1. Які адпавядае ісціне; сапраўдны. Дакладная вага. Дакладная колькасць.// Здольны паказваць, вызначаць што‑н. у поўнай адпаведнасці з сапраўднасцю; правільны. Дакладны гадзіннік. Дакладныя прыборы.
2. Поўнасцю адпаведны якому‑н. узору, якім‑н. патрабаванням, устаноўленым законам, правілам. Дакладная копія. Дакладнае выкананне загаду. □ Ярохін не ведаў дакладнага перакладу апошняга слова, але зразумеў іменна так.Шамякін.
3. Канкрэтны, вычарпальны, правільны; не прыблізны, не агульны. Дакладныя інструкцыі. Дакладны адрас. Дакладны адказ. Дакладны ўлік. Дакладныя веды.// Выразны, ясны, зразумелы. Дакладная дэфініцыя. □ Мікалай Патапавіч гаварыў гучна, адрывіста, не надта падбіраючы адпаведныя словы, а ў Глінскага голас быў ціхі, сказы дакладныя, выразы трапныя.Кулакоўскі.// Такі, што не выклікае сумненняў; верагодны, пэўны. Дакладныя крыніцы. □ Гогаберыдзе гаварыў з такой упэўненасцю, быццам пра ўсё гэта ў яго меліся дакладныя весткі.Мележ.
4. Акуратны, пунктуальны. Ірына, як і заўсёды, дакладная: вячэру і абед яна прыносіць у адзін і той жа час.Даніленка.
5. Такі, у якім асобныя элементы выразна аддзелены адзін ад другога. Дакладныя рухі. Дакладныя прыёмы. Дакладны крок.
6. Добра арганізаваны; акуратны; зладжаны. Дакладны рэжым заняткаў. Дакладная работа машыны.
•••
Дакладныя навукігл. навука.
дакладны́, ‑а́я, ‑о́е.
1. Які змяшчае ў сабе даклад, прызначаны для даклада (у 2 знач.). — Вы, таварыш Шыянок, напішыце падрабязна ўсё гэта ў дакладней запісцы на маё імя, а я пастаўлю пытанне на бюро гаркома.Сабаленка.
2.узнач.наз.дакладна́я, ‑ой, ж. Дзелавая папера з кароткім выкладам сутнасці справы, якая павінна разглядацца. Жэрдзін за подпісам камбата паслаў дакладную ў штаб палка.Няхай.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прыго́жы, ‑ая, ‑ае.
1. Які прыносіць асалоду сваім знешнім выглядам, вызначаецца гармоніяй фарб, ліній, форм. Прыгожы від. Прыгожы дом. Прыгожая знешнасць. □ Мясціны вакол прыгожыя: густы хваёвы лес, яшчэ не крануты блізкасцю горада, абрывістыя ўзгоркі.Шыцік.На тумбачцы каля ложка хворага ў шкляным збанку стаялі прыгожыя свежыя кветкі — белыя і ружовыя астры, цёмна-карычневыя гваздзікі.Краўчанка.// Які вызначаецца сваёй гарманічнасцю, стройнасцю, зграбнасцю рухаў. Прыгожы танец. □ Усё .. рабіла .. [Таццяна], не спяшаючыся, скупымі і прыгожымі рухамі спрытнай гаспадыні.Шамякін.// Добры, пагодлівы; маляўнічы (пра час, пару). Прыгожы вечар. Прыгожы зімні дзень. □ Сухая, прыгожая восень не хацела аддаваць сваё хараство жудасным сілам вайны: дыму, копаці, смерці.Шамякін.Стаяў той асабліва прыгожы дзень, якія бываюць звычайна ў канцы жніўня месяца.Лынькоў.// Які прыемна гучыць, добра ўспрымаецца на слых. Прыгожае імя. Прыгожая мелодыя. Прыгожая песня.
