ЗЕЛЕНАВО́ ЧКА хлебная
(Chlorops pumilionis),
насякомае сям. злакавых мушак. Пашырана ў Еўразіі, у т. л. на Беларусі. Шкодзіць пшаніцы, ячменю, аўсу і інш. хлебным злакам.
Даўж. 3—5 мм , цела светла-жоўтае, на спіне чорныя палосы, вочы ярка-зялёныя (адсюль назва). За год 1—2 пакаленні. Самка адкладвае яйцы на лісце злакаў. Зімуюць лічынкі ў сцёблах азімых, акукліваюцца вясной. Лёт З. ў канцы мая.
Зеленавочка : а — дарослая муха; б — лічынка ў сцябле.
т. 7, с. 51
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
twinkle 2 [ˈtwɪŋkl] v. е́ ць, зіхаце́ ць, мігаце́ ць, мігце́ ць;
Her eyes twinkled with merriment. Яе вочы зіхацелі ад весялосці.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
deep-set
[,di:pˈset]
adj.
1) глыбо́ кі (пра во́ чы )
2) укаране́ лы (звы́ чай, апі́ нія)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
вы́ рачыць :
вы́ рачыць во́ чы разм. Á ugen (vor Verwú nderung) á ufreißen* ; gló tzen vi
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
вы́ тарашчыць :
вы́ тарашчыць во́ чы разм. Á ugen (vor Verwunderung) á ufreißen* ; gló tzen vi
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
лупі́ ць II :
лупі́ ць во́ чы разм. Á ugen á ufsperren [á ufreißen* ], gló tzen vi
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Сле́ пець (сьле́ пяць ) ‘сырая пагода з мокрым снегам’ (навагр. , Жыв. сл. ). Рус. слепня́ к ‘мокры снег камякамі’. Ад сляпы , параўн. сляпы́ снег ‘снег пры яркім сонцы’ (Сцяшк. Сл. ), магчыма, ‘такі, што слепіць вочы ’, гл. сляпучы ‘які слепіць вочы ’ (там жа); мяркуючы па рэдкасці суфікса ‑etь (параўн. Вондрак, Vergl. gr. , 1, 483), даволі архаічнае ўтварэнне.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вычва́ ра ’той, які вытарашчыў вочы , глядзіць, як яшчарка’ (Нас. ), вычва́ рак ’дзёрзкі, смелы хлопец’ (Нас. ). Да пачвара (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
прыплю́ шчыць , ‑шчу, ‑шчыш, ‑шчыць; зак. , што .
Прыкрыць павекамі (вока, вочы ); прыжмурыць. Дзяўчына ад яркага прамяністага святла прыплюшчыла вочы . Мележ . Падбярэцкі павярнуў галаву і прыплюшчыў падслепаватае вока, усміхнуўся. Пташнікаў .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Апу́ ліцца ’стаяць (сядзець) у стане нерухомасці, абыякавасці і безжыццёвасці, нагадваючы хворую курыцу’ (Янк. II), апуліць ’аслабець’ (Гайдукевіч, Працы IM, 6, 58). Балг. , мак. опули ’вытрашчыць (вочы )’, опулено ’пільна’ (глядзець), чэш. pouliti , славац. púliť , ’вытрашчаць (вочы )’, укр. випулити ’вытрашчыць’. Параўн. бел. пуля́ ты такі, што мае вялікія вытрашчаныя вочы ’ (Янк. Мат. , 79). Праслав. *puliti , відаць, азначала ’высоўвацца, выпірацца, вытрашчацца’ і звязана з і.-е. коранем *pu‑ , *pou‑ , *peu‑ , *phu‑ ’набухаць, надувацца, уздувацца’ (Покарны , 847), які быў пашыраны дэтэрмінатывам Бернекер , 1, 100; Махэк₂ , 62, 76, 341; Фасмер , 1, 240; Супрун, Веснік БДУ , 1974, 2, 20–25.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
