БІЯТЫ́ЧНАЕ ЗГУРТАВА́ННЕ,
сукупнасць жывых арганізмаў розных відаў, якія жывуць сумесна ў межах прыроднай прасторы або тэрыторыі (біятопу) і ўзаемадзейнічаюць паміж сабой (напр., фітапланктон вадаёма, глебавыя жывёлы ўчастка лесу і інш.); частка экасістэмы. Часам біятычнае згуртаванне — сукупнасць усіх арганізмаў (раслін, жывёл, мікраарганізмаў; сінонім біяцэнозу). Адрозніваюць біятычнае згуртаванне раслін (фітацэноз) і жывёл (зоацэноз). Сістэма арганізацыі жывой матэрыі з некаторымі асаблівымі ўласцівасцямі, якіх не маюць яе кампаненты (асобіны і папуляцыі), функцыянуе як адзінае цэлае дзякуючы ўзаемазвязаным метабалічным пераўтварэнням. У залежнасці ад змены фактараў навакольнага асяроддзя біятычныя згуртаванні паступова пераходзяць адно ў адно. Ад біятычнага згуртавання залежыць функцыянаванне арганізма. Мае розныя памеры (напр., біёты дрэвавага ствала і вял. лесу або акіяна). Біятычныя згуртаванні першы вывучаў амер. вучоны В.Шэлфард (1913). Гл. таксама Біём.
т. 3, с. 179
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ку́па, -ы, мн. -ы, куп, ж.
1. Група дрэў, кустоў, якія густа растуць.
К. кустоў.
2. Гурт, група (людзей).
К. людзей.
Калі робіш у купе, то не баліць у пупе (з нар.).
3. Вялікая колькасць чаго-н., куча (разм.).
К. саломы.
◊
Да купы (разм.) — у адно месца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зрасці́ся, 1 і 2 ас. не ўжыв., -це́цца; зро́сся, зрасла́ся, -ло́ся; зак.
1. Злучыцца, утвараючы адно цэлае ў працэсе росту, зажывання.
Зламаная косць зраслася.
Арэхі зрасліся.
2. перан. Зблізіцца, зжыцца.
Ён зросся з вясковым жыццём.
|| незак. зраста́цца, -а́ецца.
|| наз. зрашчэ́нне, -я, н. і зраста́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
камбінава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е; -ну́й; -нава́ны; незак.
1. што. Злучаць, спалучаць розныя (але аднародныя) элементы ў пэўным парадку ў адно цэлае (у 1 знач.).
К. розныя адценні фарбаў.
2. Рабіць камбінацыю (у 2 знач.; разм.).
|| зак. скамбінава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е, -ну́й; -нава́ны.
|| наз. камбінава́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
нюх, -у, м.
1. Здольнасць да ўспрыняцця і адрознівання пахаў (адно з пяці знешніх пачуццяў).
У сабакі добры н.
2. перан. Чуццё, кемлівасць.
У яго добры н. на ўсё новае.
◊
Ні за нюх (панюх) табакі (разм.) — ні за што, дарэмна (загінуць, прапасці).
Сабачы нюх — вострае адчуванне паху.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пазганя́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е; -я́ны; зак.
1. каго (што). Сагнаць, прагнаць адкуль-н. усіх, многіх.
П. кароў з пасеваў.
2. што. Сагнаць з паверхні ўсё, многае.
Завея пазганяла снег з дарог.
3. каго-што. Сагнаць, прымусіць сысціся ў адно месца ўсіх, многіх.
П. коней у табун.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адназярня́нка, ‑і, ДМ ‑нцы; Р мн. ‑нак; ж.
Спец. Культурны і дзікарослы від полбы, які мае ў каласку адно зярнятка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
антыно́мія, ‑і, ж.
Спец. Супярэчнасць паміж двума палажэннямі, якія ўзаемна выключаюць адно аднаго і ў той жа час прызнаюцца аднолькава правільнымі.
[Грэч. antinomia.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ко́кат, ‑а, М ‑каце; мн. какаты́, ‑о́ў; м.
Абл. Адгалінаванне (адно або некалькі) ад асноўнага ствала дрэва. Дуб на тры какаты.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
злучо́к, ‑чка, м.
Арфаграфічны знак (-), які злучае два словы ў адно; дэфіс, напрыклад: дзе небудзь, школа-інтэрнат, па-новаму, жоўта-зялёны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)