2. Які мае багаты ўнутраны змест, вызначаецца ўнутраным хараством. Сёння стары апавядаў пра мінулыя дні барацьбы, пра тое,.. як адданы былі [рэвалюцыянеры] сваёй небяспечнай, але прыгожай і слаўнай справе.Зарэцкі.Самая прыгожая ў свеце — У краіне нашай маладосць!Броўка.
3.Неадабр. Эфектны знешне, але беззмястоўны. — Сапраўдны чалавек мірнае жыццё плануе, — заўважыў Ягор і .. засароміўся, што словы выйшлі занадта ўжо прыгожымі...Кавалёў.
4.узнач.наз.прыго́жае, ‑ага, н. Тое, што адпавядае ідэалам прыгажосці, хараства. Пачуццё прыгожага. Праблема прыгожага. □ Так, прынцэса ў поўным росквіце маладосці. Яна прыгожая, і шукае прыгожага, і пакланяецца прыгожаму.Купала.Метад крытычнага рэалізму не выключае, а, наадварот, мае на ўвазе ідэал, прыгожае, якое сцвярджаецца, між іншым, праз адмаўленне агіднага.Конан.
•••
Прыгожае пісьменствагл. пісьменства.
Прыгожы полгл. пол.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
credit
[ˈkredət]1.
n.
1) ве́ра f., даве́р -у m.
to give credit to something — даць ве́ры не́чаму, паве́рыць
a citizen of credit — грамадзя́нін з до́брай рэпута́цыяй
5) прызна́ньне n.
She gets no credit for her work — Яна́ ня ма́е прызна́ньня за сваю́ пра́цу
6) то́е, што прыно́сіць го́нар, пахвалу́
The boy is a credit to his family — Хло́пчык — го́нар яго́нае сям’і
7) залічэ́ньне ку́рсу, залі́к -у m., залі́чаны прадме́т
2.
v.t.
1) дава́ць ве́ры, давяра́ць каму́-чаму́
2) крэдытава́ць
3) заліча́ць ву́чню прадме́т або́ курс
4) прыпі́сваць, прызнава́ць
•
- do credit to
- give a person credit for
- on credit
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
work2[wɜ:k]v.
1. працава́ць, займа́цца (чым-н.);
work like a horse працава́ць як вол;
work at smth. займа́цца чым-н.; вывуча́ць што-н.
2. дзе́йнічаць; The plan won’t work. План нікуды не варты.
3. выкліка́ць, прыно́сіць;
work miracles рабі́ць цу́ды
4. прымуша́ць да пра́цы; прыво́дзіць у дзе́янне;
She works herself too hard. Яна прымушае сябе шмат працаваць.
5. вышыва́ць, займа́цца рукадзе́ллем
♦
it won’t work!infml ≅ гэ́ты ну́мар не про́йдзе!;
work one’s will upon smb. навя́зваць каму́-н. сваю́ во́лю
work off[ˌwɜ:kˈɒf]phr. v.
1. пазба́віцца;
work off one’s excess weight сагна́ць лі́шнюю вагу́
2. спагна́ць (за крыўду);
work off one’s anger on smb. спагна́ць злосць на кім-н.
work out[ˌwɜ:kˈaʊt]phr. v.
1. спрацо́ўваць, быць паспяхо́вым;
How will things work out? Што з гэтага атрымаецца?
2.infml трэнірава́цца
3. распрацо́ўваць, выраша́ць (план, праблему і да т.п.)
4. (at) склада́ць;
The total works out at £10. Сума складае 10 фунтаў.
work up[ˌwɜ:kˈʌp]phr. v.
