тво́раў;

das ~ lobt den Mister спра́ва ма́йстра хва́ліць

3) заво́д

4) механі́зм

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

zkommen* vi (s)

1) падыхо́дзіць;

auf j-n ~ падысці́ да каго́-н.

2) падыхо́дзіць (рабіць што-н.);

es kommt hnen nicht zu Вам гэ́та не падыхо́дзіць [не нале́жыць] (рабіць)

3) нале́жаць;

deses Geld kommt euch zu гэ́тыя гро́шы нале́жаць вам;

j-m etw. ~ lssen* даста́віць каму́-н. што-н.; саступі́ць каму́-н. што-н.;

j-m ärztliche Behndlung ~ lssen* ака́зваць каму́-н. медыцы́нскую дапамо́гу

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

сам, род., вин. само́га, дат. само́му, твор., предл. самі́м; ж. сама́, ср. само́; мн. са́мі мест. опред., м.

1. в разн. знач. сам;

я сам гэ́та ве́даю — я сам э́то зна́ю;

цяпе́р ён і сам не рад — тепе́рь он и сам не рад;

са́мі зно́йдуць даро́гу — са́ми найду́т доро́гу;

гэ́та само́ жыццёэ́то сама́ жизнь;

сам гэ́ты факт ра́дуе мяне́ — сам э́тот факт ра́дует меня́;

2. в знач. сущ., уст. (хозяин, глава) сам;

сам загада́ў — сам приказа́л;

сам-на́сам — с гла́зу на гла́з;

сам не свой — сам не свой;

сам па сабе́ — сам по себе́; как таково́й;

сам (сама́, само́) сабо́й — сам (сама́, само́) собо́й;

сам сабе́ гаспада́р — сам себе́ хозя́ин;

сам сабе́ галава́ — сам себе́ голова́;

сам сабе́ — про себя́;

быць самі́м сабо́ю — быть сами́м собо́ю;

сам не рад — (и) сам не рад;

сам праз сябе́ — сам по себе́;

сам не ў сабе́ — сам не свой;

само́ сабо́й разуме́ецца (зразуме́ла) — само́ собо́й разуме́ется;

сам чорт не разбярэ́ — сам чёрт не разберёт;

які́я са́мі, такі́я і са́ніпогов. каки́е са́ми, таки́е и са́ни; по Се́ньке и ша́пка;

са́мі з вуса́міпогов. са́ми с уса́ми;

не капа́й друго́му я́мы (я́му), сам ува́лішся ў яе́посл. не рой друго́му я́мы (я́му), сам в неё упадёшь;

сам не гам і друго́му не дампогов. соба́ка на се́не

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

апо́шні, ‑яя, ‑яе.

1. Які знаходзіцца на самым канцы чаргі, шэрагу падобных прадметаў, з’яў. На апошняй платформе, хутаючыся ў каўнер кажуха, стаяў вартавы. Мележ. Зораў у апошні раз паспрабаваў адгаварыць Каленіка ад задуманага ім плана. Паслядовіч. Апошняму госцю лыжка ў качарэжніку. Прыказка. // Перадсмяротны. [Зарэччы:] Сябры, таварышы мае, Мой час апошні настае. Бачыла.

2. Адзіны, астатні. І мы не раз з табою ў бітвах Сухар апошні раздзяляла. Прыходзька. // Які падыходзіць к канцу, канчаецца. Сабраўшы апошнія сілы, плюнуў Васіль проста ў вочы палкоўніку. Лынькоў. // у знач. наз. апо́шняе, ‑яга, н. Тое адзінае, што засталося. [Туляга:] [Гарлахвацкі] шчыры, душэўны. Гатоў з чалавекам апошнім падзяліцца. Крапіва.

3. Які адбыўся непасрэдна перад чым‑н. Але гэта былі не апошнія словы развітання. Янкоўскі. // Які толькі што з’явіўся, самы новы. Апошнія паведамленне Апошняе дасягненне тэхнікі. Апошняя мода. □ Праходзяць суседзі і ціха пытаюцца Пра Дон і Растоў, пра навіны апошнія. Панчанка. Асабліва.. [Зоя] любіла кінаартыстаў, запісвала новыя песні з апошніх фільмаў і адчувала сябе шчасліваю. Грахоўскі. // Які толькі што мінуў (пра тэрмін, час). Гэта вада фактычна і была.. адзінай ежай [Мірона і Віктара] за апошнія суткі. Маўр.

4. Канчатковы, рашаючы, заключны. Апошняя цана. Апошняе слова. □ Ведаю — страт яшчэ будзе нямала І ў пераможным апошнім баі. Танк.

5. Вышэйшы, крайні. Апошні сродак. □ Міхалка заўважыў, што бацька гатоў быў пайсці на самую апошнюю сваю прыніжанасць, абы накарміць сваіх дзяцей. Чорны.

6. Самы нязначны з усіх падобных; дрэнны. [Байсак:] — Калі я п’ю, я не чалавек тады, я апошняя жывёліна, без волі, без розуму. Лынькоў. // Непрыстойны (пра брыдкія словы). Узлавалася Юля на яблыньку, пачала яе лаяць апошнімі словамі. Якімовіч.

7. Гэты, толькі што названы. Стала відаць, хто што думае і хто чаго хоча, і хто сам не ведае, што яму думаць і чаго хацець. А гэткія, апошнія, таксама былі. Чорны.

•••

Апошні акорд гл. акорд.

(Апошні) крык моды гл. крык.

Апошні з магікан — апошні прадстаўнік чаго‑н.

Апошняе слова (навукі і тэхнікі) гл. слова.

Апошняя гадзіна гл. гадзіна.

Апошняя дарога гл. дарога.

Да апошняга — поўнасцю, да канца, без астачы.

Да апошняга каліва гл. каліва.

Да апошняй капейкі гл. капейка.

Да апошняй кроплі (каплі) крыві гл. кропля.

Да (апошняй) ніткі гл. нітка.

З апошніх сіл гл. сіла.

Не ты (я, ён, яна) першы, не ты (я, ён, яна) апошні гл. першы.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)