паразі́ць сов.
1. порази́ть;
п. цэль — порази́ть цель;
2. (убить, умертвить) порази́ть, срази́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
МІШЭ́НЬ (ад тур. nişan знак),
штучная цэль, якая імітуе адну, некалькі або ўсе найб. характэрныя прыкметы рэальнай цэлі (памеры, форму, колер, спосаб і хуткасць перамяшчэння, манеўр і інш.) і выкарыстоўваецца для трэніровак у стральбе. Ужываюцца таксама макеты ваен. тэхнікі і яе сапраўдныя ўзоры. Паводле прызначэння адрозніваюць М. вучэбныя, выпрабавальныя, спарт. і інш., па форме — плоскія і аб’ёмныя, паводле характару імітацыі — рухомыя, нерухомыя і якія паяўляюцца і знікаюць. М. падраздзяляюцца на балістычныя, паветраныя, марскія, наземныя і інш.
У.І.Ірынюк.
т. 10, с. 493
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
нацэ́ліць, -лю, -ліш, -ліць; -лены; зак.
1. Навесці зброю на якую-н. цэль.
Н. вінтоўкі.
2. перан., каго-што. Накіраваць, даць пэўны напрамак дзеянням.
Н. калектыў на выкананне задання.
|| незак. нацэ́льваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ме́ткі, ‑ая, ‑ае.
1. Здольны беспамылкова пападаць у цэль. Сярод дваровай чэлядзі быў зухаваты хлапец Максім, майстра на ўсе рукі, надзвычай меткі стралок. Машара. // Дакладна накіраваны ў цэль. Меткі выстрал. Меткі ўдар. □ Група маладых партызан.. навучалася меткай стральбе з вінтовак і аўтаматаў. Шамякін. // Якім без промаху пападаюць у цэль. Меткая вінтоўка. □ Не было таго дня і ночы, каб пад адкос не ляцелі воінскія эшалоны ворага, каб не знішчаліся забітыя меткай партызанскай куляй нямецкія захопнікі. «Беларусь».
2. перан. Тое, што і трапны (у 2 знач.). Меткі фельетон.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
bull’s-eye [ˈbʊlzˌaɪ] n. цэнтр, я́блык (мішэні);
score the bull’s-eye патра́піць у цэль
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
quoit1 [k(w)ɔɪt] n. sport
1. кіда́льнае кальцо́
2. pl.quoits кіда́нне ў цэль
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
ПУЧКО́ВАЯ ЗБРО́Я,
від зброі, заснаваны на выкарыстанні паскораных часціц высокіх энергій. Па сваіх уласцівасцях блізкая да прамянёвай зброі; вызначаецца больш эфектыўным паражэннем цэляў (аб’ектаў).
Прынцып дзеяння ўключае генерацыю, факусіроўку і навядзенне на цэль інтэнсіўнага імпульснага (ці неперарыўнага) пучка зараджаных часціц з энергіяй да 1 ГэВ (гл. Паскаральнікі зараджаных часціц). Паражальныя фактары: мех. пашкоджанні, падрыванне зараду боепрыпасаў, вывядзенне са строю электроннага абсталявання за кошт радыяцыйнага ўздзеяння і эфектаў эл.-магн. імпульсу. Выкарыстоўваецца ў комплексах стратэгічнай проціракетнай абароны, у т. л. касм. базіравання.
Літ.:
Космическое оружие: Дилемма безопасности. М., 1986.
І.М.Быкаў.
т. 13, с. 136
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
халасты́², -а́я, -о́е.
1. Не звязаны з выкананнем карыснай работы, не рабочы.
Матор працаваў на халастых абаротах.
Змагацца з халастым прабегам машын.
2. Не здольны паразіць цэль; не баявы (пра патрон, стральбу і пад.).
Х. выстрал.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пракі́нуць, -ну, -неш, -не; -кінь; -нуты; зак., што (разм.).
1. Кінуць паміж чым-н.
П. вяроўку паміж сукоў.
2. Злічыць на лічыльніках.
П. на лічыльніках.
3. Кідаючы, не трапіць у цэль.
П. шайбу.
|| незак. пракі́дваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цаля́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е; незак., у каго-што.
1. Старацца папасці ў цэль.
Ц. снежкай у сябра.
2. Пападаць, трапляць.
Кулі метка цалялі ў мішэнь.
3. перан. Мець намер заняць якое-н. месца, пасаду (разм.).
Ц. у начальнікі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)