Verbum

анлайнавы слоўнік

Pflége f -, -n (G) до́гляд, нагля́д, кло́пат (за кім-н, чым-н.);

in ~ gében* адда́ць на выхава́нне;

in ~ sein выхо́ўвацца, быць пад нагля́дам

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)

Mítschuld f - саўдзе́л, саўдзе́льніцтва;

~ háben [trágen*] быць саўдзе́льнікам (у чым-н.);

j-n der ~ bezíchtigen [überfǘhren] вінава́ціць каго́-н. у саўдзе́льніцтве (у чым-н.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)

ábkommen* vi (s)

1) збіва́цца (з дарогі); адхіля́цца (ад тэмы)

2) памяня́ць (думку)

3) выхо́дзіць з ужы́тку [з мо́ды]

4) вызваля́цца

5) пахо́дзіць, быць ро́дам

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)

Púlverfass [-fər-] і [-vər-] n -es, -fässer бо́чка з по́рахам;

wie auf dem ~ sítzen* перан. сядзе́ць нібы́ на бо́чцы з по́рахам; быць у вялі́кай небяспе́цы

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)

tríefen* vi (s)

1) ка́паць, струме́ніцца

2) (h) быць зусі́м мо́крым;

vor Nässe ~ прамо́кнуць наскро́зь;

séine Hände ~ von Blut яго́ ру́кі ў крыві́

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)

vorán a

1) напе́радзе, на чале́

2) напе́рад;

◊

ímmer lángsam ~! ≅ пама́лу е́дучы, дале́й зае́дзеш!;

j-m ~ sein ісці́ напе́радзе, быць пе́ршым; спарт. ве́сці

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)

Vórdergrund m -(e)s, -gründe пярэ́дні план;

etw. in den ~ stéllen вы́сунуць што-н. на пярэ́дні план;

im ~ stéhen* быць на пярэ́днім пла́не

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)

Бікла́га ’баклага’ (БРС, Нас., Маш., Бяльк., Янк. I.), бікла́жка (Бір. Дзярж., Бяльк.). Можа, таго ж паходжання, што і бакла́га (гл.). Але фанетыку слова вытлумачыць цяжка (дысіміляцыя а‑а > і‑а наўрад ці можа быць прынятай). Хутчэй за ўсё бікла́га мае іншую крыніцу. Шалудзька (Rum., 126) калісьці ўказаў на рум. крыніцу для ўкр. баклаг(а), боклаг. У рум. мове ёсць формы bîtloagă, bâtlag ’бачонак’. Ці не маглі яны мець уплыў на форму бакла́га (> біклага)? Але як? Параўн. ст.-бел. биклаха (XVI ст., Булыка, Запазыч.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Любі́ж ’месца, дзе знаходзіцца крыніца з пітной вадой’, ’прыгожае з выгодамі месца’ (горац., стол., Яшк.), ст.-польск. lubież ’раскоша, прывабнасць, грацыя’. Суфікс ‑іж з ‑еж, які павінен быў бы быць у прасл. ‑ěžь, аднак у прасл. мове гэты суфікс мае форму ‑ežь. Таму для бел. любіж трэба дапусціць існаванне дзеяслова на ‑ěti, з якога дадзеная лексема ўтварылася (⁺любець). Адпаведнікі да яе: рус. амур. любе́ть ’любіць’, мала- і велікапольск. lubieć ’тс’. Аб суфіксе гл. Слаўскі (SP, 1, 69–70), Сцяцко (Афікс. наз., 85).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Люцэрна ’травяністая кармавая расліна, Medicago falcata L.’ (Кіс., ТСБМ, Бяльк., Сцяшк.). Запазычана з польск. lucerna ’тс’, якое з ням. Luzerne < франц. luzerne ’тс’ < лац. lucerna ’лямпа, ліхтар’ < lūcēre ’свяціць, быць ясным’. Матывацыя наймення не зусім ясная. Слаўскі (4, 362) мяркуе, што насенне яе адрозніваецца жоўтай бліскучай паверхняй, а жоўтыя кветкі выглядаюць яскрава; на пач. XVII ст. была польск. калька kaganiec ’тс’ (Гэтак жа БЕР, 3, 585). Махэк (Jména, 121) выводзіць назву расліны з назвы швейцарскага горада Luzern, параўн. харв. назву люцэрны švajcarska djetelina.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)