1. Накіроўваць стрэл, удар у каго‑, што‑н. Бяры, мілы, Трохлінейку, два падсумкі, патранташ, Цэлься ворагу ў сэрца, не прамаж.Крапіва.Анісім доўга і пільна цэліўся і стрэліў дуплетам.Сачанка.Ён [дзядзька] прымасціўся бачком на валун, Біў па зубілу, як быццам не цэліўся.Лужанін.// Імкнуцца зрабіць што‑н., накіроўвацца на пэўнае дзеянне. Галасок ужо зноў трымаў у руцэ чарку,.. цэліўся чокнуцца з Клаўдзяй.Савіцкі.Лістам сцелецца, а ўкусіць цэліцца.Прымаўка.
2.перан. Мець на ўвазе каго‑, што‑н.; мець намер завалодаць чым‑н., заняць якое‑н. становішча. Сынок Станіслава Крукоўскага Роберт яшчэ пры .. Пілсудскім усё маё золата ў Варшаве праглынуў і цяпер, кажуць, ужо на фальварак цэліцца.Бажко.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
со́лнечныйпрям., перен. со́нечны;
со́лнечная систе́маастр. Со́нечная сістэ́ма;
со́лнечный день со́нечны дзень;
со́лнечное настрое́ние со́нечны настро́й;
со́лнечная ко́мната со́нечны пако́й;
со́лнечная сторона́ со́нечны бок;
со́лнечные часы́ со́нечны гадзі́ннік;
со́лнечный уда́рмед. со́нечны ўдар;
со́лнечное сплете́ниеанат. со́нечнае спляце́нне.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
цаля́ць
1. (трапляць) tréffen*vt;
2. (накіроўвацьстрэл, удар) zíelen vi (ушто-н. nach D);
цаля́ць са стрэ́льбы das Gewéhr ánlegen;
цаля́ць пакім-н. auf j-n zíelen, auf j-nánlegen;
3.перан. (намагацца, імкнуцца) (áb)zíelen vi (куды-н. auf A); ándeuten vt, ánspielen vi (auf A) (намякаць)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Éckef -, -n
1) ву́гал, кут, рог;
an állen ~n und Énden скрозь і ўсю́ды
2) матэм. ву́гал, вяршы́ня вугла́
3) спарт. вуглавы́уда́р
4) кант; беражо́к
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
lash
I[læʃ]1.
n.
1) пу́га f., бізу́н -а́m.
2) уда́р пу́гай, бізуно́м
3) ве́я, ве́йка f.
2.
v.
1) сьцяба́ць, хваста́ць (пу́гаю)
2) маха́ць, біць (хвасто́м)
3) Figur. напада́ць, высьме́йваць
•
- lash out
II[læʃ]
v.t.
зьвя́зваць вяро́ўкай, шнурко́м
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
ухмежд.
1.(при выражении восхищения, удивления) ух;
2.(при выражении чувства усталости и других чувств) ух;
ух, как жа́рко ух, як го́рача;
3.(при выражении резкого низкого звука от удара, выстрела) ух;
ich war wie vom ~ gerührt мяне́ бы́ццам абухо́м па галаве́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Но́ша1 ’вязка, клунак’ (Яруш., Сл. ПЗБ, ТС), памянш. но́шка, а таксама ны́шка, нэ́шка ’тс’ (Некр., Жд. 1, Клім.; бялын., Янк. Мат.; Сл. ПЗБ), ст.-бел.ноша, ношка ’мера сена, травы’ (Скурат, Меры, 123), параўн. рус.ноша, ношка ’тс’, чэш.nůše ’тс’, славац.noša ’тс’ і пад. Ад нясці, насіць (< *nos‑ja), параўн. Фасмер, 3, 87; Махэк₂, 403, першапачаткова ’тое, што можна панесці’.
Но́ша2 ’яечнікі ў курыцы’ (Ян.), но́ша: у старо́е гусі но́ша зʼяўляецца каля ног (Бір. дыс.), сюды ж, магчыма, но́ша ’пухліна, гузак, грыжа’ (ТС), параўн. рус.но́ша ’цяжарнасць’, польск.noszą ’тс’. Да насіць, нясці (гл.), у тым ліку ’нясці яйкі’, параўн.: Як удар куру па спіне, дак у ее тая но́ша пабʼецца і еечкі патруцца (Ян.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
змякчы́ць, ‑чу, ‑чыш, ‑чыць; зак., каго-што.
1. Зрабіць больш мяккім, эластычным; пазбавіць цвёрдасці, калянасці. Змякчыць скуру.
2. Пазбавіць суровасці, строгасці; зрабіць больш мяккім, лагодным, падатлівым. Панця маўчаў — відаць, моцная рэзь у карку занепакоіла і трохі змякчыла яго.Кулакоўскі.[Шаройка] глянуў на Сынклету Лукічну з надзеяй, што напамінак аб сыне змякчыць яе душу.Шамякін./ Пра твар, вочы, усмешку. [Аляксей Пятровіч] зрабіў паўзу, перамінаючыся з нагі на нагу, і ўсмешка змякчыла панурыя рысы яго вострага, са светлымі брывамі, твару.Сіўцоў.
3. Зрабіць менш моцным, рэзкім; аслабіць, зменшыць. Змякчыць боль. Змякчыць удар.// Зрабіць менш цяжкім, суровым. Змякчыць прыгавор. □ Суддзі доўга шукалі, як бы змякчыць пакаранне.Новікаў.// Зрабіць менш грубым, рэзкім, прамалінейным (словы, выразы і пад.). Змякчыць тон.