Кра́пштаць ’драпаць’ (Сл. паўн.-зах.). Параўн. літ.krapštyti ’здзіраць’ (там жа, 2, 517). Польск.krapsztać ’калупаць у носе’. Запазычанне з літ.krapštyti ’драпаць, калупаць’ (Урбуціс, Baltistica, 5 (I), 62; Грынавецкене і інш. ZKK, 16, 179; Лаўчутэ, Балтизмы, 46).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жаро́нкі ’канаплянае шалупінне’ (Касп.). Рус.смал.жаро́нцы ’прылада для абдзіркі канапель’. З тым жа коранем, што жарон (гл.). Трэба ўлічыць, што жерновать у пск. гаворках азначае ’здзіраць шалупінне з грэчкі’; шалупінне ўзнікае пры апрацоўцы на жорнах, жаронках, але хутчэй семантычны ход не ад прылады да прадукту, а ад працэсу.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ábdeckenvt
1) зніма́ць (дах, накрыўку)
2) прыма́ць са стала́
3) здзіра́ць ску́ру (з жывёлы)
4) накрыва́ць, перакрыва́ць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ábkriegenvtразм.
1) атры́мліваць сваю́ ча́стку;
er hat eins ábgekriegt яму́ папа́ла
2) здзіра́ць, зняць (з цяжкасцю)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
zdzierać
незак.
1.здзіраць; зрываць;
2. зношваць;
zdzierać skórę — дзерці шкуру (з каго);
zdzierać maskę — зрываць маску
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Лупа́сіць ’біць, лупцаваць’, ’ісці (пра вялікі дождж)’ (Ян., Юрч. Вытв.), рус.ленінгр., урал.лупа́сить ’тс’ (і, магчыма, зах.-укр.лупеса́ти ’лупіць, здзіраць лупіну, скуру’), мар.lupotat — аб дажджы — ўзніклі ў выніку пашырэння асновы дзеяслова лупі́ць (Фасмер, 2, 535). Аналагічна лупа́шыць, лупе́шыць ’лупіць (пра дождж), біць’ (ТС), лупе́чыць ’лупцаваць’ (Юрч. Вытв.), а з іншым пашыральнікам — рус.цвяр., вяц.лупе́нить ’лупасіць’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Драць ’драць, рваць’ (БРС, Нас., Касп., Шат., Бяльк. і інш.). Рус.драть, укр.дра́ти, польск.drzeć, серб.-харв.дра́ти, ст.-сл.дьрати. Прасл.*dьrati, *derǫ (агляд матэрыялу гл. у Трубачова, Эт. сл., 5, 218): да і.-е.*der‑/*dr‑ (параўн. літ.dìrti, ст.-інд.dr̥ṇâti, грэч.δέρω ’здзіраць’ і г. д.). Параўн. яшчэ Фасмер, 1, 504–505; Бернекер, 1, 185–186; Траўтман, 52.
1. Знімаць, здзіраць з паверхні чаго‑н. верхні слой, кару і пад. [Настаўнік:] — Што гэта ў цябе, хлопчык? [Міхаська:] — А гэта скобля, жэрдзе скабліць.Скрыпка.Дошкі сонечным ранкам.. майстра сушыў, Як паспелі, рубанкам, фуганкам Скабліў і скабліў.Куляшоў.//Абл. Чысціць (бульбу). А дзяўчынкай, яшчэ да вайны, часта гаспадарыла ў суседчынай хаце: падмятала і мыла падлогу, памагала бульбу скабліць.Лось.
2.перан. Біць, катаваць; караць. [Дзед:] — І пачалі яны [ворагі] там, у нейкім сутарэнні, скабліць мяне бізунамі, ліць мне ў нос ваду з газай...Брыль.Астап Вячэра расказвае, як яго скаблілі бізунамі за ўдзел у паўстанні рыбакоў.«ЛіМ».
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
drzeć
незак.
1. дзерці, рваць;
drzeć ubranie — рваць адзенне;
2. дзерці, здзіраць; абрываць;
drzeć (z kim) koty — не ладзіць (з кім); сварыцца
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Скабі́ць ‘скрэбці (бульбу)’ (Мат. Гом.), магчыма, сюды ж (калі гэта не другаснае ўтварэнне) ска́біць ‘заганяць стрэмку’ (Нас., Байк. і Некр.), параўн. каш.skobʼic ‘здзіраць кару з дрэва’. Відаць, узыходзіць да прасл.*skobiti ‘скрэбці вострай прыладай’, роднаснага літ.skõbti ‘дзяўбсці, рваць, шчыпаць’, лац.scabere ‘драпаць’, ст.-в.-ням.scaban ‘тс’, ням.schaben ‘скрэбці, церці’, адносна якога выказваецца меркаванне пра яго страту ў славянскіх мовах яшчэ ў праславянскі перыяд (Варбат, Этимология–1971, 3). Гл. таксама SEK, 4, 281.