узне́сціся, ‑нясуся, ‑нясешся, ‑нясецца; ‑нясёмся, ‑несяцеся; пр. узнёсся, ‑неслася; заг. узнясіся; зак.
1. Падняцца ўверх, у вышыню; узляцець. На лётных пляцоўках, у зацішных пералесках гатовы штохвіліны ўзнесціся ўгору грозныя паветраныя крэпасці. Шынклер. Якім падобным на стралу зрабілі ТУ–104 — Срэбны лайнер той, Што ўзнёсся над прасторамі Сібіры, Каб апынуцца недзе за Чытой!.. Кусянкоў. Вы [касманаўты] ўзнесліся туды, высока, І плылі ў міжзорным акіяне... Буйло. // Накіравацца ўвысь, узвысіцца. Той хвілінай я думаў пра шчасце, А яшчэ — пра Сінія скалы, Што ўзнесліся горда Над горадам Слівенам. Гілевіч. І бяроза, што ўзнеслася над хатай, тая ж, статная і прыгожая. Шашкоў. Новенькая беленькая шпакоўня ўзнеслася над яшчэ голымі кронамі невялічкага маладога садка. Дуброўскі.
2. перан. Разм. Стаць ганарыстым, фанабэрыстым, пагардлівым.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
умясці́цца, умяшчуся, умесцішся, умесціцца; зак.
1. Поўнасцю змясціцца ў чым‑н., дзе‑н. Язэп асцярожна падышоў да жыта, сарваў колас. Ён не ўмясціўся на далоні. Асіпенка. Чэк трэба было асабліва асцярожна падпісваць: каб умясціцца ў вузенькім радку і, барані божа, не заскочыць якой-небудзь рыскай за блакітнае поле. Скрыган. Падышоў тралейбус, і чарга ўмясцілася ў яго. Сабаленка. // перан. Заняць, запоўніць сабой што‑н. Усё, што здарылася за адзін дзень, не магло ўмясціцца ў галаве [Шылянка]. Кавалёў.
2. Размясціцца на якім‑н. месцы. Міхась паслухмяна саслізнуў з лаўкі і ўмясціўся побач з рыжым хлопчыкам. «Вожык». Глыбока ўздыхнуўшы, Чарнавус лепш умясціўся на лаўцы, паставіў на калені локці і апусціў на далоні сваю жорсткую бараду. Кулакоўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
фа́ктар, ‑а і ‑у, м.
1. ‑у. Момант, істотныя абставіны ў якім‑н. працэсе, з’яве. Кожная сцэна служыць асноўнай задачы: яна дапамагае раскрыць унутраны, маральны фактар бітвы праз псіхалогію воінаў. Дзюбайла. [Палкоўнік:] — Нечаканасць — вельмі важны фактар у баі. Новікаў.
2. ‑а. Уст. Пасрэднік, камісіянер. Аканомам хлопца прызначаць было рана, і таму пан зрабіў яго чымсьці накшталт фактара і перакупшчыка, з пенсіяй трыццаць рублёў месячныя ды яшчэ з панскім жыллём, вопраткай і ежай. Караткевіч.
3. ‑а. Уст. Кіраўнік тэхнічнай часткі друкарні, які ажыццяўляе сувязь друкарні з яе кліентамі. Калі выдавец увайшоў у друкарню, дык наборшчыкі пачалі пырскаць і фыркаць. Фактар растлумачыў іх весялосць, прызнаўшыся яму, што наборшчыкі паміралі са смеху, набіраючы яго кнігу. Клімковіч.
