распа́рыцца, -руся, -рышся, -рыцца; зак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Размякчыцца, размякнуць пад дзеяннем пары, гарачай вады.
Рэпа добра распарылася.
2. Разагрэцца да поту; разгарачыцца (разм.).
Р. ў лазні.
|| незак. распа́рвацца, -аюся, -аешся, -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
распа́рыцца
дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, зваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
распа́руся |
распа́рымся |
| 2-я ас. |
распа́рышся |
распа́рыцеся |
| 3-я ас. |
распа́рыцца |
распа́рацца |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
распа́рыўся |
распа́рыліся |
| ж. |
распа́рылася |
| н. |
распа́рылася |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
распа́рся |
распа́рцеся |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
распа́рыўшыся |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
распа́рыцца сов., в разн. знач. распа́риться;
рэ́па до́бра ~рылася — ре́па хорошо́ распа́рилась;
р. ў цёплай ха́це — распа́риться в тёплой избе́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
распа́рыцца, ‑руся, ‑рышся, ‑рыцца; зак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Размякчыцца, размякнуць пад дзеяннем пары, вару і пад. Скура распарылася. □ За ноч макуха распарылася, і на раніцу Галя прынесла паўвядзерца пойла. Сабаленка.
2. Моцна прагрэцца, мыючыся ў лазні з парай. [Андрэй] распарыўся ўвесь, расчырванеўся, ад яго веяла гарачым здароўем, свежаю сілай. Зарэцкі. // Разм. Разагрэцца да поту; разгарачыцца. Сёння пякло і парыла ўвесь дзень. Юрка надта распарыўся на будоўлі, і ён будзе купацца даўжэй, чым у мінулыя вечары. Вышынскі. Хіліла зноў на сон, і ён падумаў, што, бегучы за санямі, быў распарыўся. Пташнікаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
распа́риться распа́рыцца, мног. параспа́рвацца;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
параспа́рвацца, ‑аецца; ‑аемся, ‑аецеся, ‑аюцца; зак.
Распарыцца — пра ўсё, многае або ўсіх, многіх.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
распа́рвацца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; незак.
1. Незак. да распарыцца.
2. Зал. да распарваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разапрэ́ць, -э́ю, -э́еш, -э́е; зак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Прэючы, размякнуць, разбухнуць.
Каша разапрэла.
2. Моцна спацець, распарыцца (разм.).
Р. пасля лазні.
|| незак. разаправа́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
распа́рвацца несов., возвр., страд. распа́риваться; см. распа́рыцца, распа́рваць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
разапрэ́ць, ‑эю, ‑эеш, ‑эе; зак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв.) Размякнуць, разбухнуць ад цяпла і вільгаці. Зерне разапрэла. □ [Барысаў] глядзеў з-пад рукі на лысыя курганы, на Сарочы лес. — Зямля разапрэла, дыміцца... Любата!.. Няхай.
2. Разм. Моцна спацець, распарыцца. Усе так разапрэлі, што пот цурком ліўся па тварах. Бядуля. [Люба] разапрэла ад пары з вядра, жмурыць вочы ад дыму. Карпюк.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)