шалёны, ‑ая, ‑ае.
1. Хворы на шаленства, на вадабоязь.
2.
3. Які страціў разважлівасць, цвярозы розум.
4.
5.
6. Свавольны, дураслівы.
7.
8.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Verbum
анлайнавы слоўнікпусці́ць
1.
2. (воду, газ) пусти́ть, откры́ть;
3. вы́делить, пусти́ть;
4.
◊ п. карані́ — пусти́ть ко́рни;
п. слязу́ — пусти́ть слезу́;
п. з (агнём) ды́мам — сжечь, спали́ть;
п. на
п. на самацёк — пусти́ть на самотёк;
п. з то́рбай — пусти́ть по́ миру;
п. пагало́скі — разнести́ молву́;
п. на свет — произвести́ на свет;
не п. на паро́г (на во́чы) — не пусти́ть на поро́г (на глаза́);
п. пыл у во́чы — пусти́ть пыль в глаза́;
п. (сабе́) ку́лю ў лоб — пусти́ть (себе́) пу́лю в лоб;
п. у паве́тра — взорва́ть;
п. у расхо́д — пусти́ть в расхо́д;
п. у ход — пусти́ть в ход;
п. чырво́нага пе́ўня — пусти́ть кра́сного петуха́;
п. ю́шку — пусти́ть кровь; уда́рить до кро́ви;
п. казла́ ў агаро́д —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
МАСТАЦТВАЗНА́ЎСТВА,
1) у шырокім сэнсе — комплекс грамадскіх навук, які вывучае мастацтва: яго асобныя віды, заканамернасці развіцця, сукупнасць пытанняў зместу і формы
2) У вузкім сэнсе — навука пра пластычныя мастацтвы, архітэктуру, дызайн і
Элементы М. вядомы са старажытнасці і разглядаліся ў кантэксце філасофій, л-ры, багаслоўя,
Пытанні эстэтыкі
На Беларусі першыя звесткі і выказванні пра мастацтва трапляюцца ў «Словах» Кірылы Тураўскага (11
Літ.:
Базен Ж. История истории искусства: От Вазари до наших дней:
Беларускае сучаснае мастацтвазнаўства і крытыка: Прабл. адаптацыі да новых рэальнасцей.
Я.Ф.Шунейка.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
РАМА́Н (
празаічны (часам вершаваны) твор; жанр эпічнай л-ры (
Р. узнік у антычнай л-ры, выкарыстаўшы
Бел. Р. узнік у 20
Рэпрэсіі 1930-х
У 1960-я
Літ.:
Белинский В.Г. Разделение поэзии на роды и виды //
Грифцов Б.А. Теория романа.
Чичерин А.В. Возникновение романа-эпопеи.
Фокс Р. Роман и народ:
Декс П. Семь веков романа:
Судьбы романа.
Кожинов В.В. Происхождение романа.
Бахтин М.М. Вопросы литературы и эстетики.
Днепров
Адамовіч А.М. Беларускі раман.
Яго ж. Горизонты белорусской прозы.
Дзюбайла П.К. Беларускі раман.
Гады 70-я.
С.А.Андраюк.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
лаві́ць, лаўлю, ловіш, ловіць;
1. Хапаць каго‑, што‑н. на ляту.
2. Здабываць (рыбу, звяроў, птушак) з дапамогай спецыяльных прыстасаванняў.
3.
4. Не прапускаць магчымасці для ажыццяўлення чаго‑н., выбіраць зручны момант.
5.
6.
7.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
тупы́, ‑ая, ‑ое.
1. Такі, якім цяжка рэзаць, пілаваць, калоць і пад., недастаткова навостраны;
2. Які не звужаецца ці мала звужаецца, закруглены на канцы.
3.
4.
5. Не востры, глухі; ныючы (пра боль).
6. Глухі, не рэзкі, не звонкі (пра гукі).
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
хто, каго, каму, каго, кім, аб кім,
1.
2. Ужываецца ў значэнні вылучальных або ўказальных займеннікаў: «каторы», «той».
3.
4.
5.
6.
7.
8. Ужываецца ў размеркавальным значэнні пры супастаўленні членаў сказа і сказаў у значэнні: «адно..., другое».
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
head
1) галава́, гало́ўка
2) ве́рхняя ча́стка, верх -у
3) пе́рад -у
4) галава́
5) чалаве́к -а
6) кача́н -а́
7) узгало́ўе
8) галава́
9) мыс -а
10) heads,
1)
быць напе́радзе, на чале́ (пара́ду)
2) накіро́ўваць
3) кірава́ць, узнача́льваць, стая́ць на чале́
4) адраза́ць галаву́
1) ісьці́, кірава́цца
2) (for) набліжа́цца (да катастро́фы)
4.1) пярэ́дні
2) сустрэ́чны (
3) гало́ўны, кіру́ючы
4) галаўны́, на галаву́
•
- at the head
- head over heels
- keep one’s head above water
- lay heads together
- put heads together
- lose one’s head
- make head
- make head of
- make tail of
- out of one’s head
- off one’s head
- over head and ears
- talk one’s head off
- turn one’s head
- head and shoulders
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
галава́, ‑ы́;
1. Верхняя частка цела чалавека, верхняя або пярэдняя частка цела жывёліны, якая заключае ў сабе мозг.
2.
3.
4.
5.
6. Харчовы прадукт у выглядзе шара або конуса.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
к, ко предлог с
подойти́ к столу́ падысці́ да стала́;
зайти́ к това́рищу зайсці́ да тава́рыша;
любо́вь к ро́дине любо́ў да радзі́мы;
вперёд, к но́вым побе́дам! упе́рад, да но́вых перамо́г!;
во́ля к труду́ во́ля да пра́цы;
прислу́шиваться к слова́м прыслухо́ўвацца да слоў;
обрати́ться к аудито́рии звярну́цца да аўдыто́рыі;
подгото́виться к убо́рке урожа́я падрыхтава́цца да ўбо́ркі ўраджа́ю;
к пяти́ приба́вить четы́ре да пяці́ дада́ць чаты́ры;
присоедини́ться к большинству́ далучы́цца да бо́льшасці;
к вопро́су о происхожде́нии языка́ да пыта́ння аб пахо́джанні мо́вы; кроме того, иногда переводится также иными предлогами или конструкциями без предлогов, в частности: а) (для выражения направленности действия к временному пределу в значении: около) пад (што); (в значении: точно к такому-то часу) к (чаму); пад (што);
к ве́черу ве́тер ути́х пад ве́чар
к утру́ положе́ние измени́лось пад ра́ніцу стано́вішча змяні́лася;
быть к десяти́ часа́м быць к дзесяці́ гадзі́нам;
успе́ть к обе́ду паспе́ць к абе́ду (да абе́ду);
к годовщи́не Октября́ да гадаві́ны Кастры́чніка;
к тысячеле́тию со дня образова́ния да тысячаго́ддзя з дня ўтварэ́ння; б) (для указания на назначение, соответствие
оде́жда к пра́зднику адзе́нне на свя́та;
пригото́вить к за́втраку прыгатава́ць на сне́данне;
к нача́лу го́да на пача́так го́да (к пача́тку го́да);
к сча́стью на шча́сце;
к моему́ стыду́ на мой со́рам;
немно́го к восто́ку крыху́ на ўсход;
к за́паду на за́хад; в) (в бранных выражениях) к (чаму);
к чёрту к чо́рту.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)