1.ушто, чым і без дап. Забруджвацца, вымазвацца. Трэба было ратаваць жарабца, але нікому з стражнікаў не хацелася разувацца, распранацца і лезці пэцкацца ў гразь.Крапіва.Успамінаецца, як бегалі яны — малыя.. — па-над самай вадой, па-над самым прадоннем, пэцкаліся з галавы да ног у шызы ліпучы глей — рыбу лавілі.Зарэцкі.Нару капаць, вядома, справа не малая, і працы шмат і месца трэба адшукаць такое, што вада вясной не залівае. Дый пэцкацца Лісіца не жадае.Корбан.// Станавіцца брудным. Белая сукенка хутка пэцкаецца. □ Есці пры маёй рабоце хапае, абутак і вопратка не дзярэцца і не вельмі пэцкаецца.Кулакоўскі.
2.перан.Разм. Займацца якой‑н. непрыемнай справай, прымаць у ёй удзел. — Прапусціць! — загадаў я хлопцам. — Гэтага для нас мала... — З-за аднаго чалавека не варта нават пэцкацца!Карпюк.
3.перан.Разм. Вельмі марудна рабіць што‑н. Калі мы зайшлі на калгасны двор, то сустрэлі там двух калгаснікаў, якія рамантавалі калёсы. — Ну, от табе і на, — не вытрымаў Валодзя. — Дакуль вы будзеце тут пэцкацца? Людзі ўжо напрацаваліся ўволю, а вы, як мухі да смалы, прыляпіліся.Сергіевіч.
4.Зал.да пэцкаць (у 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
тапы́рыцца, ‑руся, ‑рышся, ‑рыцца; незак.
1.(1і2ас.неўжыв.). Падымацца ўверх, стаяць тарчма (пра валасы, шэрсць і пад.). Віця глядзіць на Валерыю. На ёй сіняя сукенка з высокім белым каўнерыкам, што вельмі пасуе да яе смуглявага твару; кароткія чорныя валасы крыху тапырацца ў бакі каля вушэй, і яна час ад часу папраўляе іх.Нядзведскі.Бялявыя коратка падстрыжаныя валасы тапырыліся калючым вожыкам.Хомчанка.// Не ляжаць роўна, гладка; карабаціцца. Кажушок Сымона Данілавіча тапырыўся.Грамовіч.Шчыльна падагнаная бекеша з такім жа каўняром, як і шапка, трошкі тапырылася на жываце.Кулакоўскі.// Не прылягаць. Ад мноства фатаграфій тоўстыя лісты альбома тапырацца, раскрываючыся самі сабою.Палтаран.
2. Выгінаць цела, напружвацца; падымаць тарчма шэрсць, іголкі і пад. (пра жывёл). Пеця трымаў за шыю чорнага вялікага ката Ваську, які тапырыўся і шыпеў.Сіняўскі.Паставіў [бацька] каня, падкінуў сена, а сам ужо збіраўся ісці ссякаць сухастоіну, як бачыць — тапырыцца штосьці конь.Якімовіч.
3.перан. Быць незадаволеным чым‑н. або капрызным; супраціўляцца. Базыль пагладзіў сына па галаве. — Ты паслухай спачатку; што да чаго, а тады ўжо тапырыцца будзеш...Курто.Непрыветлівыя позіркі скрыжаваліся на Арэшкіну, і ён адчуваў сябе вінаватым, але тапырыўся.Шамякін.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шоўк, ‑у; мн. шаўкі, ‑оў; м.
1. Валакно, якое выпрацоўваюць вусені тутавага шаўкапрада.
2. Ніткі або пража з такога валакна ці са штучнага сінтэтычнага валакна. Шоўк-сырэц. □ Перад аперацыяй Людміла выстаўляла на стол усё, што лічыла неабходным. Калі ішла дадому, для другой змены пакідала на сталах ёд, бінты, навакаін, эфір, шоўк зашываць раны, адным словам, усё, што магло спатрэбіцца на аперацыі.Арабей.
3. Тканіна з такіх нітак, пражы ці са штучнага, сінтэтычнага валакна. На .. [дзяўчыне] была сукенка з квяцістага шоўку.Васілевіч.Багата важаць працадні: Нашый сукенак яркіх, Бяры шаўкі — усе яны — Свае, айчыннай маркі.Лужанін.//Разм. Вопратка, адзенне, вырабы з такой тканіны. Там... У аксаміце, золаце і шоўку Гадавалася, расла Панская дачка Марына.Бядуля.Пані злосна чмыхнула. Шаўкамі Зашумела, выскачыла вон.Бялевіч.