1. распрацо́ўваць; паляпша́ць
2. дамага́цца, заваёўваць;
work up a reputation заваява́ць рэпута́цыю
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
trágen*
1.vt
1) насі́ць, не́сці; перано́сіць;
Kósten ~ не́сці выда́ткі;
etw. bei sich ~ насі́ць што-н. пры сабе́
2) насі́ць (вопратку, прычоску і г.д.);
éine Brílle ~ насі́ць акуля́ры;
das Haar geschéitelt ~ насі́ць валасы́ на прабо́р;
die Füße ~ ihn kaum но́гі яго́ ледзь трыма́юць
3):
éinen Námen ~ насі́ць імя́;
den Verhältnissen Réchnung ~ улі́чваць вару́нкі;
zur Schau ~ выстаўля́ць напака́з;
die Wáre trägt die Versándkosten nicht тава́р не апра́ўдвае тра́нспартных выда́ткаў;
die Verántwortung für etw. (A) ~ не́сці адка́знасць [адка́зваць] за што-н.;
Bedénken [Zwéifel] ~ сумнява́цца
2.vi, vt
1) прыно́сіць ураджа́й, дахо́д;
das Kapitál trägt Zínsen капіта́л прыно́сіць [дае́] працэ́нты
2):
díeses Gewéhr trägt weit гэ́тае ружжо́ б’е на далёкую адле́гласць;
séine Stímme trägt gut яго́ го́лас гучы́ць до́бра
3.~, sich
1) насі́цца (пра матэрыю);
díeser Stoff trägt sich gut гэ́тая матэ́рыя но́ская
2) (mit D) насі́цца (з чым-н.);
sich mit éinem Gedánken ~ пе́сціць ду́мку, насі́цца з ду́мкай
3):
das Unternéhmen trägt sich (selbst) прадпрые́мства акупля́ецца;
er trägt sich ímmer schwarz ён заўсёды хо́дзіць у чо́рным
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
трубі́ць, трублю, трубіш, трубіць; незак.
1. Дзьмучы ў трубу, прымушаць яе гучаць. Трубіў пастух... З палосак Дахаты жнеі йшлі, Іх песень адгалоскі Журботаю плылі...Панчанка.Ты [партыя], як маці, схілялася, родная, Над маёю калыскай тады, Калі ў трубы трубіла паходныя, Падымаючы сілы народныя, Царскі лад руйнаваць назаўжды.Непачаловіч.// Гучаць (пра трубу). Трубы трубяць. □ Трубіць паляўнічы рог, гаўкаюць ганчакі, — гэта, значыцца, выязджае пан на ловы.Гарэцкі.// Падаваць сігналы, падобныя да гукаў трубы. Недзе на пуцях трубілі паравозы.Лынькоў.Вакол густы туман, параход увесь час трубіць.Мележ.// Ствараць нізкія, моцныя гукі, падобныя на гукі трубы. Дзіка трубяць ваўкі.Куляшоў.Я слухаў, Як гусі трубілі, Грымела вясны гамана, І думаў аб юнай рабіне.Калачынскі.
2.што. Гукамі трубы падаваць сігнал да чаго‑н.; выконваць на трубе што‑н. Трубіць атаку. Трубіць зару. Трубіць трывогу. □ Эй, гарніст, трубі паход!Колас.
3.што і без дап.Разм. Шмат есці. Густаў, дурніца гэты, прыносіць толькі па дванаццаць марак кожнай пятніцы — што застаецца ад аліментаў яго прыгажуні, — а хлеба трубіць шмат, і з сабой жа бярэ таксама.Брыль.
4.перан.Разм. Пісаць, весці размовы аб кім‑, чым‑н., распаўсюджваць чуткі. [Веля:] — Жыві! Але мяне не прымушай жыць так, як табе хочацца! [Яўген:] — Пэўна ж! Аб тваім жыцці цяпер увесь пасёлак трубіць!Савіцкі.// Назойліва напамінаць, гаварыць аб чым‑н. А Марыя Цітаўна, перакрыкваючы радыёлу, што грымела на ўсю хату, трубіла: «Я ж вас, дзеткі мае, усіх люблю».Гаўрылкін.
•••
Трубіць на ўвесь свет — тое, што і трубіць (у 4 знач.).
Трубіць у фанфары — паднімаць урачысты шум вакол чаго‑н., урачыста абвяшчаць што‑н.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
gain
I[geɪn]1.
v.t.
