unawares

[,ʌnəˈwerz]

adv.

1) незнаро́к, выпадко́ва

2) зьняна́цку, нечака́на

The police caught the burglar unawares — Палі́цыя засьпе́ла зло́дзея зьняна́цку

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

Патка́ць ’сустрэць’ (Яруш., Нас.), патка́нне ’сустрэча’ (Нас.). Польск. potkać (się), spotkanie, чэш. ‑tkati (potkati, setkati se) ’тс’, ст.-чэш. potka ’сустрэча’. Да прасл. *tъk‑ (< і. -е. *tukh‑): чэш. se‑tkati se ’сустрэць’ (< sъ‑tъk‑) — ст.-грэч. συν‑τυγχάνω ’сустракаю’, у якім само τυγχάνω азначае ’выпадкова сустрэцца’ (Брукнер, 571; Махэк₂, 644).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

КАЭВАЛЮ́ЦЫЯ [ад лац. со (cum) з, разам + эвалюцыя],

сумесная (спалучаная) эвалюцыя двух і больш таксонаў, калі эвалюцыя кожнага часткова залежыць ад эвалюцыі другога. Таксоны аб’яднаны цеснымі экалагічнымі сувязямі, але не абменьваюцца генамі; пры гэтым дзейнічае рэцыпрокны ціск адбору (гл. Рэцыпрокнае скрыжаванне). Да К. належыць большасць папуляцыйных узаемаадносін, ад драпежніцтва і канкурэнцыі да мутуалізму і протакааперацыі, калі адносіны паміж двума арганізмамі (папуляцыямі) узаемакарысныя, але не з’яўляюцца абавязковымі, і ўзаемасувязь выпадковая (напр., некат. насякомыя жывуць і кормяцца на раслінах і выпадкова прымаюць удзел у іх апыленні). У вузкім сэнсе К. — эвалюц. ўзаемаадносіны паміж раслінамі і жывёламі. Тэрмін «К.» ўжываецца і ў адносінах да сістэмы «грамадства—прырода». Несупадзенне хуткасцей прыроднага працэсу, які ідзе марудна, і сац.-эканам. развіцця чалавецтва, якое ідзе намнога хутчэй, вядзе да дэградацыі прыроды. Прапануецца такое ўздзеянне чалавека на прыроду, якое рэгулюецца і свядома абмяжоўваецца (стварэнне наасферы). Гл. таксама Каадаптацыя.

т. 8, с. 203

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

вы́скачка м., ж.

1. разм. Gérnegroß m -, -e:

2. (той, хто выпадкова заняў якую-н пасаду) Empórkömmling m -(e)s, -e; Parvenü [-v-] m -s, -s

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

раскляпа́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., што.

1. Выбіць заклёпкі, разняць на часткі (што‑н. скляпанае). Выпадкова ўдалося выявіць на дне ракі Свіслач паравы кацёл і некалькі ржавых вялікіх жалезных бакаў. Іх выцягнулі з вады, тут жа раскляпалі і перацягнулі на завод. «Полымя».

2. Распляскаць, расплюшчыць чым‑н. цяжкім, цвёрдым.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

come on

а) сустрэ́ць выпадко́ва

б) рабі́ць по́ступ (у наву́цы), разьвіва́цца (пра хваро́бу), набліжа́цца (пра бу́ру)

в) выхо́дзіць на сцэ́ну

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

chance

[tʃæns]

1.

n.

1) наго́да f., шанс, ша́нец -цу m.

it’s his last chance — Гэ́та яго́ны апо́шні ша́нец

2) магчы́масьць, праўдападо́бнасьць f.

3) лёс -у m., уда́ча f., шча́сьце n.

4) здарэ́ньне n., вы́падак -ку m.

5) ры́зыка f., аза́рт -у m.

to take a chance — рызыкава́ць

2.

v.

1) зда́рыцца выпадко́ва

I chanced to meet an old friend today — Я выпадко́ва спатка́ў сёньня старо́га ся́бру

2) выпадко́ва даве́дацца

He chanced to know — Ён выпадко́ва даве́даўся

3.

adj.

выпадко́вы

a chance visit — выпадко́вы візы́т

•

- by chance

- chance upon

- on the chance

- stand a chance

- the chances are

- the main chance

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

про́ста.

1. прысл. Прама, не зварочваючы ўбок.

Ідзіце п., потым звярніце налева.

2. прысл. Непасрэдна.

Пачнём п. са справы.

3. чаго. Сапраўды, на самай справе.

Гэтаму п. нельга паверыць.

4. часц. Толькі, не што іншае, як.

Гэта п. здзек.

5. прысл. Неяк выпадкова, без асаблівага намеру.

Зайшоў п. пагаварыць.

6. прысл. Наогул.

Дапамагалі родзічы і п. добрыя людзі.

◊

Проста так — без асаблівых прычын, намеру (у 5 знач.).

Чаго ты прыйшоў? — Проста так.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

мімахо́дам, прысл.

1. Праходзячы, праязджаючы міма. Пастаяўшы крыху на месцы, нібы ў задуменні, зубр рушыць далей, абрываючы мімаходам маладыя галінкі ясеня. В. Вольскі.

2. Між іншым, выпадкова. — Нездарма ты аб трактары гаварыў, — кідае .. [Косціку] мімаходам рэпліку Ніна. Дуброўскі. — Што, едзеш куды? — нібы мімаходам спытала Макатрыха. — Угу-у, — абыякава адказаў Васіль. Кулакоўскі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

fuks

м.

1. нечаканая ўдача; спрыяльны выпадак;

2. спарт. нечаканы пераможца;

~em — фуксам; незаслужана; выпадкова

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)