затры́мкаць
‘пачаць неакуратна або няўмела іграць на музычным інструменце (што-небудзь і без прамога дапаўнення)’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
затры́мкаю |
затры́мкаем |
| 2-я ас. |
затры́мкаеш |
затры́мкаеце |
| 3-я ас. |
затры́мкае |
затры́мкаюць |
| Прошлы час |
| м. |
затры́мкаў |
затры́мкалі |
| ж. |
затры́мкала |
| н. |
затры́мкала |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
затры́мкай |
затры́мкайце |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
затры́мкаўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
затры́нкаць
‘пачаць неакуратна або няўмела іграць на музычным інструменце (што-небудзь і без прамога дапаўнення)’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
затры́нкаю |
затры́нкаем |
| 2-я ас. |
затры́нкаеш |
затры́нкаеце |
| 3-я ас. |
затры́нкае |
затры́нкаюць |
| Прошлы час |
| м. |
затры́нкаў |
затры́нкалі |
| ж. |
затры́нкала |
| н. |
затры́нкала |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
затры́нкай |
затры́нкайце |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
затры́нкаўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
захля́стаць
‘моцна пабіць, забіць каго-небудзь (захлястаць каго-небудзь); пачаць хлястаць - утвараць трэск (захлястаць пугай)’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
захля́стаю |
захля́стаем |
| 2-я ас. |
захля́стаеш |
захля́стаеце |
| 3-я ас. |
захля́стае |
захля́стаюць |
| Прошлы час |
| м. |
захля́стаў |
захля́сталі |
| ж. |
захля́стала |
| н. |
захля́стала |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
захля́стай |
захля́стайце |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
захля́стаўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
зацвя́каць
‘пачаць цвякаць - утвараць гукі, характэрныя для хадзьбы па гразі, забалочаным месцы і пад.; ляскаць жалезным прадметам’
дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
зацвя́каю |
зацвя́каем |
| 2-я ас. |
зацвя́каеш |
зацвя́каеце |
| 3-я ас. |
зацвя́кае |
зацвя́каюць |
| Прошлы час |
| м. |
зацвя́каў |
зацвя́калі |
| ж. |
зацвя́кала |
| н. |
зацвя́кала |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
зацвя́кай |
зацвя́кайце |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
зацвя́каўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
зашкумата́ць
‘пачаць шкуматаць - матляючы, тузаючы ў розныя бакі, ірваць, імкнуцца парваць каго-небудзь, што-небудзь на часткі’
дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
зашкумата́ю |
зашкумата́ем |
| 2-я ас. |
зашкумата́еш |
зашкумата́еце |
| 3-я ас. |
зашкумата́е |
зашкумата́юць |
| Прошлы час |
| м. |
зашкумата́ў |
зашкумата́лі |
| ж. |
зашкумата́ла |
| н. |
зашкумата́ла |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
зашкумата́й |
зашкумата́йце |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
зашкумата́ўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
зашкума́ціць
‘пачаць шкумаціць - матляючы, тузаючы ў розныя бакі, ірваць, імкнуцца парваць каго-небудзь, што-небудзь на часткі’
дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
зашкума́чу |
зашкума́цім |
| 2-я ас. |
зашкума́ціш |
зашкума́ціце |
| 3-я ас. |
зашкума́ціць |
зашкума́цяць |
| Прошлы час |
| м. |
зашкума́ціў |
зашкума́цілі |
| ж. |
зашкума́ціла |
| н. |
зашкума́ціла |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
зашкума́ць |
зашкума́цьце |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
зашкума́ціўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
АПАЗІ́ЦЫЯ ў мовазнаўстве,
фармальнае адрозненне моўных адзінак, якому адпавядае адрозненне ў семантыцы. Так, бел. словы «лес» і «лёс» адрозніваюцца гукамі [э] і [о], што сігналізуе пра розніцу ў значэнні. У граматыцы семантычнае адрозненне рэалізуецца ў супрацьпастаўленні формаў (напр.: ‘цяперашні час’ і ‘прошлы час’ — «будуе» і «будаваў»); наяўнасць апазіцыі — абавязковая ўмова існавання граматычнага значэння. У лексіцы апазіцыя семантычных кампанентаў рэалізуецца ў лексемах (напр.: «прыйсці» — ‘пачаць знаходзіцца’ і «пайсці» — ‘перастаць знаходзіцца’ ў пэўным месцы). Упершыню паняцце апазіцыі распрацавана М.С.Трубяцкім.
А.А.Кожынава.
т. 1, с. 412
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
замянці́ць, ‑мяняў, ‑менціш, ‑менціць; зак.
1. Пачаць мянціць касу мянташкай.
2. перан. Разм. Пачаць гаварыць многа і без толку.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
зазноби́ть сов.
1. безл. пача́ць трэ́сці, пача́ць калаці́ць, затрэ́сці, закалаці́ць;
меня́ (его́) зазноби́ло мяне́ (яго́) пачало́ трэ́сці (калаці́ць);
2. (заморозить) обл. замаро́зіць, застудзі́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
приня́ться
1. (взяться) узя́цца; (начать) пача́ць, распача́ць;
приня́ться за рабо́ту узя́цца за рабо́ту (пача́ць, распача́ць рабо́ту);
2. (привиться) прыня́цца;
ро́зы приняли́сь ру́жы прынялі́ся.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)