дэкара́цыя, -і, мн. -і, -цый, ж.
1. Жывапісная або архітэктурная выява месца і абставін сцэнічнага дзеяння.
Д. першага акта.
2. перан. Пра што-н. паказное, штучнае.
◊
Перамена дэкарацый — аб змяненні абставін, становішча спраў, агульнага выгляду чаго-н.
|| прым. дэкарацы́йны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
заваява́ць, -ваю́ю, -ваю́еш, -ваю́е; -ваю́й; -ваява́ны; зак.
1. каго-што. Захапіць вайной.
З. краіну.
2. перан., што. Дамагчыся, дасягнуць чаго-н. сваёй дзейнасцю.
З. аўтарытэт.
З. сабе становішча.
|| незак. заваёўваць, -аю, -аеш, -ае.
|| наз. заваёва, -ы, ж. і заваява́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ва́нька-ўста́нька, ва́нькі-ўста́нькі, Т ва́нькам-уста́нькам, мн. ва́нькі-ўста́нькі, ва́нькаў-уста́нькаў, м.
Дзіцячая лялька ў выглядзе круглай або авальнай фігуркі, якая здольна сама ўставаць (з-за цяжару, які знаходзіцца ў ніжняй яе частцы), калі яе выводзяць з вертыкальнага становішча.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́варат, -у, М -раце, м.
1. Унутраны, левы бок тканіны, адзення.
В. аднабаковага трыкатажу.
2. Становішча, пры якім орган ці яго частка вывернуты ўнутраным бокам наверх (спец.).
В. павек.
3. Тое, што і выварацень.
|| прым. вы́варатны, -ая, -ае (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сацыя́льны, -ая, -ае.
1. гл. соцыум.
2. Грамадскі, які мае адносіны да жыцця людзей і да іх адносін у грамадстве.
Сацыяльнае становішча.
Сацыяльнае асяроддзе.
○
Сацыяльнае забеспячэнне — дзяржаўная сістэма матэрыяльнага забеспячэння грамадзян у старасці, а таксама ў выпадку хваробы або непрацаздольнасці.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
goalpost [ˈgəʊlpəʊst] n. sport шта́нга (у футболе і хакеі)
♦
move the goalposts infml мяня́ць пра́вілы (каб пагоршыць чыё-н. становішча)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
quandary [ˈkwɒndəri] n. ця́жкае стано́вішча, дыле́ма; ця́жкасць; збянтэ́жанасць, неўразуме́нне;
be in a quandary быць у ця́жкім стано́вішчы; не ве́даць, як дзе́йнічаць
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
walk of life [ˌwɔ:kəvˈlaɪf] n. заня́так, сфе́ра дзе́йнасці; жыццёвы шлях; грама́дскае стано́вішча;
from every walk of life з усі́х ко́лаў грама́дства
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
МІ́РНЫ ДАГАВО́Р,
від дагавора міжнароднага, якім юрыдычна замацоўваецца спыненне становішча вайны і аднаўленне мірных адносін паміж ваюючымі дзяржавамі. Як правіла, уключае пастанову аб спыненні ваен. дзеянняў і становішча вайны, урэгуляванні тэр. пытанняў, пакрыцці страт, нанесеных вайной, вяртанні ваеннапалонных, адказнасці ваен. злачынцаў, лёсу заключаных да вайны дагавораў і пагадненняў і г.д. Можа быць прэлімінарны (папярэдні) або канчатковы, агульны (яго ўдзельнікі — усе ваяваўшыя дзяржавы) або сепаратны (дагавор заключаны толькі паміж некаторымі з дзяржаў, якія ўдзельнічалі ў вайне). Змест М.д. вызначаецца характарам вайны, якая папярэднічала яму. Напр., Парыжскія М.д. 1947 паміж дзяржавамі — пераможцамі ў 2-й сусв. вайне і былымі саюзнікамі фаш. Германіі ў Еўропе — з Італіяй, Румыніяй, Балгарыяй, Венгрыяй і Фінляндыяй — пабудаваны на дэмакр. і справядлівых прынцыпах, якія з’явіліся выяўленнем вызв. характару 2-й сусв. вайны. М.д. 1947 аднолькавыя па сваёй структуры і складаюцца з 8 асн. раздзелаў: прэамбулы, тэр., паліт., ваен., эканам. пастаноў, раздзелаў адносна вываду войск, рэпарацый і рэстытуцый. Адсутнасць М.д. паміж дзяржавамі не азначае наяўнасці становішча вайны.
т. 10, с. 465
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ідыёцкі, ‑ая, ‑ае.
1. Уласцівы ідыёту (у 1 знач.). Ідыёцкі ўчынак. Ідыёцкі выраз твару.
2. Разм. Неразумны, дурны, бязглузды. Трапіць у ідыёцкае становішча.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)