пала́ючы
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
пала́ючы |
пала́ючая |
пала́ючае |
пала́ючыя |
| Р. |
пала́ючага |
пала́ючай пала́ючае |
пала́ючага |
пала́ючых |
| Д. |
пала́ючаму |
пала́ючай |
пала́ючаму |
пала́ючым |
| В. |
пала́ючы (неадуш.) |
пала́ючую |
пала́ючае |
пала́ючыя (неадуш.) |
| Т. |
пала́ючым |
пала́ючай пала́ючаю |
пала́ючым |
пала́ючымі |
| М. |
пала́ючым |
пала́ючай |
пала́ючым |
пала́ючых |
Крыніцы:
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
пала́ючы
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
пала́ючы |
пала́ючая |
пала́ючае |
пала́ючыя |
| Р. |
пала́ючага |
пала́ючай пала́ючае |
пала́ючага |
пала́ючых |
| Д. |
пала́ючаму |
пала́ючай |
пала́ючаму |
пала́ючым |
| В. |
пала́ючы (неадуш.) |
пала́ючую |
пала́ючае |
пала́ючыя (неадуш.) |
| Т. |
пала́ючым |
пала́ючай пала́ючаю |
пала́ючым |
пала́ючымі |
| М. |
пала́ючым |
пала́ючай |
пала́ючым |
пала́ючых |
Крыніцы:
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
пала́ючы
дзеепрыметнік, незалежны стан, цяперашні час, незакончанае трыванне
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
пала́ючы |
пала́ючая |
пала́ючае |
пала́ючыя |
| Р. |
пала́ючага |
пала́ючай пала́ючае |
пала́ючага |
пала́ючых |
| Д. |
пала́ючаму |
пала́ючай |
пала́ючаму |
пала́ючым |
| В. |
пала́ючы (неадуш.) |
пала́ючую |
пала́ючае |
пала́ючыя (неадуш.) |
| Т. |
пала́ючым |
пала́ючай пала́ючаю |
пала́ючым |
пала́ючымі |
| М. |
пала́ючым |
пала́ючай |
пала́ючым |
пала́ючых |
Крыніцы:
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
пала́ючы,
1. ‑ая, ‑ае. Дзеепрым. незал. цяпер. ад палаць.
2. ‑ая, ‑ае; у знач. прым. Які гарыць яркім полымем. Сярод гушчарніку пушчы, каля палаючага вогнішча, разляглася ўся каманда паўстанцаў. Нікановіч. Хлапец завіхаўся з жалезнай лапатай, падкідваў у палаючую топку вугаль, шураваў каласнікі і ўсё ўсміхаўся. Лынькоў. У памяці Гудовіча выразна паўстаў палаючы Мінск, прывакзальная плошча, на якой яго ўпершыню застала бамбёжка... Пятніцкі.
3. ‑ая, ‑ае; у знач. прым. Які пачырванеў ад прыліву крыві. Палаючы твар.
4. ‑ая, ‑ае; перан.; у знач. прым. Які выражае якое‑н. моцнае пачуццё (пра вочы, погляд). Маўчаў і Валодзя. Маўчанне і палаючыя вочы яго лепш за ўсякія словы казалі, што ён не будзе сядзець склаўшы рукі. «Звязда».
5. Дзеепрысл. незак. ад палаць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
фа́кел, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Асвятляльная прылада звычайна ў выглядзе палкі з наматаным на канцы прасмоленым пакуллем.
Запаліць ф.
2. Палаючы струмень газу або вадкасці ў выглядзе конуса, а таксама наогул конусападобнае полымя (спец.).
|| прым. фа́кельны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пала́ць
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
пала́ю |
пала́ем |
| 2-я ас. |
пала́еш |
пала́еце |
| 3-я ас. |
пала́е |
пала́юць |
| Прошлы час |
| м. |
пала́ў |
пала́лі |
| ж. |
пала́ла |
| н. |
пала́ла |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
пала́й |
пала́йце |
| Дзеепрыслоўе |
| цяп. час |
пала́ючы |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
Буршты́н (БРС, Гарэц., Нас.), таксама брушты́н (Касп., Нас.); буршты́навы, бруштыно́вы, брушты́навы ’колер з адценнем жоўтага’ (Інстр. II, БРС). Слова гэтае ўжо ў Бярынды. Укр. буршти́н, бру́штин ’тс’. Запазычанне з польск. bursztyn ’тс’ < н.-ням. bornstēn (ням. Bernstein, літаральна ’палаючы камень’). Бернекер, 102; Рыхардт, Poln., 38; Кюнэ, Poln., 46; Булыка, Запазыч., 53; Шалудзька, Нім., 24; параўн. Брукнер, 50. Рудніцкі (267–268), зыходзячы з націску, выводзіць слова непасрэдна з ням. мовы.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
дзве́рцы, ‑аў; адз. няма.
1. Памянш. да дзверы; невялікія дзверы. Настаўнік.. рашуча адкінуў клямку на дзверцах веспічак. Колас. [Рыгор і Сцяпан Раманавіч] ішлі па ярка асветленым калідоры, з двух бакоў якога былі дзверы і дзверцы. Арабей.
2. Створка, створкі, якімі закрываюць якую‑н. адтуліну. Пячныя дзверцы. Дзверцы топкі. □ [Ціхан] кінуў руль, адчыніў дзверцы і выскачыў з машыны, не паспеўшы заглушыць матор. Дуброўскі. У пячурцы трашчыць, палаючы, яловая лучына. Іскры прабіваюцца праз шчыліны у дзверцах, вылятаюць на хату. Галавач.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
благаславі́ць, ‑слаўлю, ‑славіш, ‑славіць; зак., каго-што.
1. Перахрысціць каго‑н. са словамі малітвы, з пажаданнем удачы, шчасця. [Янка Андрэю:] — Валяй, браце. Абедзвюма рукамі благаслаўляю цябе ў дарогу. Няхай будзе яна насыпана жоўценькім пясочкам! Колас. Добрай матчынай рукою Благаславі на трудны шлях. Глебка.
2. Ухваліўшы, накіраваць на што‑н. Калі ж, палаючы ў агні, мяне Радзіма Пазвала ў паход у грозны час, — На подзвігі яна благаславіла І матчын аддала мне свой наказ. Русак. // Ухваліць, даць згоду на што‑н. — Давайце, хлопцы, пачынайце, — благаславіў Варанецкі. Дуброўскі. Але выбіраць не прыходзілася, і Панасюк, які вярнуўся ад шаўца з добрымі весткамі, благаславіў гэты сумесны твор у друк. Навуменка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)