слова, запазычанае з дыялектаў арабскіх народаў і літаратурнай арабскай мовы. Невялікі пласт арабізму вядомы ў старабел. мове 16—17 ст., куды яны трапілі пераважна праз пасрэдніцтва цюркскіх моў у выніку ваен. і эканам. зносін славян з цюркамі: «атлас» (шаўковая тканіна), «мула» (у форме «молла»), «кайданы», «каран», «султан» і інш. Некаторыя арабізмы ўвайшлі ў мовы многіх народаў свету: «алкаголь», «іслам», «мумія», «халіф» і інш. У наш час арабізмы трапляюцца пераважна ў перакладах з арабскай мовы.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ако́вы, акоў; адз.няма.
1. Тое, што і кайданы.
2.перан. Тое, што скоўвае, абмяжоўвае каго‑, што‑н., перашкаджае каму‑, чаму‑н. Каланіяльныя аковы. Рэлігійныя аковы. □ Помніш ты, як у дзень вераснёвы Векавыя апалі аковы.Танк.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
kajdany
мн.кайданы; аковы;
zakuć kogo w kajdany — закаваць каго ў кайданы;
skruszyć kajdany — разбіць аковы;
założyć złote kajdany — ажаніцца
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
1. Надзець на каго‑н. кайданы, ланцугі, скаваўшы іх. Прыехалі жандары, закавалі Пархвена ў кайданы і адправілі ў Сібір на катаргу.Жычка.//перан. Пакарыць, зняволіць. Не танула песня ў моры. У агні не гарэла, Закаваць не мог у путы Сатрап азвярэлы.Купала.Няма яшчэ такіх кайданаў, Каб закаваць людское сэрца.Глебка.
2.перан. Пакрыўшы лёдам, зрабіць нерухомым; замарозіць. Падскочыў мароз і закаваў балоты і рэкі.Якімовіч./убезас.ужыв.Закавала лёдам рэкі, Ручаёчкі — аж да дна.Ставер.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
więzy
мн.
1. путы; ланцугі; кайданы;
2.перан. сувязі
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
zakuć
зак. закаваць;
zakuć w kajdany — закаваць у кайданы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Fésself -, -n
1) кайданы́
2) вяры́гі
3) пу́ты;
in ~n schlágen* закава́ць у кайданы́;
die ~n ábstreifen скі́нуць пу́ты;
die ~n spréngen разарва́ць пу́ты
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
bracelet
[ˈbreɪslət]
n.
1) бранзале́тка f., бранзале́т -а m.
2) Sl.кайданы́pl. only
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)