аля́ пка , ‑і, Д М ‑пцы; Р мн. ‑пак; ж.
Невялікая птушка атрада вераб’іных з кароткімі крыламі і доўгімі нагамі, якая жыве па берагах рэк; вадзяны верабей .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
wróbel
м. заал. верабей (Passer Brisson
stary wróbel — біты воўк
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ЛУ́ КША (Міраслава Янаўна) (н. 9.9.1958, мяст. Гайнаўка Падляскага ваяв. , Польшча),
бел. пісьменніца. Скончыла філіял Варшаўскага ун-та ў Беластоку (1985). З 1985 працуе ў бел. тыднёвіку «Ніва». У кнігах прозы «Дзікі птах верабей » (1992), «Выспа» (1994) і паэзіі «Замова» (1993), «Ёсць» (1994) — філас. роздум над лёсам бел. вёскі, аб яе сучасных праблемах і хваляваннях, сакавітая нар. мова.
С.М.Чыгрын .
т. 9, с. 367
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
трапята́ ць , -пячу́ , -пе́ чаш, -пе́ ча; -пячы́ ; незак.
1. Дрыжаць, рухацца, варушыць чым-н.
Лісце трапятала на ветры.
Верабей трапеча крыламі.
2. Мільгаць (пра агонь, святло і пад. ).
Удалечыні трапяталі невядомыя агеньчыкі.
3. Узмоцнена, часта біцца (пра сэрца).
Сэрца трапятала ад радасці.
4. Адчуваць страх перад кім-н.
Перад ім кожны трапеча.
|| наз. трапята́ нне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Spé rling m верабе́ й ;
◊
ein ~ in der Hand ist bé sser als é ine Tá ube auf dem Dach ≅ лепш верабе́ й у руцэ́ , чым жо́ раў пад не́ бам
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Канапля́ нік ’верабей , Passer domesticus’ (ТСБМ , Янк. I; Сержп. Грам. ; дзятл. , Сцяшк. Сл. ; Мат. Гом. ; жлоб. , Жыв. сл. ); петрык. канаплю́ к , ’тс’, петрык. , калінк. канапля́ нка , параўн. конопля́ нка ’тс’ (Мат. Гом. ), ’жулан, Lanius cristatus’ (Інстр. II). Рус. конопля́ ник , перм. , вяц. конопля́ ничек , кур. конопля́ тничек ’верабей ’. Да канапля́ ны < каноплі (гл.). Птушка названа паводле яе звычаю аббіваць (аб’ядаць) пасевы спелых канапель і проса.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
рэспе́ кт , ‑у, М ‑кце, м.
Уст. Пашана, павага. Верабей , як-ніяк, меў, як кажуць, рэспект да Веры Ігнатаўны, і яна не помніць, каб у чым-небудзь ёй адмаўляў.Пестрак .
[Фр. respect.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Кланы́ ’паклоны’: «Прыехаў ён (верабей ) на надворак, скрыпнуў чабанамі, а сарока-белабока з нізкімі кланамі» (Фед., VI, 7а). Гл. кланяцца.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
засілі́ цца , ‑люся, ‑лішся, ‑ліцца; зак.
Разм.
1. Трапіць у сіло. Верабей засіліўся.
2. Павесіцца. Уночы, як жонка заснула, пайшоў [Каўшыла] у клець і на новых лейцах на бэльцы пад страхою засіліўся. Гарэцкі .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пасіні́ ць , ‑сіню, ‑сініш, ‑сініць; зак. , што .
1. Зрабіць сінім, падсіненым. [Лайзан] ледзь сабраўся прыжмурыць вочы, а світанак пасініў ужо шыбы, і за акном першым азваўся .. верабей . Броўка .
2. Перасініць усё, многае. Пасініць бялізну.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)