ich schätze séine Méinung я цаню́ [паважа́ю] яго́ ду́мку;
etw. zu ~ wíssen*ве́даць цану́ (каму-н., чаму-н.)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
wierzch, ~u
м. верх;
wierzch palta — верх паліто;
wierzch pudełka — а) верх скрыначкі;
накрыўка скрыначкі;
na wierzch — наверх!;
moje na ~u! — маё ўзяло!;
znać po ~u — ведаць павярхоўна
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Стабу́рчыць ‘выгібаць, выкрыўляць, выстаўляць’ (Ласт.), ‘паказваць на цяжарнасць’: uže nasza pani staburczyć (Арх. Федар.), стабу́рчыцца ‘выстаўляцца’, стабу́рыцца ‘тапырыцца’ (Ласт.). Ведаць, вытворныя ад назоўніка, што ўзыходзіць да прасл.*stoborъ ‘слуп, пень’, параўн. стабу́р ‘тумба, падстаўка’ (Ласт.), серб.-харв.сто̏бор, сто̀бор ‘агароджа; двор, вуліца’, балг.стобо́р ‘плот’, ст.-слав.стоборъ ‘слуп’, або *stъb(ъ)rъ, параўн. ст.-польск.steber, славен.stebȅr ‘слуп’, серб.-харв.ста̀бар, харв.дыял.stabȁr ‘сцябло’, ст.-слав.стъбръ ‘тс’, якім адпавядаюць літ.stãbaras ‘сухая галіна’, stùburas ‘пень’, лат.stuburs ‘пень, слуп’, а таксама ст.-дац.stafœr, швед.дыял.staver ‘кол’, што ўзыходзяць да і.-е.*steb(h)‑ ‘слуп, апора, аснова, бервяно’, а таксама ‘падперці, абаперці; стаць нерухомым’, працягам якога з’яўляецца ст.-інд.stabhnā́ti ‘падтрымлівае, падпірае’ (Скок, 3, 323, 336; Глухак, 579; Сной₂, 696).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Трактава́ць1 ’разглядаць, абгаворваць’, ’даваць тлумачэнне’, ’разумець, тлумачыць’ (ТСБМ), ’меркаваць, разважаць, ацэньваць’ (Цых.), ст.-бел.трактовати ’весці перагаворы’, ’тлумачыць, разважаць’ (1595 г.). Са ст.-польск.traktować ’трактаваць’, ’адносіцца да каго-небудзь, абыходзіцца з ім’ (Булыка, Лекс. запазыч., 188), якое з лац.tractāre ’весці перагаворы, абмяркоўваць, дамаўляцца’, ’трактаваць’, ’ведаць і ўмець’.
Трактаваць2 ’частаваць’, ’абдорваць’ (ТСБМ, Нас., Шымк. Собр., Ласт., Гарэц., Шат., Байк. і Некр., Нар. Гом., Янк. БП), трахтава́ць ’тс’ (Бяльк., Федар. 5, Сцяшк. Сл.), ст.-бел.трактова́ти ’частаваць’ запазычана са ст.-польск.traktować ’тс’ (Булыка, Лекс. запазыч., 188), якое з лац.tractāre ’аказваць гасціннасць, частаваць’. Параўн. таксама ст.-бел.трактамент ’пачастунак’ (1711 г.), якое са ст.-польск.traktament ’пачастунак’, ’прыём’ < лац.tractamentum ’тс’ (Брукнер, 574; Голуб-Ліер, 486; Голуб-Копечны, 106, 388; ЕСУМ, 5, 617).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
gubić się
незак.
1. губляць адно аднаго;
2. губляцца; знікаць;
gubić się w domysłach — не ведаць, што і думаць; губляцца ў здагадках;
~ć się w szczegółach — губляцца ў падрабязнасцях
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
дзенареч.
1. где;
дзе ты працу́еш? — где ты рабо́таешь?;
там, дзе былі́ непрахо́дныя бало́ты, цвіту́ць сады́ — там, где бы́ли непроходи́мые боло́та, цвету́т сады́;
2. (с частицейтолькі) где то́лько;
дзе то́лькі ён не працава́ў! — где то́лько он не рабо́тал!
3.разг. где, где́-нибудь, где́-либо;
ці няма́ дзе свабо́днага ме́сца? — нет ли где (где́-нибудь, где́-либо) свобо́дного ме́ста?;
◊ дзе б там ні было́ — где бы то ни́ было;
дзе́ табе! — куда́ тебе!;
дзе́ там! — куда́ там! не тут-то бы́ло! како́е там!;
дзе́ ўжо! — где уж!, куда́ уж!;
дзе на́ша не прапада́ла — где на́ше не пропада́ло;
дзе цябе́ но́сіць? — безл. где тебя́ но́сит?;
дзе папа́ла — где попа́ло;
не ве́даць, дзе во́чы дзець — не знать, куда́ глаза́ деть;
не ве́даць, дзе дзе́цца — не знать, куда́ дева́ться;
не ве́даць, дзе ру́кі дзець — не знать, куда́ ру́ки деть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
до́каз, ‑у, м.
1. Довад або факт, які з’яўляецца падставай для сцверджання чаго‑н.; сведчанне чаго‑н. Людзі кінуцца ў лес, а гэта і будзе доказам іх партызанскай прыналежнасць.Шчарбатаў.Даўно ўжо так не абедаў Пракоп, і лепшым доказам гэтага багатага абеду служылі засеўшыя ў зубах кавалачкі гавядзіны.Колас.Шмат каго будуць судзіць за зносіны з паўстанцамі, хаця ніякага доказу на гэта.. не маецца.Чарот.
2. Сістэма вывадаў, якая служыць для устанаўлення новага палажэння на падставе іншых, раней вядомых. Складанасць.. [тэарэмы] была ў тым, што, каб даказаць яе, трэба было ведаць заадно доказ і яшчэ адной тэарэмы.Краўчанка.
•••
Рэчавы доказ — прадмет, які мае дачыненне да злачынства і спрыяе яго раскрыццю.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
1. Пазбавіць зроку, зрабіць сляпым. // Часова пазбавіць здольнасці бачыць. На ганку.. [Кастуся] адразу асляпіла сонца і гагава ажно закружылася ад чыстага паветра.Галавач.//перан. Зрабіць моцнае ўражанне на каго‑н. Усе гэтыя думкі яскравым святлом пражэктара асвяцілі перад.. [Андрэем] усё жыццё і на нейкі момант асляпілі яго.Галавач.
2.перан. Пазбавіць здольнасці правільна зразумець што‑н., разабрацца ў чым‑н. Злосць, лютая злосць асляпіла, затуманіла розум.Шамякін.Святло радасці захапіла, асляпіла.. [Аксану].Кавалёў./убезас.ужыв.І чаму ёй [Марылі] не ведаць было ў п[а]ру пра Івана, чаму не знайшоўся добры чалавек ды не сказаў ёй гэтага, чаму яе самую асляпіла?Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
аз
1.уст. (название буквы «а») аз, род. аза́м.;
2.азы́перен. (первоначальные сведения) азы́, род. азо́ў ед. нет;
◊
начина́ть с азо́в пачына́ць з азо́ў;
не знать ни аза́ не ве́даць ні бэ ні мэ;
от аза́ до и́жицы ад пача́тку да канца́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)