уме́ць малява́ць málen können*, zu málen verstéhen*;
ён уме́е працава́ць самасто́йна er verstéht [ist im Stánde] sélb(st)ständig zu árbeiten;
зраблю́, як уме́ю ich werde es tun, so gut ich kann;
◊
гэ́та трэ́ба ўме́ць!разм. das will gekónnt sein!
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
перавы́сіць
1. (якую-н.мяжу, нормуі г. д.) übertréffen*vt, überstéigen*vt; überrágen vt;
перавы́сіць узро́вень das Niveau [-´vo:] überschréiten*;
гэ́та перавы́сіла яго́ магчы́масці das ging über séine Möglichkeiten hináus;
2. (парушыцьмежыдапушчальнага) überschréiten*vt;
перавы́сіць паўнамо́цтвы die Vóllmacht überschréiten*;
перавы́сіць ула́ду die Macht missbráuchen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
апры́крацьразм. (зрабіцца невыносным) zum Hálse heráushängen*, auf die Nérven gehen* (D);
мне гэ́та апры́крала davón hábe ich die Náse voll; das geht mir auf die Nérven; das hängt mir zum Hals (he)ráus, das hábe ich über, das ist mir über, das ist mir zuwíder
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
дрэ́нна schlecht, schlimm, übel;
дрэ́нна адчува́ць сябе́ sich schlecht [únwohl] fühlen;
спра́ва дрэ́нна ско́нчыцца die Sáche wird schlimm [böse] énden;
◊
гэ́та дрэ́нна па́хне das ist ánrüchig;
дрэ́нна ляжы́ць es verléitet zum Díebstahl;
дрэ́нна не кладзі́ Gelégenheit macht Díebe
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Булдава́ ’булава’, булдаве́шка (Бяльк., Шат., Касп.). Параўн. рус.дыял.булдавёха ’вялікі абрубак дрэва’, булда́вка *’вялікая палка (пастуха)’. Бясспрэчна, кантамінацыя двух асноў: балд‑а́ і бул‑ава́. Гэта кантамінаваная новая аснова булд- дае шмат іншых вытворных са значэннем ’штосьці круглае, вялікае, пузатае і да т. п.’ Параўн., напр., назвы раслін на булд-. Краўчук, БЛ, 1975, 7, 66–67.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Бу́льба, таксама бу́льма (Шат., Жд.) > бу́льва (Федар., 1). Рус.дыял.бу́льба, бу́ньба, укр.бу́льба, бу́льва. Запазычанне з зах.-слав. моў: польск.bulba, bulwa, чэш.bulva (а гэта з ням.Bolle ’клубень, цыбуліна’ або з лац.bulbus). Бернекер, 100; Рыхардт, Poln., 38; Кюнэ, Poln., 47; Рудніцкі, 252; Фасмер, 1, 240; Маеўскі, PF, 4, 646. Параўн. і Шанскі, 1, Б, 223.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Буліна́ ’расліна палын звычайны, чарнобыль, Artemisia vulgaris L.’ (Арх. Бяльк., слонім.), бульняк ’тс’ (Кіс.). Гэта расліна часта носіць назвы, вытворныя ад прасл.*bylь, *bylina і да т. п. ’расліна’. Параўн. чарнобыль, быліца, быльнік, быльняк і г. д. (гл. і Мяркулава, Очерки, 122). Формы буліна́, бульня́к < быліна, быльняк з тых дыялектаў, дзе пасля губных вядомы пераход ы > у.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ва́рта ’варта, ахова’ (КЭС, лаг.; БРС, Яруш., Гарэц., Бесар., Сцяшк., Мядзв., Шпіл., Нас., Шат., Касп., Бяльк.). Ст.-бел.варта ’варта, каравул’ (з XVI ст.; Булыка, Запазыч.). Рус.дыял. (смал.) ва́рта, укр.ва́рта. Запазычанне з польск.warta (Булыка, Запазыч., 57), а гэта з ням.Warte ’тс’. Параўн. і чэш.varta ’тс’ (< ням.) (Махэк₂, 678; Кюнэ, Poln., 113).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
*Варца́ць, ворца́ть ’ванітаваць (пра дзяцей)’ (Мядзв.). Мядзведкі заўважае, што адносна дарослых ужываецца козлы драть або вынитова́ть. Рус. (смал.) варца́ть ’ванітаваць’, варца́ки ’ваніты’. Не вельмі яснае слова. Можна меркаваць, што гэта запазычанне (з трансфармацыяй, перастаноўка гукаў) з польск.дыял.wracać ’ванітаваць’ (яно вядома як польскі правінцыялізм на Украіне; гл. Карловіч, 6, 161). Параўн. форму вараца́ць ’нудзіць’ (Касп.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ве́шалка ’полка або стойка з кручкамі (калочкамі), на якія вешаюць адзенне’ (КТС, БРС, Сцяшк. МГ); ’вешалка ў адзенні’ (Сцяшк. МГ), укр.ві́шалка ’паліца-вешалка’, рус.ве́шалка ’тс’, балг.дыял.вешалка ’шыбеніца’. Гэта параўнальна новае ўсходнеславянска-балгарскае ўтварэнне, відавочна, ад вѣшало (< věšati) і суф. ‑к‑a (Nomina loci), а не непасрэдна ад вешаць, як мяркуе П. Сцяцко (Нар., 116).