4.перан.; чаго. Пра тое, што сваім бляскам, мяккасцю, гладкасцю і пад. нагадвае такія ніткі або тканіну. Ах, хіба гэта не ўсё роўна, абы толькі ты [сын] быў ля мяне, абы рука мая гладзіла паслухмяны шоўк твае галавы, а вочы мае глядзелі ў твае вочы...Сачанка.Я па лесе іду... Рыжых сосен сям’я Над маёй галавой крылле звесіла. Шоўк травы сытым статкам калгасным прымят, — Пастуху тут раздольна і весела.Панчанка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сабра́ццасов., в разн. знач. собра́ться; (в одном месте — ещё) сосредото́читься; скопи́ться; (организоваться — ещё) сколоти́ться; (подготовиться в дорогу — ещё) снаряди́ться;
ву́чні ~ра́ліся на заня́ткі — уча́щиеся собрали́сь на заня́тия;
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
jasny
jasn|y
1. яркі; ясны;
2. ясны; светлы; чысты;
~a suknia — светлая сукенка;
~e niebo — яснае (бязвоблачнае, бясхмарнае) неба;
3. ясны, зразумелы; дакладны;
w ~y dzień — сярод белага (яснага) дня;
z ~ym czołem — з чыстым сумленнем;
~y umysł перан. светлы розум;
to ~e — ясна; зразумела;
~e, że wiem — безумоўна (ясна) ведаю
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
spánnen
1.vt
1) наця́гваць;
die Wäsche ~ разве́шваць бялі́зну;
das Kleid spannt únter den Ármenсуке́нка ця́гне [ці́сне] пад па́хамі;
die Fórderungen zu hoch ~ ста́віць зана́дта высо́кія [завы́шаныя] патраба́ванні;
den Hahn ~ узве́сці куро́к
2) напру́жваць (мускулы);
die Óhren ~ навастры́ць ву́шы
3) заціска́ць (у ціскі); запрага́ць
2.vi
1) цягну́ць
2) (auf A) падпільно́ўваць, чака́ць з нецярпе́ннем (каго-н.)
3.~, sich:
die Brücke spannt sich über Fluss це́раз раку́ перакі́нуты мост
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
вы́цягнуццасов.
1. вы́дернуться;
ні́тка ~нулся з іго́лкі — ни́тка вы́дернулась из иглы́;
2. (увеличиться в длину) вы́тянуться;
суке́нка ~нулася — пла́тье вы́тянулось;
3.разг. (вырасти) вы́тянуться;
хло́пчык за ле́та ~нуўся — ма́льчик за ле́то вы́рос (вы́тянулся);
4. (распростереться) растяну́ться;
в. на ла́ве — растяну́ться на скамье́;
5. (выпрямиться) вы́тянуться;
в. на ўвесь рост — вы́тянуться во весь рост;
6. (расположиться по одной линии) вы́тянуться;
7.разг. (выйти с трудом) вы́брести, вы́ползти;
◊ твар ~нуўся — лицо́ вы́тянулось;
каб ты ~нуўся! — бран. чтоб ты околе́л!;
в. ў стру́нку — вы́тянуться в стру́нку
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
шпі́лька, ‑і, ДМ ‑льцы; Рмн. ‑лек; ж.
1. Прыстасаванне з тонкага дроту або пластмасы для заколвання валасоў у жаночай прычосцы. Тады мама нагнулася і, выняўшы з валасоў шпільку, выкалупала ключык са шчыліны.Арабей.
2. Засцежка для вопраткі, адзін канец якой хаваецца ў кручкаватае паглыбленне (галоўку). Закалоць кішэню шпількай.// Адзін з відаў іголкі, на тупым канцы якой прымацавана галоўка. Калола Антона гэтае запытанне, нібы накаленая да чырвані шпілька.Бядуля.// Іголка з каляровай галоўкай для аздаблення жаночых галаўных убораў. Жанчына ў старасвецкай дамскай шапачцы, з вялікаю шпількаю ўпоперак цераз яе.Чорны.//перан.; чаго. Пра тое, што падобна на іголку. З зямлі тырчаць чорныя пакручастыя, вузлаватыя карэнні дрэў ды рудыя шпількі вымершай травы.Новікаў.
3. У шавецкай справе — цвік з падвойнай плешкай. Чаравікі на шпільках.
4.Спец. Стрыжань без галоўкі і з разьбой на абодвух канцах, які служыць для змацавання дэталей.
5.толькімн. (шпі́лькі, ‑лек). Разм. Вузкія і высокія абцасы ў жаночых туфлях, а таксама туфлі на такіх абцасах. Сядзяць будучыя цешчы, Языкі свае палошчуць, Што ў настаўніцы Алёнкі Закароткая сукенка, Што абцасікі як шпількі ў заатэхніка Марылькі.Танк.[Таня] была ў белым лёгкім плацці і белых лодачках-шпільках.Паўлаў.
6.перан. З’едлівая заўвага, колкасць. Гаворка.. пацякла жвавей і лагодней, у ёй не было ўжо ні падкалуплівання, ні шпілек.Хадкевіч.— От такіх кілбас няма там у калгасе, — тонкую шпільку пусціў Цімох.Колас.
•••
Падпусціць шпількугл. падпусціць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
trail
[treɪl]1.
n.
1) сьлед -у m., паласа́f.
The car left a trail of dust behind it — Аўтамабі́ль пакі́нуў за сабо́ю паласу́ пы́лу
the trail of a rabbit — за́йцаў сьлед
2) даро́га, сьце́жка f.
3) шлейф -а m.
4) хвост хваста́m.
2.
v.t.
1) цягну́ц -ь (-ца)
Her dress trails on the floor — Суке́нка ў яе́ ця́гнецца па падло́зе
2) валачы́ць, мару́дзіць
3) высо́чваць па сьлядо́х
to trail a bear — вы́сачыць па сьлядо́х мядзьве́дзя
4) ісьці́ адзі́н за адны́м, гу́жам
5) хадзі́ць сьле́дам
The dog trailed him constantly — Саба́ка заўсёды хадзі́ў за ім сьле́дам
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)