Зу́зліць ’плакаць, ныць’ (ашмян., Сл. паўн.-зах.). Параўн. укр.уст.дыял.зу́зи, зу́зни ’шум, гоман’ (Жэлях.). Верагодна, гукапераймальнае, магчыма, з літ.zū̃zti ’гусці’ > *зусці > *зузла ’той, хто гудзіць (ные)’ > зузліць ’ныць’. Параўн. зурзаць, зюзюкаць.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Рэге́ля, рагеля ’від кломлі (рыбалоўная прылада)’ (ТС). Укр.раге́ля ’рэдкая сетка для лоўлі ракаў’. Магчымая сувязь з літ. назвай палазоў для перацягвання бараны ragelės. Параўн. семантыку назваў рыбалоўных прылад полаз (гл. полаз2), сані.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Стабаро́к, стабаро́чак ‘сцяблінка’ (даўг., Сл. ПЗБ). З літ.stíebas, stãbaras ‘сцябло’ (Сл. ПЗБ, там жа), што найбольш верагодна па лінгвагеаграфічных прычынах. Аднак нельга выключыць і працяг прасл.*stoborъ/*stъbъrъ, гл. стабурчыць. Параўн. стаўбур, гл.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ча́сткаж.
1. (адцэлага) Teil m -s, -e; Stück n -(e)s, -e; Ánteil m (доля);
2.муз., літ. Satz m -(e)s, Sätze;
бо́льшая ча́стка der größte Teil, Gróßteil m;
трэ́цяя ча́стка der drítte Teil, Dríttel n -s, -;
ча́стка це́ла Körperteil m;
запасны́я ча́сткі Ersátzteile pl;
3. (аддзелустановы) Abtéilung f -, -en;
гаспада́рчая ча́стка Verwáltung f -, -en;
вучэ́бная ча́стка Stúdi¦enabteilung f (уВНУ)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
арты́кулм.
1.літ. Artíkel [-´tı-] m -s, -; Áufsatz m -es, -sätze; Béitrag m -(e)s, Béiträge;
перадавы́ арты́кул Léitartikel m;
2. (дакумента) Artíkel m; Paragráph m -en, -en; Pósten m -s, - (рахунку);
прыбытко́вы арты́кулÉinkommensposten m, Éinnahmequelle f -, -n;
расхо́дны арты́кулÁbgangsposten, Áusgabeposten m, Kóstenposition f -;
3.юрыд.:
арты́кул зако́на Gesétzesparagraph m, Gesétzartikel m;
на бе́лым све́це auf der Welt, in der wéiten Welt; in der (gróßen) wéiten Welt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Суво́рка ’повад, вяровачка’ (ваўк., Сл. ПЗБ), сюды ж суво́рыць ’звязаць у пару’ (ваўк., Сл. ПЗБ). Параўноўваецца з літ.sąvaras ’вяровачка’ (там жа). Але параўн. укр.палес.суво́ра ’прывязь у цэпе’, славен.sovȏra ’развора ў возе’, з іншай прыстаўкай рус.сворка ’павадок’, укр.сві́рка ’тс’, што дае падставы для рэканструкцыі прасл.дыял.*sǫvora ’тое, што звязвае, злучае’, дэвербатыў ад прасл.*sъ‑verti ’звязаць, злучыць’ < *verti ’звязваць’, з балцкімі адпаведнікамі: літ.są́vara ’клямка; папярочка, якая злучае дзве бэлькі; тасёмка’, лат.suôvara (= savara) ’папярочная планка ў бараны’; падрабязна гл. Борысь, Prefiks., 92. Гл. таксама свора, шворка.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Суш ’сухое без дажджоў надвор’е, засушлівы час, засуха’ (ТСБМ, Ласт., Сцяшк., Сл. ПЗБ, ТС), ’што-небудзь пазбаўленае вільгаці, сухое (галінкі, паверхня зямлі)’ (ТСБМ, Сл. ПЗБ), ’сухая вашчына (пчаліныя рамкі з сотамі без мёду)’ (ТС; івац., жытк., Нар. сл., Скарбы, Сцяшк.), ’вашчына’ (брасл., шуміл., Сл. ПЗБ), сушь ’тс’ (Сл. Брэс., Анох.). Рус.сушь ’сухое надвор’е, засуха’, польск.susz, в.-луж., н.-луж.suš ’суш’, чэш.souš ’суша’, славац.súš ’суш’, славен.sȗš ’суша’. Прасл.*suxь, да сухі (гл.), што мае дакладны адпаведнік у літ.sausis ’сухая пара’ (Аткупшчыкоў, Этимология–1984, 193), параўн. літ.saũsis ’студзень’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Плёнка ’плеўка’, ’пузыр на метале ці шкле’ (ТСБМ, Мядзв.), ’сіло’ (Янк. I; Шат.; Бяльк., Растарг.; паўн.-усх., КЭС), ’покрыва кукалкі пчалы’ (Нікан.), ’абалонка асінага гнязда’ (в.-дзв., Сл. ПЗБ); пле́нка ’пенка на малацэ’ (брасл., ЛА, 4; Сл. ПЗБ, Нас.), ’плеўка на паверхні стаячай вады’ (брасл., Сл. ПЗБ), ’мазгавая абалонка’ (брасл., шуміл., Сл. ПЗБ). Рус.плёнка ’плеўка’, ’сіло і прыстасаванне з начэпленых на вяроўку, палку сілаў для лоўлі птушак’. Да прасл.*plěna, якому генетычна адпавядае літ.plenė̃ ’скурка, абалонка’, ’плеўка на малацэ’ аналагічна прасл.*plěva (гл. плева1) і літ.plėvė̃ ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
По́жаг ’ражон’ (ТСБМ), ’дзяржанне, чаранок’ (воран., LKK, 16, 186). Рус.пожо́г ’качарэжнік’, ’кол’, польск. (з бел.-літ. пагранічча) pożoch ’тс’. Грынавяцкене і інш. (тамсама) лічаць запазычаннем з літ.pãžagas ’качарэжнік’, у такім выглядзе зафіксаваным і на беларускай тэрыторыі: пажаґас ’тс’ (ЛА, 4); мяркуецца, што пра гэта сведчыць сувязь з žãgas ’штабель дроў’, а таксама па фанетычных, марфалагічных і лінгвагеаграфічных прычынах. Сумнеўна, асабліва ў святле сінанімічнай формы во́жаг (гл.). Прасл.*požegъ. Форма пажага́ч ’прут’ (шчуч., Сл. ПЗБ) магла ўтварыцца пад уплывам літаратурнай формы або самастойна ад пожаг з экспрэсіўным суф. ‑ач.