Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
beschléunigenvt паскара́ць, прыспе́шваць;
die Geschwíndigkeit ~ павялі́чыць ху́ткасць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Паспо́раваць ’прыспешваць’ (навагр., Сл. ПЗБ). Утворана пры дапамозе прыстаўкі па‑ (< прасл.po‑) ад прыметніка sporъ > ц.-слав.споръ ’багаты, пышны’, рус.спорый, укр.спбрий ’хуткі’, бел.спорны (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
popędzać
незак.
1. падганяць, панукваць; прыспешваць;
2. прыводзіць у рух
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Турта́ць ‘прыспешваць, падганяць’ (Ласт.). Пацюпа (Arche, 2007, 3, 195) узводзіць да туры́ць ‘гнаць’, відаць, з узмацняльным ‑т‑. Параўн. чэш.trtati ‘спяшацца дробнымі крокамі’, якое Махэк₂ (654) параўноўвае з балг.тъ́ртя ‘кінуцца бегчы’ і лічыць паралельнымі ўтварэннямі з чэш.drdati (< *dьr‑ta‑ti ‘драць’), параўн. дырда (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
poganiać
pogania|ć
зак. паганяць; прыспешваць;
nie ~j mnie! — не падганяй мяне!
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Ганашы́ць ’начыста ашчыпваць’ (Шат.), ’спешна прыгатоўваць; прыспешваць; спяшыць’ (Касп.). Фармальна добра адпавядае рус.гоноши́ть ’клапатліва займацца якой-н. справай; гатаваць, прыгатоўваць; рабіць што-н. хутка, старанна і г. д.’ (гл. СРНГ, 7, 10–11). Адносна гэтых слоў гл. Фасмер (1, 437438), дзе прыводзяцца розныя версіі (у асноўным малаверагодныя; больш-менш пераконвае ідэя Кіпарскага аб зыходным гон‑ з суфіксацыяй, аналагічнай суфіксацыі ў слове копошиться).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Спяшы́ць ‘імкнуцца хутчэй ісці, рабіць’ (Сл. ПЗБ), спешы́ць ‘тс’ (ТС), спяша́цца ‘тс’ (ТСБМ). Укр.спіши́ти, рус.спеши́ть, ст.-рус.спѣшити, польск.spieszyć się, в.-луж.spěšić, н.-луж.spěšyś, чэш.spíšiti, славен.spẹ̑šiti ‘прыспешваць, паскараць, спяшыць’, балг.спеша, ст.-слав.спѣшити. Прасл.*spěšiti вытворнае ад *spěxъ (гл. спех). Гл. Фасмер, 3, 735; Шустар-Шэўц, 1138–1139; Бязлай, 3, 296–297.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
hasten[ˈheɪsn]v.
1. спяша́цца; ху́тка, не адклада́ючы рабі́ць (што-н.);
hasten to remark адра́зу/не адкла́дваючы заўва́жыць
2.fml падганя́ць, прыспе́шваць (каго-н.)
3. паскара́ць (крокі, ад’езд і да т.п.)
hasten away[ˌheɪsnəˈweɪ]phr. v.: hasten away home паспяша́цца да ха́ты
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Нага́льны ’напорысты’, ’тэрміновы’, ’праліўны (пра дождж)’ (Сл. ПЗБ), укр.нагальний ’спешны’, ’раптоўны’, ’бурны, парывісты’. Відаць, можа быць звязана з *naglъ (гл. наглы), якое мае ўсе пералічаныя значэнні. Магчыма, сюды ж і рус.нагал ’заклік, вокліч ці песня ў такт працы’, якое Фасмер (3, 35) выводзіць з гилить ’смяяцца, насміхацца’ і якому ў сваю чаргу адпавядае укр.голити ’прыспешваць, паганяць’ (Брукнер, 133), серб.-харв.галити ’жадаць, прагнуць’ і інш., гл. галіцца (дзе дапускаецца супадзенне ў корані *gal‑ розных па паходжанню лексем).