[Лац. factor — які робіць, стварае што‑н.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
bite2 [baɪt] v. (bit, bitten)
1. (into/through) куса́ць; куса́цца
2. клява́ць, браць прына́ду
3. пячы́ (пра перац, гарчыцу і да т.п.); шчыпа́ць (пра мароз)
♦
bite the bullet infml бра́цца за што-н. неахво́тна;
bite the dust infml
1) быць перамо́жаным; быць прыні́жаным
2) быць забі́тым;
bite the hand that feeds one ≅ сячы́ сук, на які́м сядзі́ш;
bite one’s lips куса́ць гу́бы, нервава́цца;
bite one’s tongue прыкусі́ць язы́к
bite back [ˌbaɪtˈbæk] phr. v.
1. (at) агрыза́цца
2. стры́мліваць сябе́
bite off [ˌbaɪtˈɒf] phr. v. адкусі́ць
♦
bite smb.’s head off infml сарва́ць злосць на кім-н.;
bite off more than one can chew пераацані́ць свае́ сі́лы; узя́цца за спра́ву, што не пад сі́лу
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
burst2 [bɜ:st] v. (burst)
1. вы́бухнуць; прарыва́ць; разрыва́цца;
The river burst its banks. Рэчка размыла берагі.
2. ло́пацца; прарыва́цца;
The boil burst. Нарыў лопнуў;
burst into a room уварва́цца ў пако́й;
burst into laughter разрагата́цца, зарагата́ць;
burst into tears распла́кацца;
burst into applause : The audience burst into applause. Зала выбухнула апладысментамі.
3. быць перапо́ўненым (якім-н. пачуццём);
He’s bursting with joy. Яго перапаўняе радасць.
♦
be bursting to do smth. ве́льмі жада́ць зрабі́ць што-н.;
burst open расчыня́ць; расчыня́цца
burst in [ˌbɜ:stˈɪn] phr. v.
1. уварва́цца
2. уле́зці (у размову, справу)
burst out [ˌbɜ:stˈaʊt] phr. v.
1. усклі́кнуць, вы́гукнуць
2. ра́птам пачына́ць; пачына́цца;
She burst out laughing. Яна рассмяялася;
The war burst out in 1914. Вайна нечакана пачалася ў 1914 г.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
near3 [nɪə] adv.
1. блі́зка, недалёка, паблі́зу (пра час і адлегласць);
come/draw near прыбліжа́цца, набліжа́цца;
nearer and nearer усё блі́жай і блі́жай;
Don’t come nearer or I’ll shoot. Не набліжайся, бо выстралю.
2. ама́ль;
near a century ago ама́ль стаго́ддзе/сто гадо́ў таму́
♦
so near and yet so far ≅ блі́зка ло́каць, ды не ўку́сіш;
far and near усю́ды, скрозь;
We searched far and near for the missing dog. Мы скрозь і ўсюды шукалі прапаўшага сабаку;
I near died with fright. Я ледзь не памёр са страху;
not anywhere near/nowhere near далёка не, зусі́м не; ні ў я́кім ра́зе;
There wasn’t anywhere near enough food for all of us. Ежы на ўсіх нас зусім не хапала.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
stand1 [stænd] n.
1. пазі́цыя; по́гляд;
take a stand on smth. займа́ць пазі́цыю адно́сна чаго́-н.;
make a stand for smth./smb. адсто́йваць што-н./каго́-н.
2. супраціўле́нне; абаро́на;
the last stand апо́шняя лі́нія абаро́ны;
a goal-line stand sport абаро́на лі́ніі варо́т
3. падста́ўка; ве́шалка;
a coat-and-hat stand ве́шалка-стая́к;
an umbrella stand падста́ўка для парасо́наў;
a conductor’s stand дырыжо́рскі пульт
4. кіёск, ларо́к;
a fruit stand пала́тка для про́дажу садаві́ны
5. трыбу́на (на скачках);
play to the stands ігра́ць на гледача́
6. ка́федра, трыбу́на
7. стая́нка для машы́н (якія чакаюць пасажыраў)
8. theatre прыпы́нак у які́м-н. ме́сцы для гастро́льных пака́заў;
a one-night stand аднадзённыя гастро́лі
9. ме́сца для све́дак у судзе́
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
would [wʊd, wəd] v. past → will 1. дапаможны дзеясл. для ўтварэння:
1) будучага ў прошлым;
He said he would come. Ён сказаў, што прыйдзе.