1) выйграва́ць
to gain time — вы́йграць час
2) атры́мваць, забясьпе́чваць (сабе́)
3) дамага́цца, дасяга́ць
4) сьпяша́цца (пра гадзі́ньнік)
5) выга́дваць
How much do I gain by that? — Ко́лькі я вы́гадаю гэ́тым?
6) прыбыва́ць; дабіра́цца; дасяга́ць
The swimmer gained the shore — Плыве́ц дасягну́ў бе́рагу
7) дадава́ць
to gain weight — прыбы́ць на вазе́
to gain strength — набіра́цца сі́лаў
2.
v.i.
1) прыно́сіць кары́сьць, быць кары́сным; мець кары́сьць, карыста́ць
2) рабі́ць по́ступ
3.
n.
1) прыбы́так -ку m.; прыро́ст -у m. (ху́ткасьці); вы́йгрыш -у m.; кары́сьць f.
2) прыбыва́ньне, павелічэ́ньне n.
3) нажы́ва f.
Greed is love of gain — Пра́гнасьць — гэ́та імкне́ньне да нажы́вы
gain on or upon — даганя́ць
gain over — перакана́ць, перацягну́ць на свой бок
gains — прыбы́ткі, заро́бкі pl.; дахо́д -у m.
II[geɪn]
adj.
1) выго́дны; кары́сны; адпаве́дны
2) зру́чны; спра́ўны, уме́лы
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
ВАТЫКА́Н (Vaticano),
Дзяржава-горад Ватыкан (Stato della Città del Vaticano), папская суверэнная дзяржава, цэнтр каталіцкай царквы, рэзідэнцыя яе кіраўніка — папы рымскага. Размешчана ў Рыме — сталіцы Італіі, на ўзгорку Монтэ-Ватыкана, на зах. беразе р. Тыбр. Пл. 0,44 км². Нас. 811 чал. (1992), у т. л. 402 чал. маюць ватыканскае грамадзянства. Ватыкану належаць асобныя тэрыторыі з 13 будынкамі ў Рыме па-за дзярж. межамі агульнай пл. 0,7 км²: 3 саборы, шэраг палацаў і вілаў. Каля Рыма ў замку Кастэль-Гандольфа летняя рэзідэнцыя папы. Афіц. мовы лац. і італьянская. Нац. свята — дзень узвядзення на прастол рымскага папы Іаана Паўла II (22 кастр.).
Дзяржаўны лад. Паводле канстытуцыі 1929, Ватыкан — абсалютная тэакратычная манархія. Кіраўнік дзяржавы — папа рымскі, які выбіраецца пажыццёва на канклаве — спец. сходзе выбаршчыкаў (удзельнічаюць кардыналы не старэй за 80 гадоў). Яму належыць вярхоўная заканад., выканаўчая і суд. ўлада. Папа прадстаўляе Ватыкан у міжнар. справах, заключае, ратыфікуе і дэнансуе міжнар. дагаворы і канкардаты, прымае дыпламат. прадстаўнікоў і прызначае паслоў (нунцыяў) у інш. краінах. Кіраўніцтва рэліг., паліт. і эканам. дзейнасцю Ватыкана належыць Рымскай курыі (урад Ватыкана). У яе ўваходзяць статс-сакратарыят, 9 кангрэгацый (дэпартаментаў), 3 трыбуналы, 3 сакратарыяты і інш. Статс-сакратарыят узначальвае звычайна кардынал, які выконвае функцыі прэм’ер-міністра і міністра замежных спраў. Асн. дэпартаменты ўзначальваюць кардынальскія камісіі на чале з прэфектам або прэзідэнтам. У склад Рымскай курыі ўваходзяць таксама кардынальская калегія і сінод каталіцкай царквы. Ахова Ватыкана і цырыманіяльныя функцыі ўскладзены на швейц. гвардыю і папскую жандармерыю.
