по́ крыва , -а, н.
1. Верхні слой, які пакрывае што-н.
Травяное п.
Валасяное п.
2. перан. Тое, што пакрывае, ахутвае сабой што-н.
Пад покрывам ночы.
|| прым. по́ крыўны , -ая, -ае (да 1 знач. ; спец. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ско́ ўзаць , -аю, -аеш, -ае; -аны; зак. , што (разм. ).
1. Коўзаннем, трэннем сцерці верхні слой чаго-н.
С. падэшвы.
С. палазы ў санях.
2. Качаючыся, пакамячыць што-н.
С. пасцель.
|| незак. ско́ ўзваць , -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
жаро́ н , ‑рна, м.
Млынавы камень, які служыць для размолу зерня на муку. Верхні жарон. Ніжні жарон.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Вярхня́ к 1 ’бэлька паміж вушакамі’, вірхня́ к ’тс’ (Мат. Гом. ), укр. параўн. верхня́ к ’верхні гарызантальны брусок у аконнай і дзвярной асадзе’, рус. урал. , зах.- сіб. ве́ рхник , верхля́ к , варон. , бран. , гом. верхня́ к ’верхні вушак акна, дзвярэй’, славен. vȓhnjak ’тс’. Узнікла ў выніку семантычнай кандэнсацыі злучэння верхні вушак .
Вярхня́ к 2 , вырхня́ к ’падстрэшак’ (малар. , Нар. сл. ), а таксама верхняк ’верхні сашнік у сасе’ (Выг. ), утвораны ад прыметніка верхні і суф. ‑ак .
Вярхня́ к 3 , вэрхня́ к ’верхні жарновы камень’ (Дразд. ), талач. вірхняк ’тс’ (Шатал. ), укр. верхняк , ст.- і паўдн.-рус. верхня́ к ’верхні камень у млыне’, урал. ве́ рхник ’тс’, славен. vrhnják ’тс’. Усходнеславянска-славенская ізалекса. Да верхні . Утворана пры дапамозе суф. ‑ак (< ‑akъ ). Параўн. верхнік 2 .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
hó ch stehend a
1) ве́ рхні
2) высокапаста́ ўлены
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Ó berschicht f -, -en ве́ рхні слой, ве́ рхняя прасло́ йка
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
deck [dek] n.
1. па́ луба;
on deck на па́ лубе;
the top deck ве́ рхні паве́ рх (аўтобуса )
2. AmE кало́ да (карт )
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
uppermost 1 [ˈʌpəməʊst] adj. са́ мы ве́ рхні ; найвышэ́ йшы; перава́ жны;
the uppermost subject of conversation гало́ ўная тэ́ ма размо́ вы;
be uppermost панава́ ць
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
АЛІГАЦЭ́ НАВЫ АДДЗЕ́ Л (ЭПО́ ХА) , алігацэн (ад аліга... + грэч. kainos новы),
трэці, верхні аддзел палеагенавай сістэмы (перыяду) у геахраналагічнай шкале (гл. Геахраналогія ); заключная эпоха палеагенавага перыяду геал. гісторыі Зямлі. Падзяляецца на ніжні і верхні пададдзелы. На Беларусі з адкладамі алігацэну звязаны радовішчы бурага вугалю, тугаплаўкіх і вогнетрывалых глінаў, фармовачных і шкловых пяскоў, бурштыну.
т. 1, с. 256
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
счаса́ ць ², счашу́ , счэ́ шаш, счэ́ ша; счашы́ ; счаса́ ны; зак. , што.
1. Часаннем зняць верхні слой чаго-н.
С. кару з дрэва.
2. Зрасходаваць пры часанні.
С. палена на трэскі.
|| незак. счэ́ сваць , -аю, -аеш, -ае.
|| наз. счэ́ сванне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)