Е́хаць (ТСБМ). Рус.ехать, укр.їхати, балг.яхам, серб.-харв.ја̏хати, славен.jȃhati, чэш.jeti, польск.jechać, в.-луж.jěć, н.-луж.jěś. Як аб гэтым сведчаць чэш.jeti, в.-луж.jěć, н.-луж.jěś, першаснай формай для прасл. з’яўляецца jěti/jati, якая дакладна адпавядае літ.jóti, лат.jât ’ехаць вярхом’. Іншыя індаеўрапейскія паралелі: ст.-інд.yāti ’ісці, ехаць’, ст.-іран.уāitі, хец.ііа ’ісці’. Слав. формы з x‑пашырэннем (jěxati/jaxati) адпавядаюць ітэратыўным утварэнням (Махэк₂, 221; Ваян, III, 332; Трубачоў, 6, 169–171).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ката́ццанесов. ката́ться;
к. вярхо́м — ката́ться верхо́м;
к. на ло́дцы — ката́ться на ло́дке;
к. на канька́х — ката́ться на конька́х;
◊ лю́біш к., любі́ і са́начкі вазі́ць — посл. лю́бишь ката́ться, люби́ и са́ночки вози́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
язда́ж.
1. Fáhren n -s;
язда́вярхо́м [верхава́я язда́] Réiten n -s;
за дзве гадзі́ны язды́ ад … zwei Stúnden Fahrt von …;
2. (пачыгунцыі г. д.) Réisen n -s
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
язда́, ‑ы, ДМ ‑дзе, ж.
1.Дзеяннепаводлезнач.дзеясл. ездзіць (у 1, 2 і 4 знач.). Язда вярхом. Марудная язда. □ [Сцёпка] захапляўся яздою і тымі новымі малюнкамі, што мільгацелі перад яго вачамі.Колас.
2. У складзе спалучэнняў, што абазначаюць час, паказвае на пэўную адлегласць паміж якімі‑н. пунктамі. Тут жа і язды той на нейкія пятнаццаць хвілін.Грахоўскі.
•••
Спараная язда — на транспарце — абслугоўванне лакаматыва, аўтамашыны і пад. дзвюма брыгадамі, двума работнікамі, што змяняюць адзін аднаго.
Строеная язда — абслугоўванне лакаматыва трыма брыгадамі, якія працуюць пачаргова.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
е́хаць fáhren*vi (s); réisen vi (s) (падарожнічаць);
е́хаць на трамва́і (mit der) Stráßenbahn fáhren;
е́хаць вярхо́м réiten*vi (h, s);
е́хаць на машы́неÁuto fáhren*; mit dem Áuto fáhren* (карыстацца);
е́хаць на веласіпе́дзе Rad fáhren* (катацца)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
jeździć
незак. ездзіць;
jeździć samochodem — ездзіць на машыне;
jeździć na łyżwach — коўзацца (катацца) на каньках;
jeździć na nartach — хадзіць на лыжах;
jeździć na rowerze — катацца на веласіпедзе;
jeździć konno — ездзіць конна, ездзіць вярхом
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
пад’е́хаць
1. (her)ánfahren*vi (s) (дакаго-н., чаго-н. an A), vórfahren*vi (s) (дакаго-н., чаго-н. vor D), herángefahren kómmen*; heránreiten*vi (s) (вярхом);
2.перан.разм. (падлізацца) sich éinschmeicheln (дакаго-н. bei D)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ко́нік1, ‑а, м.
1.Памянш.-ласк.да конь (у 1 знач.); невялікі конь. Конік быў не такі ўжо і благі на выгляд. Маленькі, як жарабя, сівай масці.Якімовіч.
2. Дзіцячая цацка, падобная на каня, конскую галаву. Дзеці дзьмуць у .. конікі. Дзірачкі пальчыкамі перабіраюць.Бядуля.
3. Дзіцячая гульня — язда вярхом на палачцы. Гуляць у конікі.
•••
Марскі конік — трапічная і субтрапічная марская рыбка, галава якой падобная на конскую.
Быў конік, ды з’ездзіўся — тое, што і была кабылка, ды з’ездзілася (гл. кабылка).
Выкінуць конікагл. выкінуць.
ко́нік2, ‑а, м.
1. Насякомае, якое скача і стракоча крыламі. Луг зялёны жыццём дыша — Конікі трашчаць.Колас.Кузьма сеў на кучу свежай саломы, з якой за ўсе бакі пырснулі маленькія конікі.Дуброўскі.
2. Птушка сямейства сітаўкавых.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Pferdn -(e)s, -e конь;
zu ~eвярхо́м, ко́нна;
ein hártes ~ выно́слівы ко́нь;
ein ~ réiten*е́хаць вярхо́м;
das ~ vor den Wágen spánnen [schírren] запрага́ць каня́ (у воз);
◊
auf dem hóhen ~ sítzen* ва́жнічаць, задава́цца, задзіра́ць нос;
das ~ beim Schwánze áufzäumen, das ~ hínter den Wágen spánnen≅ пачына́ць спра́ву не з таго́ канца́;
vom ~e auf den Ésel kómmen* збядне́ць, апусці́цца;
◊
es hängt ein ~ in der Luft запа́хла непрые́мнасцямі
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
уе́хацьразм.
1.éinfahren*vi (s); hinéinfahren*vi (s) (у напрамку ад таго, хто гаворыць); heréinfahren*vi (s) (у напрамку да таго, хто гаворыць); hinéinreiten*vi (s) (вярхом);
уе́хаць у двор in den Hof éinfahren*;
2. (пасяліцца) éinziehen*vi (s);
уе́хаць у кватэ́ру in éine Wóhnung éinziehen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)