1.Уст. Пагардлівая назва чалавека ніжэйшага саслоўя, звычайна селяніна (у мове паноў). Уваходзіць перапалоханы галоўны аконам. У руках яго папера. — Ясны пане! Якую агідную паперу падалі пану гэтыя хамы з Выганаў і з Высокага!Колас.Эх, дзяцюк, хама ўнук, Сын бяды і працы, Чаго прэш, як сляпы, У панскія палацы?Купала.
2.Разм.лаянк.Грубы, нахабны чалавек. [Марылька:] Як жа я з табою жыць буду, з такім хамам? [Няміра:] — Ага, Цывін настройвае цябе супроць мяне?!Чорны.
[Ад імя Хама, сына Ноя, які, паводле біблейскага сказання, быў пракляты бацькам за непашану.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дзябёлы, ‑ая, ‑ае.
1. Дужага целаскладу; поўны. Ростам Петрык не вызначаўся, але затое быў ён хлопчык дзябёлы, круглы з твару.Якімовіч.[Міхась] глядзеў на шырокія плечы, на дзябёлую, налітую сілай постаць майстра.Сіўцоў.Параска Клімаўна і да таго ніколі дзябёлаю не была, то тут, то там у яе калола.Кандрусевіч.
2. Тоўсты, грубы, трывалы. Вароты ў хляве былі дзябёлыя і крэпкія, замкнёныя моцным унутраным замком.Колас.Адны [лыжкі] былі дзябёлыя, важкія, арэхавыя ці грушавыя, другія — лёгкія, асінавыя, пафарбаваных.Якімовіч.// Тоўсты, шчыльны (пра тканіну). Дзябёлае сукно.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
j-méinen Wink mit dem ~ gében* зрабі́ць каму́-н.гру́бы [недвухсэнсо́ўны] намёк
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Салда́т ’радавы ваеннаслужачы сухапутнага войска’ (ТСБМ, Бяльк.). З рус.солда́т ’тс’, якое вядома з 1515 г.; запазычана праз зах.-еўр. мовы (ням.Soldat, франц.soldat і г. д. з італ.soldato ад soldare ’наймаць’); Праабражэнскі, 2, 352; Клюге, 568; Фасмер, 3, 709. З рус. і салдафо́н ’ваенны, інтарэсы якога не выходзяць за межы вузкапрафесійных заняткаў і ведаў; грубы, абмежаваны, некультурны чалавек’ (ТСБМ); у рус. з солдат пад уплывам уласнага імя Агафон, гл. Фасмер, там жа. Ст.-бел.салдатъ (1710 г.) з той жа крыніцы (Булыка, Лекс. запазыч., 63).
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
па́дла, ‑ы, ж.
1. Труп жывёліны; мярцвячына. Калі звер галодны дарвецца да падлы — да яго падыходзяць бліжэй: не чуе, заняўшыся.Пташнікаў.Гэтыя агідныя звяры [гіены] кормяцца больш усялякай падлаю і рэдка нападаюць на людзей.Маўр.
2.Разм.зневаж. Аб кім‑, чым‑н. вельмі дрэнным. [Антон:] — Яшчэ гэтага толькі нам не хапала, каб псаваць сваё здароўе праз кожную падлу.Машара.Ды перабраў тут дзядзька меру: На слуп узбіўся, на халеру, Ды так аб падлу штурхануўся, Што свет яму перавярнуўся.Колас.// Лаянка, грубы зварот. — Пятрусь, уставай! — гукнула старая на печ. — Уставай, падла ты, тры гадзіны!Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
непаслухмя́ны, ‑ая, ‑ае.
Такі, які не слухаецца, не жадае слухаць каго‑н.; які дзейнічае насуперак. Часам на Ніка як бы нешта находзіла, і ён станавіўся дзёрзкі, грубы і непаслухмяны.Лынькоў.Арцём — чалавек непаслухмяны, гарачы.Бажко./узнач.наз.непаслухмя́ны, ‑ага, м.; непаслухмя́ная, ‑ай, ж.Маці войкала, нават біла непаслухмяную, але Соні — мора па калена.Лось.// Які не падпарадкоўваецца волі, жаданню, розуму. Ногі раптам сталі непаслухмянымі.Мележ.Ад доўгага сядзення цела зрабілася нібы чужым, непаслухмяным.Шыцік.//перан. Які не паддаецца або з цяжкасцю паддаецца якому‑н. уздзеянню. Рукой нябачнай вецер тузае Непаслухмяных пасмаў чуб.Макаль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
translation[trænzˈleɪʃn]n.
1. перакла́д; перакладны́ тэкст;
a rough/literal/exact/synchro nous translationгру́бы/літара́льны/дакла́дны/сінхро́нны перакла́д;
make/do a transla tion рабі́ць перакла́д;
in translation у перакла́дзе
2. працэ́с перакла́ду; пераклада́нне
3. ператварэ́нне;
the translation of theory into practice ператварэ́нне тэо́рыі ў пра́ктыку
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
rau
1) шурпа́ты, жо́рсткі
2) гру́бы, суро́вы; рэ́зкі
3) хры́плы
4) сыры́, неапрацава́ны;
~es Klíma суро́вы клі́мат;
◊
mit ~ er Hand ánfassen кру́та абысці́ся
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
thick
[Өɪk]1.
adj.
1) то́ўсты, таўсты́, грубы́
thick stone walls — таўсты́я каме́нныя сьце́ны
two centimeters thick — два сантымэ́тры таўшчыні́
2) густы́
thick hair — густы́я валасы́
3) густы́, цягу́чы
thick liquid — цягу́чая, густа́я ва́дкасьць
4) тума́нны, хма́рны (пра надво́р’е)
5) ні́зкі; грубы́, хры́плы
a thick voice — хры́плы го́лас
6) дурны́, тупы́
He has a thick head — Ён ма́е дурну́ю галаву, ён тупагало́вы
2.
adv.
то́ўста; гу́ста
3.
n.
гу́шча f.
in the thick of the fight — у гу́шчы бо́ю, у гара́чым баі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)