2) умоўнага ладу;
If he knew he would be glad. Калі б ён ведаў, ён быў бы рады.
2. мадальны дзеясл., які выражае:
1) волю, жаданне, схільнасць;
I would not do it for anything. Я б ні ў якім разе гэтага не зрабіў.
2) просьбу, запрашэнне, прапанову; Would you mind repeating it? Вам не цяжка гэта паўтарыць?
3) перавагу; I’d rather stay at home. Я лепей застануся дома.
4) меркаванне, сумненне;
That would be she! Гэта, мусіць, яна!
5) звыклае дзеянне;
She would get up very early. Яна, як правіла, уставала рана.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
во́льны, -ая, -ае.
1. Свабодны, незалежны.
Вольныя людзі.
Вольная праца.
2. Свабодны, нічым не абмежаваны.
Вольнае жыццё.
В. вецер.
Вольнаму воля (пра чалавека, які можа паступаць па сваім меркаванні).
3. Нікім, нічым не заняты.
Вольнае месца ў вагоне.
Вольная пасада (вакантная). Вольная хвіліна.
4. Не абмежаваны якімі-н. перашкодамі, прадметамі, бязмежны; які знаходзіцца на свабодзе.
В. акіян.
В. ход.
5. Не абмежаваны якімі-н. правіламі, законам.
В. продаж сельскагаспадарчых прадуктаў.
6. Нястрыманы, які выходзіць за межы прынятых норм.
Вольнае абыходжанне.
7. Свабодалюбны.
Вольная думка, натура.
8. Не заціснуты, не замацаваны ў чым-н.
В. канец вяроўкі.
○
Вольныя рухі або практыкаванні — гімнастычныя практыкаванні без прылад.
Вольны верш — від рыфмаванага сілаба-танічнага верша, у якім у адвольнай паслядоўнасці спалучаюцца радкі з рознай колькасцю стоп.
Вольны горад — самастойны горад-дзяржава ў Сярэднія вякі.
Вольны пераклад — не літаральны пераклад.
Вольны стыль — у спартыўных спаборніцтвах: стыль плавання, які выбірае сам плывец.
Па вольным найме — аб службе неваенных у ваеннай установе.
|| наз. во́льнасць, -і, ж. (да 2, 5 і 7 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́падак, -дку, мн. -дкі, -дкаў, м.
1. Тое, што здарылася, здарэнне.
В. з жыцця.
Няшчасны в.
У такім выпадку (пры такой умове, пры дадзеных абставінах). На ўсякі в. (у прадбачанні чаго-н. нечаканага). У крайнім выпадку (пры крайняй неабходнасці). У асобных выпадках (калі-нікалі). Ні ў якім выпадку (ніколі, ні пры якіх умовах, ні за што). У тым выпадку, калі... (калі здарыцца так, што...). У адваротным выпадку (калі будзе наадварот, не так). У лепшым выпадку (пры самых спрыяльных абставінах).
2. Зручны момант.
Падвярнуўся в.
Упусціць в.
3. Тое, што і выпадковасць (у 2 знач.).
Поспех работы не можа залежаць ад выпадку.
◊
Ад выпадку да выпадку — калі-нікалі, не пастаянна.
Ва ўсякім выпадку — пры любых абставінах, незалежна ні ад чаго.
З выпадку — з-за, з прычыны чаго-н.
Пры выпадку (разм.) — калі будзе магчымасць.
Пры выпадку перадам усё яму.
У выпадку чаго — калі адбудзецца, надыдзе што-н.
Забеспячэнне ў выпадку хваробы.
У выпадку чаго (разм.) — калі будзе патрэба.
У выпадку чаго, паведамі мне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)