Гісторыя. Назва Ватыкан паходзіць ад назвы аднайм. ўзгорка на беразе р. Тыбр, дзе ў раннім сярэднявеччы быў пабудаваны палац, які з канца 14 ст. стаў пастаяннай рэзідэнцыяй кіраўніка каталіцкай царквы (гл.Каталіцызм, Папская вобласць, Папства). Пасля аб’яднання Італіі і далучэння да яе Рыма (1870) была ліквідавана свецкая ўлада папы рымскага. Папа не прызнаў аб’яднанай італьян. дзяржавы і абвясціў сябе «ватыканскім вязнем». Канфлікт паміж Апостальскай сталіцай і ўрадам Італіі быў ліквідаваны ў 1929 Латэранскімі пагадненнямі, паводле якіх была ўтворана дзяржава Ватыкан і вызначаны яе сучасныя межы. Ватыкан падтрымлівае дыпламат. адносіны з больш як 125 краінамі свету, з ліст. 1992 — з Рэспублікай Беларусь. Прадстаўлены ў ААН.
Гаспадарка. Эканам. асновай дзяржавы з’яўляюцца даходы ад капіталаўкладанняў і ахвяраванняў. Ватыкан — адзін з буйнейшых у свеце акцыянераў і капіталаўласнікаў. Кошт акцый і інш. каштоўнасцей Ватыкана, уключаючы залатыя запасы, неафіцыйна ацэньваецца больш як у 13 млрд.дол. ЗША. Ватыкан валодае буйной нерухомасцю ў Італіі, Іспаніі, ФРГ, лацінаамер. краінах. Пастаянны даход прыносіць продаж паштовых марак, турысцкіх сувеніраў, рэліг. л-ры, плата за наведванне музеяў. У Ватыкан сцякаюцца таксама значныя сродкі ў выглядзе паступленняў ад вернікаў, збораў ад падаткаў і інш.Сусв. цэнтр рэліг. паломніцтва і турызму. Выраб мазаік і уніформы для персаналу. Чыг. станцыя. Грашовая адзінка — ватыканская ліра.
Друк, радыё, тэлебачанне. Афіц. ўрадавы орган — бюлетэнь «Acta Apostolicae Sedis» (з 1909). Выходзіць штодзённая газ. «L’Osservatore Romano» («Рымскі аглядальнік», з 1861). Сярод інш.перыяд. выданняў: «Ecclesia», «Latinitas». Інфармац. агенцтва — Аджэнцыя Інтэрнацыянале Фідэс (АІФ). Працуе шматмоўны выдавецкі цэнтр. «Радыё Ватыкана» (з 1931) вядзе перадачы на 35 мовах. Тэлевіз. праграмы рыхтуе і трансліруе Тэлевізійны цэнтр Ватыкана (з 1983).
Навуковыя і культурна-асветныя ўстановы. Гал. папскія навук. ўстановы: Папская акадэмія навук (засн. ў 1603, адноўлена ў 1936), Рымская каталіцкая акадэмія св. Фамы Аквінскага (з 1879), Папскі біблейскі ін-т (з 1909). Ун-ты: Папскі Грыгарыянскі універсітэт (з 1553), Папскі ун-тсв. Фамы Аквінскага (з 1580), Папскі Урбаніянскі універсітэт (з 1627), Папскі Латэранскі ун-т (з 1824). Ватыканская астр. абсерваторыя (з 1576) старэйшая ў Еўропе.
У музейны комплекс Ватыкана ўваходзяць: Пінакатэка (італьян. жывапіс 11—18 ст. — творы Фра Анджэліка, Леанарда да Вінчы, Тыцыяна, М.Караваджа, Зала Рафаэля), музеі Егіпецкі, Этрускі (каштоўны збор керамікі), Піо-Клеменціна і К’ярамонці (зборы ант. скульптуры), галерэя сучаснага мастацтва, Сіксцінская капэла, Станцы і Лоджыі Рафаэля, галерэя габеленаў, Ватыканская Апостальская бібліятэка разам з Хрысціянскім (каштоўныя зборы дэкар.-прыкладнога мастацтва) і інш. музеямі.
