dánken vi

1) (j-m für etw. a) дзя́каваць (каму-н. за што-н.);

dánke! дзя́куй;

déine Mühe dankt dir níemand ніхто́ не ацэ́ніць твае́ намага́нні;

j-m, éiner Sáche (D) ~ быць абавя́заным каму́-н., чаму́-н.

2) адка́зваць (на прывітанне, запрашэнне)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

díenen vi

1) (als N, zu D) служы́ць (у якасці каго-н., чаго-н., для чаго-н.)

2) (zu D) служы́ць для чаго́-н., быць прыда́тным да чаго́-н.;

als Béispiel ~ служы́ць у я́касці пры́клада;

wómit kann ich (Ihnen) ~? чым магу́ служы́ць [быць кары́сным]?

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

ergéhen*

1. vi (s)

1) быць аб’яўленым [абве́шчаным] (пра загад)

2):

etw. über sich ~ lássen* цярплі́ва перано́сіць што-н.;

wie wird es mir ~? што са мной бу́дзе?

2. ~, sich высок. прагу́львацца;

sich in Lob ~ рассыпа́цца ў пахвала́х;

Gnáde für Recht ~ lássen* змі́лавацца, злі́тавацца

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

gléichen*

1. vt выраўно́ўваць, ураўно́ўваць

2. vi (D) быць падо́бным (да каго-н.);

das gleicht ihm ganz гэ́та якра́з падо́бна на яго́, гэ́та характэ́рна для яго́;

sie ~ einánder wie Tag und Nacht яны́ як зямля́ і не́ба, яны́ по́ўная проціле́гласць адзі́н друго́му

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Hámmer m -s, Hämmer мо́лат, малато́к;

únter den ~ bríngen* прадава́ць з малатка́ [аўкцыёну];

únter den ~ kómmen*, dem ~ verfállen* пайсці́ з малатка́, прадава́цца з аўкцыёну;

du musst ~ óder Ámboss sein! прым. ці [або́] пан, ці [або́] прапа́ў;

◊

zwíschen ~ und Ámboss sein быць памі́ж мо́латам і кава́длам

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

lústig

1. a вясёлы, заба́ўны, сме́шны;

sich ~ máchen (über A) смяя́цца, пацяша́цца (з каго-н.)

2. adv ве́села; сме́шна;

nun ~ an die Árbeit! дру́жна за рабо́ту [пра́цу]!;

das kann ja ~ wérden! іран. гэ́та мо́жа быць ве́села!;

nur ímmer ~! разм. не суму́й!, не журы́ся!

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Natúr f

1) - прыро́да;

in der fréien ~ на ўло́нні прыро́ды;

nach der ~ zéichnen [málen] рысава́ць [малява́ць фа́рбамі] з нату́ры

2) -, -en нату́ра, хара́ктар;

das geht gégen séine ~, das ist séiner ~ zuwíder яму́ гэ́та неўласці́ва, гэ́та супярэ́чыць яго́ нату́ры;

von ~ schüchtern sein быць сарамлі́вым па нату́ры [хара́ктары]

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

schützen

1. vt (vor D, gegen A)

1) абараня́ць, барані́ць, засцерага́ць (ад каго-н., ад чаго-н.)

2) ахо́ўваць (мяжу і г.д.);

gesétzlich geschützt sein быць пад ахо́вай зако́на

2. ~, sich (vor D, gegen a) барані́цца, засцерага́цца (ад каго-н., ад чаго-н.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

weich a

1. мя́ккі;

éine ~e Bewégung пла́ўны рух;

ein ~er Ton мя́ккі тон [гук];

ein ~ gekóchtes Ei я́йка, зваранае ўсмятку

2) лаго́дны, ці́хі, рахма́ны;

ein ~es Herz háben быць мяккасардэ́чным;

es wúrde ihm ~ ums Herz ён расчу́ліўся;

nicht ~ wérden! не паддава́йся!, не ўступа́й!

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Казі́ная барада 1 ’трава сівец, Nardus stricta’ (карэл., астр., Сл. паўн.-зах.), казліная барада ’тс’ (астрав., Сл. паўн.-зах.). Матывацыя празрыстая, аднак вобраз мог быць складаным: тут і колер, і падабенства формы, і функцыянальнае падабенства (уласцівасцей). Аб складанасці гэтага тыпу намінацыі сведчыць і адсутнасць дакладных адпаведнікаў на шырокай тэрыторыі, хоць сама структура вядомая ў розных славянскіх і неславянскіх мовах як назва раслін. Так. ва ўкр. мове ёсць лексема бородка для Nardus stricta (Макавецкі. Sł. botan., 238), аднак такая інфармацыя падаецца са слоўніка (траўніка і кветніка) Залесавай і Пятроўкай. У гэтай крыніцы шмат памылак і няпэўнасцей. Рус. адпаведнікаў быццам бы няма, таму бел. лексема ад каза, казіны для Nardus stricta з’яўляецца наватворам.

Каз́іная барада 2 ’расліна Valeriana officinalis’ (Сержп. Прымхі, 204). Рус. козья борода ’тс’ вядома з запісаў Анепкава з паметай «заходняе». Паколькі іншых адпаведнікаў няма, то гэта інавацыя. Этымалагічная праблема зводзіцца да тлумачэння матывацыі назвы: сувязь з назвай жывёлы фармальна відавочная, аднак няма надстаў меркаваць аб пераносе па знешняму падабенству. Магчыма, тут перанос назвы з іншай расліны, дзе яна добра матывуецца. У рус. гаворках такую назву носяць розныя віды Tragopogon; матывацыя празрыстая (зааморфныя прыкметы расліны), аднак паміж Tragopogon і Valeriana няма знешняга або функцыянальнага падабенства. Сярод іншых слав. назваў для Valeriana паслядоўна сустракаюцца дэрываты ад асновы kozbl‑: укр. козляк, рус. дыял. козлик (для Valeriana celtica), польск. kozłek, ст.-польск. kozieł і kozlik ’Valeriana’, чэш. мар. kozelec і чэш., ст.-чэш. kozlik. Махэк (Jména rostl.) прыводзіць рус. козелок, козельцовый корень ’Valeriana’, аднак СРНГ іх не падае. На поўдні слав. свету яны таксама невядомыя. Пералічаныя лексемы разглядаюцца як утвораныя ад назвы жывёлы; матывацыя — спецыфічны пах карэнішча расліны (так Махэк, Jména rostl., 224; Слаўскі, 3, 33). Параўн. укр. смердунка ’Valeriana’. Этымалогію гэтых лексем нельга непасрэдна выкарыстаць для тлумачэння бел. казіная барада. Я на, аднак, дазваляе нам дапусціць думку, што дэрываты ад kozьl- на паўн.-слав., а магчыма, і на паўд.-слав. тэрыторыі для Valeriana або іншых пахучых раслін былі вядомы больш шырока, параўн. серб.-харв. kozlačica ’Thalictrum’, kozjačica Thymus’. Што датычыць валяр’яну, то для гэтай расліны назва, утвораная ад заоніма. не магла быць асноўнае паколькі прасл. назвай лічыцца *odolenъ < odoleti: адвар з кораня валяр’яну, ужываўся як прэвентыўны сродак супраць мору і пошасці, гл. Махэк, там жа. Дэрываты ад kozbl‑ маглі ўжывацца паралельна, характарызуючы расліну на моцнаму паху карэнішча.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)