праясне́ць, 1 і 2 ас. не ўжыв., -е́е; зак.

1. Стаць ясным, чыстым ад хмар.

Неба праяснела.

К вечару праяснела (безас.; распагодзілася).

2. Стаць асэнсаваным, ясным ці спакойным.

Думкі праяснелі.

Твары людзей праяснелі.

|| наз. праясне́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

праясне́ць

дзеяслоў, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. - -
2-я ас. - -
3-я ас. праясне́е праясне́юць
Прошлы час
м. праясне́ў праясне́лі
ж. праясне́ла
н. праясне́ла
Дзеепрыслоўе
прош. час праясне́ўшы

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

праясне́ць сов.

1. (стать свободным от туч) проя́снеть, проя́сниться, проясни́ться; просветле́ть;

2. безл. (о погоде) проя́снеть, проя́сниться, проясни́ться;

3. (о лице) проясне́ть, проясни́ться; просветле́ть;

4. перен. (о мыслях, сознании и т.п.) проясне́ть, проясни́ться; просветли́ться;

5. (стать более ясным, выразительным) проясне́ть; просветле́ть;

во́чы ~не́лі — глаза́ проясне́ли

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

праясне́ць, ‑ее; зак.

1. Стаць ясным, выразна бачным. Стары працёр хустачкай вочы, абгладзіў вусы, вочы праяснелі. Шынклер.

2. Стаць спакойным, вясёлым, прыветлівым. Твары суседніх жанчын неяк раптоўна, на адно імгненне, праяснелі ўсмешкай. Пестрак.

3. Стаць ясным, выразным (пра свядомасць, думкі і пад.). Думкі праяснелі. / у безас. ужыв. Сухі, гарачы махорачны дым востра заказытаў у носе, і неяк адразу праяснела ў галаве. М. Стральцоў.

4. Вызваліцца ад хмар, прасвятлець. Упершыню пасля некалькіх дажджлівых дзён неба праяснела. Жычка. // безас. Распагодзіцца. Прыпарыла, на яснае неба пасунулася хмара, прайшоў дожджык. Зноў праяснела. Бялевіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

праясні́цца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -і́цца; зак.

1. Стаць ясным, праяснець.

Неба праяснілася.

Думкі праясніліся.

2. Стаць свабодным ад няяснасцей.

Справа праяснілася.

|| незак. праясня́цца, -я́ецца.

|| наз. праясне́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

проя́снить сов., безл. праясне́ць, праясні́цца, вы́ясніцца, распаго́дзіцца.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

просветле́ть сов.

1. прасвятле́ць, праясне́ць;

2. перен. прасвятле́ць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вы́ясниться​II сов., безл. вы́ясніцца, праясні́цца, праясне́ць, распаго́дзіцца, вы́пагадзіцца.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

проясне́ть сов. праясне́ць, праясні́цца;

взор проясне́л по́зірк праясне́ў (праясні́ўся).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

проя́сниться сов., разг.

1. праясні́цца, праясне́ць;

не́бо проя́снилось не́ба праясні́лася (праясне́ла);

2. безл. праясні́цца, праясне́ць, вы́ясніцца, распаго́дзіцца;

сего́дня проя́снилось сёння праясні́лася (праясне́ла, вы́яснілася, распаго́дзілася).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)