Архітэктура. Арх. комплекс Ватыкана ўключае культавыя, палацавыя і крапасныя збудаванні, якія спалучаюцца з творамі садова-паркавага мастацтва. Уваходам у Ватыкан служыць авальная плошча св. Пятра з каланадамі (1657—63, арх. Л.Берніні), што вядуць да буйнейшага каталіцкага храма — сабора св. Пятра (1506—1614, арх. Д.Брамантэ, Мікеланджэла, Дж.Віньёла, Дж. дэла Порта, К.Мадэрна і інш.). У інтэр’еры сабора — мармуровае «Аплакванне Хрыста» Мікеланджэла (каля 1497—98), бронзавы балдахін (1624—33), кафедра (1657—66) і надмагіллі работы Берніні, «Брама смерці» (1947—64, скульптар Дж.Манцу). На Пн ад сабора размешчаны палацавы комплекс. У яго ўваходзяць капэлы Мікалая V (1440-я г., фрэскі Фра Анджэліка), Сіксцінская (1473—84, фрэскі Мікеланджэла, П.Перуджына, С.Батычэлі, Д.Гірландайо) і Пааліна (1540, арх. А. да Сангала Старэйшы, фрэскі Мікеланджэла, 1542—50), апартаменты Борджа (фрэскі Пінтурык’ё, 1493—94); Лоджыі і Станцы (залы), размаляваныя Рафаэлем і яго вучнямі; двары Сан-Дамаза і Бельведэр (паміж 1503—45, праект Брамантэ); парадны ўваход у палац — Каралеўская лесвіца (Скала Рэджа, 1663—66, Берніні). У садах Ватыкана — Казіно Пія IV (1558, арх. П.Лігорыо), Пінакатэка. Уласнасцю Ватыкана з’яўляюцца раннехрысц. базілікі Сан-Джавані ін Латэрана, Санта-Марыя Маджорэ і Сан-Паала фуоры ле Мура (усе — 4 ст.), Латэранскі палац (16 ст.) і інш. будынкі ў Рыме. Помнікі архітэктуры Ватыкана ўключаны ЮНЕСКА у спіс сусветнай спадчыны.
Літ.:
Музеи Ватикана. Рим: Альбом. М., 1974;
Bonaventura M.A. La Città del Vaticano. Roma, [1971].
Н.К.Мазоўка (дзяржаўны лад, гісторыя, друк, радыё, тэлебачанне, навуковыя і культурна-асветныя ўстановы).
Герб і сцяг Ватыкана.Да арт.Ватыкан. Плошча св. Пятра.Да арт.Ватыкан. Папа рымскі Іаан Павел II бласлаўляе дзяцей-чарнобыльцаў з Беларусі.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
сла́ва, ‑ы, ж.
1. Шырокая, ганаровая вядомасць, усеагульнае прызнанне чыіх‑н. заслуг, гераізму, таленту і пад. Клава Патупчык стала вядомай даяркай. У працы непрыкметна прыходзіць і слава.Кавалёў.Мы заслужылі баявую славу, Ішлі ў паход, не спаўшы па начах.Смагаровіч.Аб славе Пушкіна спяваем Сягоння мы на сотнях моў.Броўка.// Пра таго ці тое, што сваімі заслугамі або вартасцямі прыносіць каму‑, чаму‑н. шырокую, ганаровую вядомасць. Герой Сацыялістычнай Працы — слава ўсяго завода. □ Песня [Я. Купалы] стала славаю народа.Вялюгін.Наш родны Мінск, краса і слава Савецкай мілае зямлі.Астрэйка.
2. Вядомасць у якасці каго‑н., у якіх‑н. адносінах. І зноў Шаройка пабыў славу лепшага гаспадара, ужо калгаснага.Шамякін.Дзень за днём Грысева хата набывала ўсё большую і большую славу ў лесе.Кулакоўскі.Не, слава добрага чалавека — гэта ўсё-такі даволі цяжкі абавязак...Скрыган.
