РЭ́ДКІХ І РАССЕ́ЯНЫХ ЭЛЕМЕ́НТАЎ РУ́ДЫ,

прыродныя мінеральныя ўтварэнні, якія змяшчаюць рэдкія элементы і рассеяныя элементы ў канцэнтрацыях, мэтазгодных для прамысл. здабычы. У буйных радовішчах рэдкія элементы ўтрымліваюцца ад некалькіх працэнтаў (ніобій, літый, берылій) да дзесяткаў працэнтаў (стронцый). Адрозніваюць руды, якія маюць у сабе гэтыя элементы ў выглядзе ўласна рэдкаметальных мінералаў (складаюць гал. прамысл. каштоўнасць), і руды, што змяшчаюць іх у выглядзе ізаморфных прымесей і здабываюцца спадарожна з пашыранымі металамі і неметаламі. Руды ўласна рэдкаметальных радовішчаў утвараюць комплексныя радовішчы, напр., рэдкаметальныя пегматыты змяшчаюць тантал, літый, берылій, часам цэзій, волава. Комплекснымі з’яўляюцца таксама і шматлікія рудныя мінералы (напр., лапарыт — крыніца здабычы танталу, ніобію, тытану, рэдкіх зямель). Радовішчы рэдкаметальных руд генетычна разнастайныя. Гал. аб’ёмы здабычы тытану, цырконію, танталу, ніобію, рэдкіх зямель і інш. звязаны з россыпамі і корамі выветрывання. Рассеяныя элементы здабываюць спадарожна пры комплекснай перапрацоўцы руд інш. карысных выкапняў і мінер. канцэнтратаў. Руды рассеяных элементаў — мінералы нефелін (рубідый, цэзій, галій), апатыт (стронцый, рэдкія землі), біятыт (літый, хром, рубідый, талій, галій), светлыя слюды, халькапірыт, кінавар, ільменіт, касітэрыт, вальфраміт, сфалерыт, галеніт і (інш. Паводле геахім. уласцівасцей рассеяных элементаў (халька-, літа-, сідэра-, аргана- і гідрафільных) вызначаюцца іх металагенія і прымеркаванасць да пэўных геолага-геахім. груп і тыпаў радовішчаў. Гл. таксама Берыліевыя руды, Літыевыя руды, Ніобіевыя руды, Танталавыя руды.

т. 13, с. 552

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

станда́рт

(англ. standard = норма, узор, мерка)

1) узор, мадэль, эталон, якім павінна адпавядаць што-н. сваім памерам, формай, якасцю і г.д.;

2) прыняты за аснову від вырабаў, які адпавядае ўсім патрабаванням, што прад’яўляюцца да яго;

3) перан. нешта шаблоннае, што не мае ў сабе нічога арыгінальнага (напр. думаць па стандарту).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

сам, сама́ займ.:

ён [яна́] прыйшо́ў [прыйшла́] сам(а́) er [sie] ist selbst gekómmen; er [sie] ist von selbst gekómmen (без запрашэння);

сам па сабе́ ён нядрэ́нны (чалаве́к) an und für sich ist er kein schléchter Mensch

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

асе́лы

1. (які зляжаўся, стаў ніжэйшы) ábgesackt; éingesunken;

2. (які апаў, апусціўся) ábgelagert;

3. (які знайшоў сабе пастаяннае прыстанішча) sésshaft [ánsässig] geworden;

4. (пра глебу, кучу, будынак і пад.); éingesunken (які абрынуўся, абваліўся); ábgesackt

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

veréinen vt

1.

1) аб’ядно́ўваць, злуча́ць

2) спалуча́ць (у сабе)

2. ~, sich аб’ядно́ўвацца, злуча́цца (у агульную арганізацыю, фірму і г.д.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

umfassen II umfássen

vt

1) ахапля́ць, абдыма́ць

2) змяшча́ць (у сабе́); ахо́пліваць (у дакладзе і г.д.)

3) вайск. ахапля́ць (праціўніка)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Schädel m -s, - чэ́рап;

sich (D) den ~ éinrennen* (з-за ўпа́ртасці) звярну́ць сабе́ галаву́ [ка́рак];

er hat éinen hárten ~ ён упа́рты [цвердало́бы]

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Rückendeckung f -, -en вайск. тылаво́е прыкрыццё; перан. падтры́мка, дапамо́га, (пад)страхо́ўка;

sich (D) ~ verscháffen перан. забяспе́чыць сабе́ падтры́мку, застрахава́ць сябе́

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

popełnić

зак. зрабіць, учыніць;

popełnić samobójstwo — учыніць самазабойства; зрабіць сабе смерць;

popełnić błąd — зрабіць памылку;

popełnić przestępstwo — учыніць (здзейсніць; зрабіць) злачынства

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

względnie

1. адносна, параўнальна;

względnie cicho — адносна ціха;

2. разм. нядрэнна; няблага; нішто сабе;

dzieci uczą się względnie — дзеці вучацца няблага

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)