1) услаўленне, узвелічэнне падзеі, з’явы, асобы; урачыстае завяршэнне падзеі. У стараж. егіпцян, потым у грэкаў і рымлян — абагаўленне правіцеляў за іх асаблівыя заслугі. Апафеоз, які з цягам часу трансфармаваўся ў культ правіцеляў, браў пачатак у стараж. блізкаўсх. традыцыі прылічэння цароў да багоў або сыноў божых. Матывамі ўслаўлення духоўнай велічы народа, чалавека, выдатных гіст. ці грамадскіх падзей прасякнуты многія творы сусветнай л-ры і мастацтва, у т. л.бел. пісьменнікаў, паэтаў і дзеячаў культуры.
2) Заключная ўрачыстая масавая сцэна святочнай канцэртнай праграмы, спектакля, поўная асаблівага ўздыму, велічы. Напр., усхвалявана, урачыста гучыць заключная сцэна драмы Я.Купалы «Раскіданае гняздо», калі героі, ахопленыя духоўным парывам і высакароднай мэтай, ідуць на Вялікі сход, па Бацькаўшчыну. Апафеоз можа быць таксама самаст. часткай паказу свята, шэсця (звычайна без тэксту) з выкарыстаннем выразных вобразаў, сюжэтаў, дэкарацыйнага афармлення, касцюмаў, бутафорыі.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ІНСЦЭНІРО́ЎКА (ад лац. in у, на + сцэна),
1) перапрацоўка апавядальнага (празаічнага ці паэтычнага) твора для сцэны, радыё, тэлебачання. Мае форму п’есы з лагічна пабудаваным дзеяннем. Можа мець самаст.маст. значэнне (напр., «Апантаныя» А.Камю паводле Ф.Дастаеўскага «Д’яблы»).
2) Масавае відовішча, якое ўзнаўляе эпізоды гіст. падзей (гл.Масавае дзейства).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
disgraceful
[dɪsˈgreɪsfəl]
adj.
гане́бны, сканда́льны
disgraceful behavior — гане́бныя паво́дзіны
a disgraceful scene — сканда́льная сцэ́на
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
finałowy
finałow|y
фінальны; заключны;
scena ~a — фінальная (заключная) сцэна
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
arena[əˈri:nə]n.
1. арэ́на; кру́глая сцэ́на (у цырку, тэатры і да т.п.)
2. арэ́на; по́ле дзе́йнасці;
the international/political arena міжнаро́дная/паліты́чная арэ́на
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
падмо́сткі, ‑аў; адз.няма.
1. Драўляны памост на ўзвышэнні; часовы памост. У глыбіні сасонніку прасвечвалі часова змайстраваныя дашчаныя падмосткі, якія павінны былі замяніць сцэну.Броўка.//Разм. Падстаўка з чаго‑н. Дастаць да.. [акенца] было цяжка, але якраз, на шчасце, на ўзроўні плота пры свірне ляжалі акораныя жэрдкі. Звяруга, перш чым узабрацца на падмосткі, прыслухаўся.Дамашэвіч.
2.Сцэна (у 1 знач.). На падмостках калгаснага клуба з’явіліся спевакі і танцоры.«Звязда».Па падмостках У ззянні агнёў мюзік-хола Негрыцянка пяе.Танк.
•••
Тэатральныя падмосткі — тое, што і сцэна (у 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
кадр, ‑а, м.
1. Асобны здымак на кіна- або фотаплёнцы.
2. Асобная сцэна або эпізод з кінафільма. У некаторых кадрах пастаноўшчыкам удалося перадаць гераізм рускіх людзей.Новікаў.Кадр плыў за кадрам, Карціны змянялі карціны. Фільм пачынаўся.Куляшоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
tableau
[ˈtæbloʊ]
n., pl. -leaux or -leaus
1) маляўні́чая сцэ́на; карці́на f.
2) жыва́я карці́на
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
ар’ерсцэ́на
(ад фр. arrière = ззаду + сцэна)
задняя частка сцэны, якая з’яўляецца рэзервовым памяшканнем для ўстанаўлення дэкарацый.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
сцэнагра́фія
(ад сцэна + -графія)
мастацкае афармленне тэатральнай сцэны, кіназдымачнага павільёна і інш. для спектакляў, прадстаўленняў, кіназдымак.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)