штурхану́ць

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. штурхану́ штурханё́м
2-я ас. штурхане́ш штурханяце́
3-я ас. штурхане́ штурхану́ць
Прошлы час
м. штурхану́ў штурхану́лі
ж. штурхану́ла
н. штурхану́ла
Загадны лад
2-я ас. штурхані́ штурхані́це
Дзеепрыслоўе
прош. час штурхану́ўшы

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

штурхану́ць сов., однокр. толкну́ть, толкану́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

штурхану́ць, ‑ну, ‑неш, ‑не; ‑нём, ‑няце; зак.

Аднакр. да штурхаць.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

шту́рхаць, -аю, -аеш, -ае; незак.

1. каго-што. Рухаць ад сябе, кранацца рэзкім рухам, кароткім ударам.

Ш. у спіну сяброўку.

Ш. тачку.

2. Трымаючы на ўзроўні плячэй, рэзкім моцным рухам паднімаць над сабой (штангу, гіру) або штуршком кідаць наперад (звычайна ядро; спец.).

Ш. ядро.

Ш. штангу.

3. перан., каго (што). Прымушаць да чаго-н., садзейнічаць сваім умяшаннем развіццю чаго-н.

Ш. каго-н. на нядобры ўчынак.

|| зак. штурхану́ць, -ну́, -не́ш, -не́; -нём, -няце́, -ну́ць; -ні́ і штурхну́ць, -ну́, -не́ш, -не́; -нём, -няце́, -ну́ць; -ні́.

|| наз. шту́рханне, -я, н. (да 1 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

куксану́ць

‘стукнуць, штурхануць каго-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. куксану́ куксанё́м
2-я ас. куксане́ш куксаняце́
3-я ас. куксане́ куксану́ць
Прошлы час
м. куксану́ў куксану́лі
ж. куксану́ла
н. куксану́ла
Загадны лад
2-я ас. куксані́ куксані́це
Дзеепрыслоўе
прош. час куксану́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

шаро́хнуць

‘варухнуць, штурхануць каго-небудзь, што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. шаро́хну шаро́хнем
2-я ас. шаро́хнеш шаро́хнеце
3-я ас. шаро́хне шаро́хнуць
Прошлы час
м. шаро́хнуў шаро́хнулі
ж. шаро́хнула
н. шаро́хнула
Загадны лад
2-я ас. шаро́хні шаро́хніце
Дзеепрыслоўе
прош. час шаро́хнуўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ператаўхну́ць

‘штурхануць каго-небудзь, што-небудзь кароткім, рэзкім рухам з аднаго месца ў іншае’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. ператаўхну́ ператаўхнё́м
2-я ас. ператаўхне́ш ператаўхняце́
3-я ас. ператаўхне́ ператаўхну́ць
Прошлы час
м. ператаўхну́ў ператаўхну́лі
ж. ператаўхну́ла
н. ператаўхну́ла
Загадны лад
2-я ас. ператаўхні́ ператаўхні́це
Дзеепрыслоўе
прош. час ператаўхну́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

Варсану́ць ’піхнуць, штурхануць’ (Янк. II, Бяльк., Арх. ГУ), варса́нуць ’штурхануць’ (Арх. ГУ). Бясспрэчна, адносіцца да варс́аць ’калоць, кідаць’ (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Таўкану́ць ’штурхануць’ (асіп., ЛА, 2; Байк. і Некр.) тыўкану́ць ’тс’ (хоцім., ЛА, 2), таўкану́цца ’штурхануць’ (асіп., ЛА, 2). Да наступнага слова.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Пхаць ’піхаць, штурхаць’ (ТСБМ, Нас., ТС, Бес., Шат., Гарэц.), ’напіхваць’ (Нас.; воран., Сл. ПЗБ), пха́цца (пхацьца) ’штурхацца, ціснуцца’ (Нас.; лоеў., Мат. Гом.; іўеў., Сл. ПЗБ), ’павольна ехаць’ (клец., Жыв. сл.), сюды ж пхнуць, пхну́цца ’штурхануць; павольна ехаць’ (ТС, Сл. ПЗБ, Гарэц., Мат. Гом.), а таксама пхену́ць ’штурхануць, піхануць’ (ТС), пхану́ць ’тс’ (брагін., Мат. Гом.). Гл. піхаць.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)