транжы́р, -а, мн. -ы, -аў, м. (разм.).
Чалавек, які транжырыць што-н.; марнатравец.
|| ж. транжы́рка, -і, ДМ -рцы, мн. -і, -рак.
|| прым. транжы́рскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
транжы́р
назоўнік, агульны, адушаўлёны, асабовы, мужчынскі род, 1 скланенне
|
адз. |
мн. |
| Н. |
транжы́р |
транжы́ры |
| Р. |
транжы́ра |
транжы́раў |
| Д. |
транжы́ру |
транжы́рам |
| В. |
транжы́ра |
транжы́раў |
| Т. |
транжы́рам |
транжы́рамі |
| М. |
транжы́ру |
транжы́рах |
Крыніцы:
nazounik2008,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
транжы́р, ‑а, м.
Разм. Той, хто неразумна, марна траціць (грошы, маёмасць і пад.); марнатравец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Транжы́р ’той, хто неразумна, марна траціць грошы, маёмасць’ (ТСБМ), сюды ж транжы́рыць ’траціць, мантачыць’ (ТСБМ, Бяльк.). З рус. транжи́р ’тс’, якое з франц. trancheur ’той, які рэжа’ < trancher ’рэзаць, рубаць’ праз нова-в.-ням. transchieren ’рэзаць, разрэзваць’ (Фасмер, 4, 94). Паводле Вінаградава (Этимология–1966, 122–125) і Дабрадомава (Этимология–1986–1987, 194–200), рускія словы — у выніку трансфармацыі франц. étranger, étrangère ’іншаземны, чужы’ ў дзеяслоў з пераасэнсаваннем зыходнага значэння ў ’траціць за мяжой, растрачваць грошы, маёмасць упустую’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
транжы́рка, ‑і, ДМ ‑рцы; Р мн. ‑рак; ж.
Разм. Жан. да транжыр.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
транжы́рыць
дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
транжы́ру |
транжы́рым |
| 2-я ас. |
транжы́рыш |
транжы́рыце |
| 3-я ас. |
транжы́рыць |
транжы́раць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
транжы́рыў |
транжы́рылі |
| ж. |
транжы́рыла |
| н. |
транжы́рыла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
транжы́р |
транжы́рце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
транжы́рачы |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
транжи́р м.; транжи́ра м. и ж., разг. транжы́р, -ра м.; марнатра́вец, -ра́ўца м.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)