3.(звычайнаўспалучэннізпрыметнікамі: «добры», «дрэнны» і пад.). Разм. Агульная думка аб кім‑н., рэпутацыя. [Бандароўна:] — Не такую, ясны пане, Бачыш прад сабою, Што захоча чэсць і славу Прадаваць з табою.Купала.Але тая [дзяўчына] нават і глядзець не хацела ў яго бок: дрэнная слава хадзіла пра Сікорскіх на многія вёрсты наўкол.Ваданосаў.
4.(звычайназдзеясловамі «хадзіць», «ісці» і пад.). Разм. Чуткі, размовы, погаласка. Па раёну ходзіць слава, што Анісім — мудры дзед.Панчанка.Аб змене чырвонай даўно грыміць слава.Колас.Добрая слава цяпер ідзе пра калгас па свеце.Дуброўскі.
5. Вокліч, які азначае: хвала!, пашана!, гонар! Бліжэй [Паўлюк] падыходзіць, гукае здалёк: — Збавіцелям слава!.. Дзень добры, сынок!Колас.Слава ж табе, маладая дзяржава, Слава на ўсю неабдымную шыр!Глебка.Слава інжынерам і вучоным, Што праклалі ў космас першы след!Панчанка.
•••
Курган Славыгл. курган.
На славу — вельмі добра. Гулянка была наладжана на славу. З’ехаліся госці з усёй ваколіцы.Бядуля.
1. Моцна, з сілай зашчамляць скуру цела пальцамі і пад. Злосны гусак заўсёды шыпеў на .. [хлопчыка] і шчыпаў да сінякоў за лыткі.Лужанін.Начальнік разведкі злёгку шчыпаў .. [Надзю] за шчокі, прыкладаў да лба калючы халодны снег.Бураўкін.
2. Выклікаць адчуванне рэзкага калючага болю, свербу, пякоты і пад. Усё гатова: ранцы, лыжы — Дарэмна шчыплеш ты, мароз!Нядзведскі.Труба ад печы выходзіла ў столь, і бярвенне вакол трубы пацямнела і ад дыму, і ад гарачыні. Дым шчыпаў вочы.Арабей.Каля вуглоў завывае вецер і гоніць крупінкі сухога снегу, які балюча шчыпле твар.Мыслівец./убезас.ужыв.[Наста] пастаяла ля ганка, пачакала, захінуўшыся каўняром ад ветру і схаваўшы ў рукавы кажуха голыя, без рукавіц, рукі: шчыпала за пальцы.Пташнікаў.//перан.Прыносіць душэўны боль; абражаць. — А дзе ж гэта Кіеш? — запыталася [Люба] наўмысля, каб накіраваць на другое думкі Агапіны, бо слёзы яе і гаротнасць балюча шчыпалі за сэрца.Мурашка.Не то рэдкі туман, не то слязлівая пялёнка, не то ядавіты дым з папялішчаў закрываў Грыпіне вочы. Крыўда шчыпала сэрца.Мыслівец.
3. Церабіць, пацягваць, тузаць. Мы непрыкметна падрасталі, А іншы ўжо шчыпаў вусы, І лічыў іх гарой красы.Багдановіч.
4. Адрываць, вырываць што‑н. [Янак] адвярнуўся і пачаў шчыпаць вішні, якія, здавалася, самі прасіліся ў рот.Бажко.// Есці, з’ядаць што‑н., адрываючы пры дапамозе зубоў, губ, дзюбы і пад. А конь шчыпаў траву каля Івана.Колас.Бабка кажа: — Зайцы — вунь! Паганяйце — Шчыплюць рунь!Дзеружынскі.На зялёным лужку козы мірна шчыплюць траву.Няхай.// Вырываць пух, пер’е ў птушкі. Шчыпаць курыцу.//перан. Наносіць урон, страту; знішчаць каго‑, што‑н. [Дзед Бадыль:] Галавой яны належаць! Нашы хлопцы і самі іх [паноў] шчыплюць патроху.Крапіва.
