разагна́ ць , -зганю́ , -зго́ ніш, -зго́ ніць; -загна́ ў, -загна́ ла; -згані; -загна́ ны; зак.
1. каго-што . Прымусіць разысціся, разляцецца, разбегчыся ў розныя бакі.
Р. дзяцей.
Р. натоўп.
2. Выгнаць, звольніць (усіх, многіх) адкуль-н. (разм. ).
Р. гультаёў на рабоце.
3. Рассеяць, развеяць.
Вецер разагнаў хмары.
4. Прымусіць прайсці, мінуць (пра настрой, стан, пачуццё).
Р. тугу.
5. каго-што . Паскорыць ход, рух.
Р. каня.
Р. лодку.
6. што . Разараць (барозны).
Р. некалькі баразён бульбы.
|| незак. разганя́ ць , -я́ ю, -я́ еш, -я́ е.
|| наз. разго́ н , -у, м. знач. ) і разго́ нка , -і, -нцы, ж. знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
разлічы́ ць , -лічу́ , -лі́ чыш, -лі́ чыць; -лі́ чаны; зак. , каго-штоз дадан.
1. Правёўшы падлік, вызначыць размер, колькасць чаго-н.
Р. кошт будаўніцтва дома.
Р. канструкцыю.
2. і без дап. Прадугледзець, вызначыць, рашыць.
Р. свае магчымасці.
3. Зрабіўшы поўную выплату заробленых грошай, звольніць .
Р. з завода.
4. Правесці разлік у страі.
5. на што, для чаго (звычайна ў форме дзеепрым. зал. прош. ). Зрабіць што-н. для таго, каб выклікаць пэўную рэакцыю, вынікі.
Новы падыход у рабоце быў разлічаны на добрыя вынікі.
|| незак. разлі́ чваць , -аю, -аеш, -ае.
|| наз. разлі́ к , -у, м.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адлічы́ ць , ‑лічу, ‑лічыш, ‑лічыць; зак. , што .
1. Налічыўшы, аддзяліць пэўную колькасць чаго‑н. Адлічыць сто рублёў.
2. Лічачы ад умоўнай адзнакі, паказаць, назваць колькасць чаго‑н. Гадзіннік адлічыў дванаццаць.
3. Вылічыць, утрымаць з якой‑н. сумы. Адлічыць з зарплаты за прагул.
4. Выключыць з ліку членаў якой‑н. арганізацыі, групы, з ліку навучэнцаў якой‑н. навучальнай установы і пад.; вызваліць ад пасады, звольніць . Са знішчальнага батальёна нас адлічылі як непаўналетніх. Навуменка .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
змясці́ ць , змяшчу́ , зме́ сціш, зме́ сціць; зме́ шчаны; зак.
1. каго-што . Умясціць у сабе.
Клуб не мог з. усіх прысутных.
2. каго-што . Знайсці месца для каго-, чаго-н. , умясціць унутр чаго-н.
З. усе рэчы ў шафу.
3. каго-што . Даць памяшканне для жылля, месца каму-, чаму-н.
З. прыезджых у гасцініцу.
З. трусоў у клеткі.
4. каго-што . Аддаць куды-н. для якой-н. мэты.
З. хворага ў бальніцу.
З. грошы ў банк.
5. што . Надрукаваць, апублікаваць.
З. аб’яву ў газеце.
6. каго (што ). Звольніць з пасады (разм. ).
З. загадчыка.
|| незак. змяшча́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
|| наз. змяшчэ́ нне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
уво́ лить сов.
1. зво́ льніць , мног. я́ ць; (освободить) вы́ зваліць, мног. я́ ць; см. увольня́ ть
2. (избавить) уст. зба́ віць, пазба́ віць; (освободить) вы́ зваліць;
уво́ льте меня́ от его́ посеще́ ния зба́ ўце (вы́ звальце) мяне́ ад яго́ наве́ дванняў;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
разлічы́ ць
1. (вылічыць ) á usrechnen vt é chnen vt é chnen vt кошт, нагрузку і г. д.
разлічы́ ць свае́ сі́ лы é ine Kräfte é inschätzen;
2. (звольніць ó hnen vt
3. вайск. спарт. правесці разлік у страі ) á bzählen vt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
entlá ssen * vt
1) адпуска́ ць, вызваля́ ць;
aus der Haft ~ ы́ зваліць з-пад а́ рышту
2) звальня́ ць;
aus dem Dienst ~ зво́ льніць [вы́ зваліць] з паса́ ды, вы́ зваліць ад паса́ ды
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Lá ufpass m разм. а́ ўка, звальне́ нне, разлі́ к;
j-m é ben* разм. зво́ льніць каго́ -н. ; іран. а́ ўку каму́ -н. , прагна́ ць каго́ -н.
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Турну́ ць ‘прагнаць аднекуль або куды-небудзь, адагнаць’ (ТСБМ , Пас., Жд. 1, Растарг. , Сержп. Прымхі , Мова Сен. , Сл. ПЗБ ), ‘пужнуць’ (Нас. , Байк. і Некр. ), ‘звольніць з пасады; імкліва выгнаць’ (ТСБМ , Юрч. Сін. ), ‘піхнуць, папхнуць, штурхнуць каго-небудзь’ (ТСБМ , Нас. , Касп. , Байк. і Некр. , Жд. 1, Варл. ), ту́ рнуць ‘тс’ (ТС ), турну́ ты ‘прагнаць’ (Сл. Брэс. ), турну́ тэ ‘штурхнуць; хутка пагнаць’ (драг. , Нар. лекс. ). Параўн. укр. ту́ рну́ ти ‘пагнаць; штурхнуць, паслаць’, рус. турну́ ть ‘прагнаць’, польск. turnąć ‘штурхнуць, выкінуць, пагнаць’, чэш. мар. turnúť ‘зыркнуць, дакрануцца’, славац. túrnuť ‘тс’, харв. чак. turnȁt ‘аддаваць’, серб. ту̏рнути ‘штурхнуць, уткнуць’, балг. ту́ рна ‘паставіць, кінуць, уткнуць’, макед. турне ‘піхнуць, уткнуць, зрынуць’. Прасл. *turnǫti , суадноснае з *turati (Арол , 4, 120), гл. тура́ ць , туры́ ць . Параўн. Махэк₂ , 661 («няяснага паходжання»).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
wypowiedzieć
зак.
1. выказаць;
2. аб’явіць;
wypowiedzieć wojnę — аб’явіць вайну;
wypowiedzieć umowę — дэнансаваць дагавор;
wypowiedzieć pracę — звольніць з працы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)