ствол м.
1. в разн. знач. ствол, род. ствала́ м.;
ствол де́рева ствол дрэ́ва;
ствол ша́хты горн. ствол ша́хты;
не́рвный ствол анат. нерво́вы ствол;
2. (у оружия) ствол, род. ствала́ м.; (ружья — ещё) ру́ля, -лі ж.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
створ м.
1. (створка) ство́рка, -кі ж.; палаві́нка, -кі ж.; (дверей, окон) фо́ртка, -кі ж.;
2. (прямая линия) спец. створ, род. ство́ру м.;
3. (место у реки, где производится измерение расхода воды) створ, род. ство́ру м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
стыль I (род. сты́лю) м. стиль; (манера излагать свои мысли — ещё) слог;
с. у маста́цтве — стиль в иску́сстве;
с. рабо́ты — стиль рабо́ты;
піса́ць до́брым ~лем — писа́ть хоро́шим сло́гом (сти́лем)
стыль II (род. сты́лю) м. (способ летосчисления) стиль;
пе́ршага сту́дзеня па но́вым ~лі — пе́рвого января́ по но́вому сти́лю;
стары́ с. — ста́рый стиль
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
штык I, род. штыка́ м., в разн. знач. штык;
гранёны ш. — гранёный штык;
у ро́це застало́ся со́рак ~ко́ў — в ро́те оста́лось со́рок штыко́в;
капа́ць глыбінёй на ш. — копа́ть глубино́й на штык;
○ прымкну́ць ш. — воен. примкну́ть штык;
◊ сустрэ́ць (прыня́ць) у штыкі́ — встре́тить (приня́ть) в штыки́
штык II, род. штыка́ м., мор. штык
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ПУЗЫ́НЫ,
княжацкі род герба «Агінец» у ВКЛ, Польшчы, Рас. імперыі. Паходзяць ад Рурыкавічаў, з 16 ст. выводзілі сябе ад чарнігаўскіх князёў, уладальнікаў Казельска каля Калугі, аднак дакументальна гэта не пацвярджаецца. Родапачынальнік Васіль Глушонак выслужыў у вял. князя ВКЛ Казіміра землі на Смаленшчыне, у пач. 1480-х г. перайшоў да вял. князя маскоўскага Івана III. Яго нашчадкі засталіся ў ВКЛ. Найб. вядомыя: Алехна Васілевіч (мянушка Глазына; ?—1500?). У 1450-х г. вызначыўся ў вайне з чэшскім правіцелем Іржы Подзебрадам. Акольнічы смаленскі ў 1486—1500, намеснік лучынскі ў 1494—1500. Іван Васілевіч (мянушкі Глазыніч, Пузынін). У час вайны Маскоўскай дзяржавы з ВКЛ 1492—94 перайшоў да Івана III. Яго сыны Міхаіл, Дзмітрый, Іван, Леў, Андрэй, Юрый засталіся ў ВКЛ. Дзмітрый Іванавіч (мянушка Глушонак; ?—1510?). Ад яго сына Багдана пайшоў род Агінскіх. Багдан Цімафеевіч (?—1571), унук Івана Іванавіча. Маршалак гаспадарскі з 1567. Аляксандр (у манастве Афанасій; ?—1650), сын Юрыя. Паборца валынскі ў 1613, пасол на сеймы 1616, 1618, 1632. Змагаўся супраць увядзення уніяцтва. У 1632 абраны праваслаўным епіскапам луцкім і астрожскім, з 1633 архімандрыт жыдычаўскі. Геранім (?—1657), сын Яна. Удзельнічаў у войнах з туркамі. Пасол на сеймы. У 1640—50-я г. адзін з найб. актыўных абаронцаў кальвінізму ў ВКЛ. Андрэй (?—1701), сын Гераніма. Староста упіцкі, кашталян мінскі з 1697. Міхал (?—1723), сын Андрэя. Рэгент меншай канцылярыі ў ВКЛ у 1699—1717, харунжы надворны ў 1712—17, пісар вялікі ВКЛ з 1717. Пасол на сейм 1697. У 1712 і 1720 пасол да цара Пятра I. Крыштоф Дамінік (1—2.11.1731), сын Андрэя. Падстолі упіцкі ў 1695 і староста ў 1696—1720, мсціслаўскі кашталян з 1720 (або 1722) і ваявода з 1730. Пасол на сеймы 1696, 1697, 1712—13, 1718, маршалак Трыбунала ВКЛ у 1727. Стафан Міхаіл (21.12.1667, г. Упіта — 5.3.1738), сын Андрэя. Д-р філасофіі (1705), тэалогіі (1734). З 1685 езуіт. Пётр (21.7.1664—1.3.1717), сын Яна Казіміра. З 1677 езуіт. У 1709—13 рэктар Нясвіжскага калегіума. Антоні Міхал (?—24.3.1752). Харунжы упіцкі з 1717 і староста ў 1724—32, харунжы надворны з 1728, кашталян мсціслаўскі з 1746. Юзаф Эдвард (24.9.1878—20.1.1949). З 1919 працаваў у мін-ве замежных спраў Польшчы. Аўтар лірычных і сатыр. вершаў (зб. «Даўней», 1905), патрыят. паэм, гімнаў, паэт. драм (зб. «Па дарозе», 1922), аповесцей. Вывучаў праблемы паходжання княжацкіх родаў ВКЛ, іх паліт. ролю ў жыцці дзяржавы. Аўтар працы «Вялікае княства Літоўскае да Міндоўга» (часткова апублікавана ў 1937).
В.С.Пазднякоў.
т. 13, с. 118
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
гарт (род. га́рту) м.
1. прям., перен. зака́л, зака́лка ж.;
г. ста́лі — зака́л (зака́лка) ста́ли;
чалаве́к старо́га га́рту — челове́к ста́рого зака́ла;
2. полигр. гарт
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
глыб (род. глы́бі) ж. глубь; глубина́;
у ~бі акія́на — в глубине́ океа́на;
у ~бі двара́ — в глубине́ двора́;
у ~бі Пале́сся — в глуби́ Поле́сья
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
з-па-над предлог с род. (при обозначении места, расположенного вдоль чего-л.) с;
з-па-над Нёмана дано́сіліся галасы́ — с Нёмана доноси́лись голоса́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зрыў (род. зры́ву) м., в разн. знач. срыв;
з. пла́на нарыхто́вак — срыв пла́на загото́вок;
зры́ваў у пра́цы не было́ — сры́вов в рабо́те не́ было
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
блін (род. бліна́) м. блин;
◊ пячы́ як бліны́ — печь как блины́;
разбі́цца ў б. — расшиби́ться в лепёшку;
пе́ршы б. камяко́м — посл. пе́рвый блин ко́мом
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)